53. 3. Chattamāṇavakavimānavaṇṇanā

yo vadataṃ pavaro manujesūti chattamāṇavakavimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane. Tena kho pana samayena setabyaṃ aññatarassa brāhmaṇassa kicchāladdho putto chatto nāma brāhmaṇamāṇavo ahosi. So vayappatto pitarā pesito ukkaṭṭhaṃ gantvā brāhmaṇassa pokkharasātissa santike medhāvitāya analasatāya ca nacireneva mante vijjāṭṭhānāni ca uggahetvā brāhmaṇasippe nipphattiṃ patto. So ācariyaṃ abhivādetvā "mayā tumhākaṃ santike sippaṃ sikkhitaṃ, kiṃ vo garudakkhiṇaṃ demī"ti āha. Ācariyo "garudakkhiṇā nāma antevāsikassa vibhavānurūpā, kahāpaṇasahassaṃ ānehī"ti āha. Chattamāṇavo ācariyaṃ abhivādetvā setabyaṃ gantvā mātāpitaro vanditvā tehi abhinandiyamāno katapaṭisanthāro tamatthaṃ pitu ārocetvā "detha me dātabbayuttakaṃ, ajjeva datvā āgamissāmī"ti āha. Taṃ mātāpitaro "tāta ajja vikālo, sve gamissasī"ti vatvā kahāpaṇe nīharitvā

Bhagavā paccūsasamaye mahākaruṇāsamāpattito vuṭṭhāya lokaṃ volokento chattamāṇavakassa saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhānaṃ, corehi māritassa devaloke nibbattaṃ, tato saha vimānena āgatassa tattha sannipatitaparisāya ca dhammābhisamayaṃ disvā paṭhamatarameva gantvā māṇavakassa gamanamagge aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi. Māṇavo ācariyadhanaṃ gahetvā setabyato ukkaṭṭhābhimukho gacchanto antarāmagge bhagavantaṃ nisinnaṃ disvā upasaṅkamitvā aṭṭhāsi. "kuhiṃ gamissasī"ti bhagavatā vutto "ukkaṭṭhaṃ bho gotama gamissāmi mayhaṃ ācariyassa pokkharasātissa garudakkhiṇaṃ dātun"ti āha. Atha bhagavā "jānāsi pana tvaṃ māṇava tīṇi saraṇāni pañca sīlānī"ti vatvā tena "nāhaṃ jānāmi, kimatthi yāni panetāni kīdisāni cā"ti vutte "idamīdisan"ti saraṇagamanassa pañcasīlasamādānassa ca phalānisaṃsaṃ vibhāvetvā "uggaṇhāhi tāva māṇavaka saraṇagamanavidhin"ti vatvā "sādhu uggaṇhissāmi, kathetha bhante bhagavā"ti tena yācito tassa ruciyā anurūpaṃ gāthābandhavasena saraṇagamanavidhiṃ dassento:-