Ettha ca "etādiso vaṇṇo"ti iminā heṭṭhā vuttavisesā tassā devatāya attabhāvapariyāpannā vaṇṇasampadā dassitā, "bhogā"ti iminā upabhogaparibhoga- vatthubhūtā dibbarūpasaddagandharasaphoṭṭhabbabhedā kāmaguṇasampadā, "manaso piyā"ti iminā tesaṃ rūpādīnaṃ iṭṭhakantamanāpatā, "idha mijjhatī"ti iminā pana dibbaāyuvaṇṇayasasukhaādhipateyyasampadā dassitā. "ye keci manaso piyā"ti iminā yāni "so aññe deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehī"ti sutte āgatāni dasa ṭhānāni, tesaṃ idha anavasesato saṅgaho dassitoti veditabbo.

Visesena pana diṭṭhasaṃsandanāti veditabbā. Svāyamattho heṭṭhā atthuppattikathāyaṃ "thero kiñcāpī"tiādinā vibhāvito eva. Tanti tvaṃ. Tayidaṃ pubbāparāpekkhaṃ, pubbāpekkhatāya upayogekavacanaṃ, parāpekkhatāya pana paccatteka- vacanaṃ daṭṭhabbaṃ.

Devīti ettha devasaddo "imāni te deva caturāsīti nagarasahassāni kusavatī- rājadhānipamukhāni, ettha deva chandaṃ karohi jīvite apekkhan"ti ca ādīsu sammutidevavasena āgato, "tassa devātidevassa, sāsanaṃ sabbadassino"tiādīsu visuddhidevavasena. Visuddhidevānaṃ hi bhagavato atidevabhāve vutte itaresaṃ vutto eva hotīti. "cātumahārājikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā"tiādīsu upapattidevavasena. Idhāpi upapattidevavaseneva veditabbo. Padatthato pana:- dibbati attano puññiddhiyā kīḷati laḷati pañcahi kāmaguṇehi ramati, atha vā heṭṭhā vuttanayena jotati obhāsati, ākāsena vimānena ca gacchatīti devī. "tvaṃ devī"ti sambodhane cetaṃ ekavacanaṃ. Mahānubhāveti uḷārappabhāve, so panassānubhāvo heṭṭhā dvīhi gāthāhi dassitoyeva.

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๓๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. ปิฐวิมาน ที่ ๑”