Kasmā panettha "manussabhūtā kimakāsi puññan"ti vuttaṃ, kiṃ aññāsu gatīsu puññakiriyā natthīti? no natthi, yasmā nirayepi nāma kāmāvacarakusalacittappavatti kadāci labbhateva, kimaṅgaṃ panaññattha, nanu avocumhā "diṭṭhasaṃsandanā pucchā"ti. Tasmā mahāthero manussattabhāve ṭhatvā puññakammaṃ katvā uppannaṃ taṃ disvā bhūtatthavasena pucchanto "manussabhūtā kimakāsi puññan"ti avoca.

Atha vā aññāsu gatīsu ekantasukhatāya ekantadukkhatāya dukkhabahulatāya ca puññakiriyāya okāso na sulabharūpo sappurisūpanissayādipaccayasamavāyassa sudullabha- bhāvato. Kadāci uppajjamānopi yathāvuttakāraṇena uḷāro vipulo ca na hoti, manussagatiyaṃ pana sukhabahulatāya puññakiriyāya okāso sulabharūpo sappurisūpanissayādi- paccayasamavāyassa yebhuyyena sulabhabhāvato. Yañca tattha dukkhaṃ uppajjati. Tampi visesato puññakiriyāya upanissayo hoti. Dukkhūpanissayā hi saddhāti. Yathā hi ayoghanena satthake nipphādiyamāne tassa ekantato na aggimhi tāpanaṃ udakena vā temanaṃ chedanakiriyāsamatthatāya visesapaccayo, tāpetvā pana pamāṇayogato udakatemanaṃ tassā visesapaccayo, evameva sattasantānassa ekantadukkhasamaṅgitā dukkhabahulatā ekantasukhasamaṅgitā ca puññakiriyāya na visesapaccayo hoti. Sati pana dukkha- santāpane pamāṇayogato sukhūpabrūhane ca laddhūpanissayā puññakiriyā uppajjati, uppajjamānā ca mahājutikā mahāvipphārā paṭipakkhachedanasamatthā ca hoti, tasmā manussabhāvo puññakiriyāya visesapaccayo. Tena vuttaṃ "manussabhūtā kimakāsi puññan"ti. Sesaṃ suviññeyyameva.

Devatāti devaputtopi brahmāpi devadhītāpi vuccati. "atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā"tiādīsu hi devaputto "devatā"ti vutto devoyeva devatāti katvā. Tathā "tā devatā sattasatā uḷārā, brahmavimānā abhinikkhamitvā"tiādīsu brahmāno.