Idāni yadatthaṃ satthāraṃ kapilavatthugamanaṃ yācati, taṃ dassetuṃ "vīro have"ti gāthamāha. Tassattho:- vīro vīriyavā mahāvikkanto bhūripañño mahāpañño puriso yasmiṃ kule jāyati nibbattati, tattha have ekaṃsena sattayugaṃ sattapurisayugaṃ yāvasattamaṃ pitāmahayugaṃ sammāpaṭipattiyā puneti sodhetīti lokavādo ativādo aññesu. Bhagavā pana sabbesaṃ devānaṃ uttamadevatāya devadevo pāpanivāraṇena kalyāṇapatiṭṭhāpanena tato parampi sodhetuṃ sakkati sakkotīti maññāmi ahaṃ. Kasmā? tayā hi jāto muni saccanāmo yasmā tayā satthārā ariyāya jātiyā jāto munibhāvo, muni vā samāno attahitaparahitānaṃ adhilokaparalokānañca munanaṭṭhena "munī"ti avitathanāmo, monavā vā muni, "samaṇo pabbajito isī"ti avitathanāmo tayā jāto, tasmā sattānaṃ ekantahitapaṭilābhahetubhāvato bhagavā tava tattha gamanaṃ yācāmāti attho.

Idāni "sattayugan"ti vutte pituyugaṃ dassetuṃ "suddhodano nāmā"tiādi vuttaṃ. Suddhaṃ odanaṃ jīvanaṃ etassāti suddhodano. Buddhapitā hi ekaṃsato suvisuddhakāyavacīmanosamācāro suvisuddhājīvo hoti tathā abhinīhārasampannattā. Māyanāmāti kularūpasīlācārādisampattiyā ñātimittādīhi "mā yāhī"ti vattabbaguṇatāya "māyā"ti laddhanāmā. Parihariyāti dhāretvā. Kāyassa bhedāti sadevakassa lokassa cetiyasadisassa attano kāyassa vināsato uddhaṃ. Tidivamhīti tusitadevaloke.

Sāti māyādevī. Gotamīti gottena taṃ kitteti. Dibbehi kāmehīti tusitabhavana- pariyāpannehi dibbehi vatthukāmehi. Samaṅgibhūtāti samannāgatā. Kāmaguṇehīti kāma- koṭṭhāsehi, "kāmehī"ti vatvā puna "kāmaguṇehī"ti vacanena anekabhāgehi vatthukāmehi

Tehīti yasmiṃ devanikāye nibbatti, tehi tusitadevagaṇehi tehi vā kāmaguṇehi. "samaṅgibhūtā parivāritā"ti ca itthīliṅganiddeso purimattabhāva- siddhaṃ itthībhāvaṃ devatābhāvaṃ vā sandhāya kato, devūpapatti pana purisabhāveneva jātā.

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๔,๓๕๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กาฬุทายีเถรคาถา”