63. 13. Cūḷarathavimānavaṇṇanā

daḷhadhammā nisārassāti cūḷarathavimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavati parinibbute dhātuvibhāgaṃ katvā tattha tattha satthu thūpesu patiṭṭhāpiyamānesu mahākassapattherap- pamukhesu dhammaṃ saṅgāyituṃ uccinitvā gahitesu sāvakesu yāva vassūpagamanā veneyyāpekkhāya attano attano parisāya saddhiṃ tattha tattha vasantesu āyasmā mahākaccāyano paccantadese aññatarasmiṃ araññāyatane viharati. Tena samayena assakaraṭṭhe potalinagare assakarājā rajjaṃ kāreti, tassa jeṭṭhāya deviyā putto sujāto nāma kumāro soḷasavassuddesiko kaniṭṭhāya deviyā nibandhanena pitarā

So kira kassapassa bhagavato sāsane pabbajitvā sīlamatte patiṭṭhito puthujjanakālakiriyaṃ katvā tāvatiṃsesu nibbattitvā tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā aparāparaṃ sugatiyaṃyeva paribbhamanto imasmiṃ buddhuppāde bhagavato abhisambodhito tiṃsavasse assakaraṭṭhe assakarañño aggamahesiyā kucchismiṃ nibbatti, "sujāto"tissa nāmaṃ ahosi. So mahantena parivārena vaḍḍhati.

Tassa pana mātari kālakatāya rājā aññaṃ rājadhītaraṃ aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi, sāpi aparena samayena puttaṃ vijāyi. Tassā rājā puttaṃ disvā pasanno "bhadde tayā icchitaṃ varaṃ gaṇhāhī"ti varaṃ adāsi. Sā gahitakaṃ katvā ṭhapetvā yadā sujātakumāro soḷasavassuddesiko jāto, tadā rājānaṃ āha "deva tumhehi mama puttaṃ disvā tuṭṭhicittehi varo dinno, taṃ idāni dethā"ti. Gaṇha devīti. Mayhaṃ puttassa rajjaṃ dethāti. "nassa vasali mama jeṭṭhaputte devakumārasadise sujātakumāre ṭhite kasmā evaṃ vadasī"ti paṭikkhipi. Devī punappunaṃ nibandhanaṃ karontī manaṃ alabhitvā ekadivasaṃ āha "deva yadi sacce tiṭṭhasi, dehi evā"ti. Rājā anupadhāretvā mayā imissā varo dinno, ayañca evaṃ vadatī"ti vippaṭisārī hutvā sujātakumāraṃ pakkositvā tamatthaṃ ārocetvā assūni pavattesi. Kumāro pitaraṃ socamānaṃ disvā domanassappatto assūni pavattetvā "anujānāhi deva, ahaṃ aññattha gamissāmī"ti āha. Taṃ sutvā raññā "aññaṃ te nagaraṃ māpessāmi, tattha vaseyyāsī"ti vatte kumāro na icchi, "mama sahāyānaṃ rājūnaṃ santike pesessāmī"ti ca vutte tampi nānujāni, kevalaṃ "deva araññaṃ gamissāmī"ti āha. Rājā puttaṃ āliṅgitvā sīse cumbitvā "mamaccayena idhāgantvā rajje patiṭṭhahā"ti vutvā vissajjesi.