๓. วาโลทกชาดก

๓ วาโลทกชาตกํ

วาโลทกํ อปฺปรสํ นิหีนนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ปญฺจสเต วิฆาสาเท อารพฺภ กเถสิ ฯ

สาวตฺถิยํ กิร ปญฺจสตา อุปาสกา ฆรปลิโพธํ ปุตฺตทารสฺส นิยฺยาเทตฺวา สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุณนฺตา เอกโต ว วิจรนฺติ ฯ เตสุ เกจิ โสตาปนฺนา เกจิ สกทาคามิโน เกจิ อนาคามิโน เอโกปิ ปุถุชฺชโน นตฺถิ ฯ สตฺถารํ นิมนฺเตนฺตาปิ เต อุปาสเก อนฺโตกริตฺวา นิมนฺเตสุํ ฯ เตสํ ปน ทนฺตกฏฺฐมุโขทกวตฺถคนฺธมาลทายกา ปญฺจสตา จุลุปฏฺฐากา วิฆาสาทา หุตฺวา วสนฺติ ฯ เต ภุตฺตปาตราสา นิทฺทายิตฺวา อุฏฺฐาย อจิรวตึ คนฺตฺวา นทีตีเร อุนฺนทนฺตา มลฺลยุทฺธํ ยุชฺฌนฺติ ฯ เต ปญฺจสตา อุปาสกา อปฺปสทฺทา อปฺปนิโฆสา ปฏิสลฺลานํ อนุยุญฺชนฺติ ฯ สตฺถา เตสํ วิฆาสาทานํ ตํ อุจฺจาสทฺทํ สุตฺวา กึสทฺโท เอส อานนฺทาติ เถรํ ปุจฺฉิตฺวา วิฆาสาทานํ สทฺโท ภนฺเตติ วุตฺเต น โข อานนฺท อิเม วิฆาสาทา อิทาเนว วิฆาสํ ขาทิตฺวา อุนฺนทนฺติ ปุพฺเพปิ อุนฺนทนฺติ เยว, อิเมปิ อุปาสกา น อิทาเนว สนฺนิสินฺนา ปุพฺเพปิ สนฺนิสินฺนาติ วตฺวา เถเรน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อมจฺจกุเล นิพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต รญฺโญ อตฺถธมฺมานุสาสโก อโหสิ ฯ อเถกสฺมึ กาเล โส ราชา ปจฺจนฺโต กุปฺปิโตติ สุตฺวา ปญฺจสเต สินฺธเว กปฺปาเปตฺวา จตุรงฺคินิยา เสนาย คนฺตฺวา ปจฺจนฺตํ วูปสเมตฺวา พาราณสิเมว ปจฺจาคนฺตฺวา สินฺธวา กิลนฺตา อลฺลรสเมว เตสํ มุทฺทิกปานํ เทถาติ อาณาเปสิ ฯ อถ เต สินฺธวา คนฺธปานํ ปิวิตฺวา อสฺสสาลํ ปตฺวา อตฺตโน อตฺตโน ฐาเนสุ อฏฺฐํสุ ฯ เตสํ ปน ทินฺนาวสิฏฺฐกสฏํ อปฺปรสํ อโหสิ ฯ มนุสฺสา อิทานิ กึ กโรมาติ ราชานํ ปุจฺฉึสุ ฯ ราชา อุทเกน มทฺทิตฺวา มกจิปิโลติกาหิ ปริสฺสาเวตฺวา เย คทฺรภา สินฺธวานํ นิวาปํ วหึสุ, เตสํ ทาเปถาติ อาณาเปสิ ฯ คทฺรภา กสฏอุทกํ ปิวิตฺวา มตฺตา หุตฺวา วิจรมานา ราชงฺคเณ วิรวึสุ ฯ ราชา มหาวาตปานํ วิวริตฺวา ราชงฺคเณ โอโลกยมาโน สมีเป ฐิตํ โพธิสตฺตํ อามนฺเตตฺวา ปสฺส อิเม คทฺรภา กสโฏทกํ ปิวิตฺวา มตฺตา หุตฺวา วิรวนฺตา อุปฺปติตฺวา วิจรนฺติ, สินฺธวกุเล ชาตา สินฺธวา ปน คนฺธปานํ ปิวิตฺวา นิสฺสทฺทา สนฺนิสินฺนา น อุปฺปลปนฺติ, ๑- กินฺนุ โข การณนฺติ ปุจฺฉนฺโต ปฐมํ คาถมาห

วาโลทกํ อปฺปรสํ นิหีนํ

ปิตฺวา มโท ชายติ คทฺรภานํ,

อิมญฺจ ปิตฺวาน รสํ ปณีตํ

มโท น สญฺชายติ สินฺธวานนฺติ ฯ

ตตฺถ วาโลทกนฺติ มกจิวาเลหิ ปริสฺสาวิตํ อุทกํ ฯ วาลุทกนฺติปิ ปาโฐ ฯ นิหีนนฺติ นิหีนรสภาเวเนว นิหีนํ ฯ น สญฺชายตีติ สินฺธวานํ มโท น สญฺชายติ ฯ กินฺนุ โข การณนฺติ ปุจฺฉิ ฯ

อถสฺส การณํ อาจิกฺขนฺโต โพธิสตฺโต ทุติยํ คาถมาห

อปฺปมฺปิวิตฺวาน นิหีนชจฺโจ

โส มชฺชตี เตน ชนินฺท ผุฏฺโฐ,

โธรยฺหสีลี จ กุลมฺหิ ชาโต

น มชฺชตี อคฺครสํ ปิวิตฺวาติ ฯ

ตตฺถ เตน ชนินฺท ผุฏฺโฐติ ชนินฺท อุตฺตมราช โส นิหีนชจฺโจ เตน นิหีนชจฺจภาเวน ผุฏฺโฐ มชฺชติ ฯ โธรยฺหสีลีติ โธรยฺหสีโล ธุรวหนกอาจาเรน สมฺปนฺโน ชาติสินฺธโว ฯ อคฺครสนฺติ สพฺพปฐมํ คหิตํ มุทฺทิกรสํ ปิวิตฺวาปิ น มชฺชตีติ ฯ

ราชา โพธิสตฺตสฺส วจนํ สุตฺวา คทฺรเภ ราชงฺคณา นีหราเปตฺวา ตสฺเสว โอวาเท ฐิโต ทานาทีนิ ปุญฺญานิ กตฺวา ยถากมฺมํ คโต ฯ

@เชิงอรรถ: ๑ อุปฺปิลีลวนฺติปิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา ปญฺจสตา คทฺรภา อิเม วิฆาสาทา อเหสุํ, ปญฺจสตา สินฺธวา อิเม อุปาสกา, ราชา อานนฺโท, อมจฺจปณฺฑิโต ปน อหเมวาติ ฯ

วาโลทกชาตกํ ตติยํ ฯ