ท่านกินหญ้าที่เป็นเดน กินข้าวตังและรำ นี้เป็นอาหารของท่าน บัดนี้ เพราะเหตุไรท่านจึงไม่บริโภค.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ภุตฺวา ติณปริฆาสํ ความว่า เมื่อก่อน ท่านกินหญ้าที่เป็นเดน คือเดนหญ้าที่เหลือจากม้าทั้งหลายนั้นๆ กิน ที่หญิงชราให้จนเติบโต.

ในบทว่า ภุตฺวา อาจามกุณฺฑกํ นี้ ข้าวสุกสุดท้ายที่ติดก้นหม้อ เรียกว่าข้าวตัง รำนั่นแหละเรียกว่ากุณฑกะ ท่านแสดงว่า ท่านกินข้าวตังและรำนั่นจนเติบโต.

บทว่า เอตํ เต ความว่า ข้าวตังและรำนั่นเป็นโภชนะของท่านในกาลก่อน.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๑๕๙

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กุณฑกกุจฉิสินธวชาดก”