สุนัขเหล่าใด อันบุคคลเลี้ยงไว้ในราชสกุล เจริญในราชสกุล สมบูรณ์ด้วยสีสันและกำลัง สุนัขเหล่านี้นั้นไม่ถูกฆ่า พวกเรากลับถูกฆ่าโดยไม่แปลกกัน หามิได้ กลับชื่อว่า การฆ่าแต่สุนัขทั้งหลายที่ทุรพล.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เย กุกฺกุรา ได้แก่ สุนัขเหล่าใด.

เหมือนอย่างว่า ปัสสาวะ แม้ยังมีน้ำอุ่น ก็เรียกว่ามูตรเน่า. สุนัขจิ้งจอก แม้เกิดในวันนั้น ก็เรียกว่า สุนัขจิ้งจอกแก่. เถาหัวด้วน แม้ยังอ่อน ก็เรียกว่า เถาหัวเน่า. กายแม้จะมีสีเหมือนทอง ก็เรียกว่า กายเปื่อยเน่า ฉันใด. สุนัข แม้มีอายุ ๑๐๐ ปี ก็เรียกว่า กุกกุระ ลูกสุนัข ฉันนั้นเหมือนกัน. เพราะฉะนั้น สุนัขเหล่านั้นแก่ แต่สมบูรณ์ด้วยกำลังกาย ก็เรียกว่า กุกกุระเหมือนกัน.

บทว่า วฑฺฒา แปลว่า เจริญเติบโต.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓๙๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. กุกกุรชาดก”