บทว่า ตโป ได้แก่ ผู้มีความเพียรเครื่องเผากิเลสคือสุจริต.

บทว่า สนฺโต ความว่า เป็นผู้มีศีลเข้าไปสงบด้วยทวารมีกายทวารเป็นต้น. ท่านกล่าวอธิบายนี้ไว้ว่า ผู้ประพฤติตบะกล่าวสุจริต ๓ และผู้สงบเห็นปานนั้น ชื่อว่าเข้าไปนั่งใกล้ เป็นการยังประโยชน์ให้สำเร็จ คือเป็นความดี.

บทว่า น ปุพฺเพ ความว่า เมื่อคราวเราเป็นหนุ่ม เรามิได้ประพฤติพรหมจรรย์เห็นปานนี้ ภายหลังคร่ำคร่าลงเพราะชรา ถูกมรณภัยคุกคาม จึงเดือดร้อนเศร้าโศกในภายหลังด้วยประการฉะนี้. ท่านกล่าวว่า ถ้าท่านปรารถนาจะไม่เศร้าโศกอย่างนี้ จงกระทำตปกรรมเถิด.

บทว่า โย จ เอตานิ ฐานานิ ความว่า ผู้ใดปฏิบัติเหตุ ๑๐ ประการเหล่านี้ด้วยอุบายอันแยบคายก่อนทีเดียว สมาทานประพฤติกระทำกิจอันชอบธรรมที่บุรุษทั้งหลายควรกระทำ บุรุษผู้อยู่ด้วยความไม่ประมาทนั้น ย่อมไม่ตามเดือดร้อนในภายหลัง ย่อมได้รับโสมนัสทีเดียวแล.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔,๙๗๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. ชนสันธชาดก”