๖. กฬายมุฏฐิชาดก
๖ กฬายมุฏฺฐิชาตกํ
พาโล วตายํ ทุมสาขโคจโรติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โกสลราชานํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
เอกสฺมึ หิ สมเย วสฺสกาเล โกสลรญฺโญ ปจฺจนฺโต กุปิโต, ตตฺถ ฐิตา โยธา เทฺว ตีณิ ยุทฺธานิ กตฺวา ปจฺจตฺถิเก อภิภวิตุํ อสกฺโกนฺตา รญฺโญ สาสนํ เปเสสุํ ฯ ราชา อกาเล วสฺสาเน เยว นิกฺขมิตฺวา เชตวนสมีเป ขนฺธาวารํ พนฺธิตฺวา จินฺเตสิ อหํ อกาเล นิกฺขนฺโต, กนฺทรปทราทโย อุทกปูรา, ทุกฺกโม มคฺโค, สตฺถารํ อุปสงฺกมิสฺสามิ, โส มํ กหํ คจฺฉสิ มหาราชาติ ปุจฺฉิสฺสติ, อถาหํ เอตมตฺถํ อาโรเจสฺสามิ, น โข ปน มํ สตฺถา สมฺปรายิเกเนวตฺเถน อนุคฺคณฺหติ, ทิฏฺฐธมฺมิเกนาปิ อนุคฺคณฺหติ เยว, ตสฺมา สเจ เม คมเนน อวุฑฺฒิ ภวิสฺสติ, อกาโล มหาราชาติ วกฺขติ, สเจ ปน วุฑฺฒิ ภวิสฺสติ, โส ตุณฺหี ภวิสฺสตีติ ฯ โส เชตวนํ ปวิสิตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ สตฺถา หนฺท กุโต นุ ตฺวํ มหาราช อาคจฺฉสิ ทิวาทิวสฺสาติ ปุจฺฉิ ฯ ภนฺเต อหํ ปจฺจนฺตํ วูปสเมตุํ นิกฺขนฺโต, ตุมฺเห วนฺทิตฺวา คมิสฺสามีติ อาคโตมฺหีติ ฯ สตฺถา ปุพฺเพปิ มหาราช ราชาโน เสนาย อพฺภุคฺคจฺฉมานาย ปณฺฑิตานํ กถํ สุตฺวา อกาเล อพฺภุคฺคมนํ นาคมึสูติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ตสฺส ธมฺมานุสาสโก สพฺพตฺถกอมจฺโจ อโหสิ ฯ อถ รญฺโญ ปจฺจนฺเต กุปิเต ปจฺจนฺเต โยธา ปณฺณํ เปเสสุํ ฯ ราชา วสฺสกาเล นิกฺขมิตฺวา อุยฺยาเน ฐตฺวา ขนฺธาวารํ พนฺธิ ฯ โพธิสตฺโต รญฺโญ สนฺติเก อฏฺฐาสิ ฯ ตสฺมึ ขเณ อสฺสานํ กฬาเย เสเทตฺวา อาหริตฺวา โทณิยํ ปกฺขิปึสุ ฯ อุยฺยาเน มกฺกเฏสุ เอโก มกฺกโฏ รุกฺขา โอตริตฺวา ตโต กฬาเย คเหตฺวา มุขํ ปูเรตฺวา หตฺเถหิปิ คเหตฺวา อุปฺปติตฺวา รุกฺเข นิสีทิตฺวา ขาทิตุํ อารภิ ฯ อถสฺส ขาทมานสฺส หตฺถโต เอโก กฬาโย ภูมิยํ ปติ ฯ โส มุเขน จ หตฺเถหิ จ คหิเต สพฺเพ กฬาเย ฉฑฺเฑตฺวา รุกฺขา โอรุยฺห ตเมว กฬายํ โอโลเกนฺโต ตํ กฬายํ อทิสฺวา ว ปุน รุกฺขํ อภิรูหิตฺวา อฏฺเฏ สหสฺสปราชิโต วิย โสจมาโน ทุมฺมุโข รุกฺขสาขาย นิสีทิ ฯ ราชา มกฺกฏสฺส กิริยํ ทิสฺวา โพธิสตฺตํ อามนฺเตตฺวา ปสฺส, กินฺนาเมตํ มกฺกเฏน กตนฺติ ปุจฺฉิ ฯ โพธิสตฺโต มหาราช พหุํ อนวโลเกตฺวา อปฺปํ โอโลเกนฺตา ทุพฺพุทฺธิโน พาลา เอวรูปํ กโรนฺติ เยวาติ วตฺวา ปฐมนฺตาว คาถมาห