๑๐. นฬปานชาดก
๑๐ นฬปานชาตกํ
ทิสฺวา ปทมนุตฺติณฺณนฺติ อิทํ สตฺถา โกสเลสุ จาริกญฺจรมาโน นฬกปานคามํ ปตฺวา นฬกปานโปกฺขรณิยํ เกตกวเน วิหรนฺโต นฬทิณฺฑเก อารพฺภ กเถสิ ฯ
ตทา กิร ภิกฺขู นฬกปานโปกฺขรณิยํ นฺหาตฺวา สูจิฆรตฺถาย สามเณเรหิ นฬทณฺฑเก คาหาเปตฺวา เต สพฺพตฺถกเมว ฉิทฺเท ทิสฺวา สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา ภนฺเต มยํ สูจิฆรตฺถาย นฬทณฺฑเก คณฺหาเปม เต มูลโต ยาว อคฺคา สพฺพตฺถกเมว ฉิทฺทา กึ นุ โข เอตนฺติ ปุจฺฉึสุ ฯ สตฺถา อิทํ ภิกฺขเว มยฺหํ โปราณกาธิฏฺฐานนฺติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต ปุพฺเพปิ กิร โส วนสณฺโฑ อรญฺญํ อโหสิ ฯ ตสฺสาปิ โปกฺขรณิยา เอโก ทกรกฺขโส โอติณฺโณติณฺเณ ขาทติ ฯ ตทา โพธิสตฺโต โรหิตมิคโปตปฺปมาโณ กปิราชา หุตฺวา อสีติสหสฺส- มตฺตวานรปริวุโต ยูถํ ปริหรนฺโต ตสฺมึ อรญฺเญ วสติ ฯ โส วานรคณสฺส โอวาทํ อทาสิ ตาตา อิมสฺมึ อรญฺเญ วิสรุกฺขาปิ อมนุสฺสปริคฺคหิตชาตโปกฺขรณิโยปิ ตตฺเถว โหนฺติ ตุมฺเห อขาทิตปุพฺพํ ผลาผลํ ขาทนฺตา วา อปีตปุพฺพํ ปานียํ ปิวนฺตา วา มํ ปฏิปุจฺเฉยฺยาถาติ ฯ เต สาธูติ ปฏิสฺสุณิตฺวา เอกทิวสํ อคตปุพฺพฏฺฐานํ คตา ตตฺถ พหุเทว ทิวสํ จริตฺวา ปานียํ คเวสมานา เอกํ โปกฺขรณึ ทิสฺวา ปานียํ อปิวิตฺวาว โพธิสตฺตสฺส อาคมนํ โอโลกยมานา นิสีทึสุ ฯ โพธิสตฺโต อาคนฺตฺวา กึ ตาตา ปานียํ น ปิวถาติ อาห ฯ ตุมฺหากํ อาคมนํ โอโลเกมาติ ฯ สุฏฺฐุ ตาตา กตนฺติ โพธิสตฺโต ตํ โปกฺขรณึ อาวิชฺฌิตฺวา ปทํ ปริจฺฉินฺทนฺโต โอติณฺณเมว ปสฺสิ โน อุตฺติณฺณํ ฯ โส นิสฺสํสยํ เอสา อมนุสฺสปริคฺคหิตาติ ญตฺวา สุฏฺฐุ โว กตํ ตาตา ปานียํ อปิวนฺเตหิ อมนุสฺสปริคฺคหิตา อยนฺติ อาห ฯ ทกรกฺขโสปิ เตสํ อโนตรณภาวํ ญตฺวา นีโลทโร ปณฺฑรมุโข สุรตฺตหตฺถปาโท ภยานกรูโป วิภจฺฉทสฺสโน หุตฺวา อุทกํ ทฺวิธา กตฺวา นิกฺขมิตฺวา กสฺมา ตุมฺเห นิสีทถ อิทํ โปกฺขรณึ โอตริตฺวา ปานียํ ปิวถาติ อาห ฯ อถ นํ โพธิสตฺโต ปุจฺฉิ ตฺวํ อิธ นิพฺพตฺตทกรกฺขโสติ ฯ อาม อหํ นิพฺพตฺโตมฺหีติ ฯ ตฺวํ โปกฺขรณึ โอติณฺโณติณฺเณ ลภสีติ ฯ อาม ลภามิ อหํ อิโธติณฺณํ อนฺตมโส สกุณิกํ อุปาทาย น กิญฺจิ มุญฺจามิ ตุมฺเหปิ สพฺเพ ขาทิสฺสามีติ ฯ น มยํ อตฺตานํ ตุยฺหํ ขาทิตุํ ทสฺสามาติ ฯ ปานียมฺปน กึ ปิวิสฺสถาติ ฯ อาม มยํ ปานียญฺจ ปิวิสฺสาม น จ เต วสํ คมิสฺสามาติ ฯ อถ กถํ ปานียํ ปิวิสฺสถาติ ฯ กึ ปน ตฺวํ มญฺญสิ โอตริตฺวา ปิวิสฺสนฺตีติ มยํ หิ อโนตริตฺวา อสีติสหสฺสวานราปิ เอกเมกํ นฬทณฺฑกํ คเหตฺวา อุปฺปลนาเฬน อุทกํ ปิวนฺตา วิย ตว โปกฺขรณิยา ปานียํ ปิวิสฺสาม เอวํ โน ตฺวํ ขาทิตุํ น สกฺขิสฺสสีติ ฯ เอตมตฺถํ วิทิตฺวา สตฺถา อภิสมฺพุทฺโธ หุตฺวา อิมิสฺสา คาถาย ปุริมปททฺวยํ อภาสิ