๘. กูฏวาณิชชาดก

๘ กูฏวาณิชชาตกํ

สฐสฺส สาเถยฺยมิทนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ กูฏวาณิชํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สาวตฺถิวาสิโน หิ กูฏวาณิโช จ ปณฺฑิตวาณิโช จ เทฺว ชนา ปตฺติกา หุตฺวา ปญฺจสกฏสตานิ ภณฺฑสฺส ปูเรตฺวา ปุพฺพนฺตโต อปรนฺตํ วิจรมานา โวหารํ กตฺวา พหุลาภํ ลภิตฺวา สาวตฺถึ ปจฺจาคมึสุ ฯ ปณฺฑิตวาณิโช กูฏวาณิชํ อาห สมฺม ภณฺฑํ ภาเชมาติ ฯ กูฏวาณิโช อยํ ทีฆรตฺตํ ทุกฺขเสยฺยาย ทุพฺโภชเนน กิลมนฺโต อตฺตโน ฆเร นานคฺครสภตฺตํ ภุญฺชิตฺวา อชีรเกน มริสฺสติ, อถสฺส สพฺพเมตํ ภณฺฑํ มยฺหเมว ภวิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา นกฺขตฺตํ น มนาปํ, ทิวโส น มนาโป, เสฺว ชานิสฺสามิ ปุนทิวเส ชานิสฺสามีติ กาลํ เขเปติ ฯ อถ นํ ปณฺฑิตวาณิโช นิปฺปีเฬตฺวา ภาชาเปตฺวา คนฺธมาลํ อาทาย สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา สตฺถารํ ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ สตฺถา กทา อาคโตสีติ ปุจฺฉิ ฯ อฑฺฒมาสมตฺตํ ๑- เม ภนฺเต อาคตสฺสาติ วตฺวา อถ กสฺมา เอวํ ปปญฺเจตฺวา พุทฺธุปฏฺฐานํ น อาคโตสีติ ปุฏฺโฐ ตํ ปวตฺตึ อาโรเจสิ ฯ สตฺถา น โข อุปาสก อิทาเนว ปุพฺเพเปส กูฏวาณิโช เยวาติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อมจฺจกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตสฺส วินิจฺฉยามจฺโจ อโหสิ ฯ ตทา คามวาสี จ นครวาสี จ เทฺว วาณิชา มิตฺตา อเหสุํ ฯ คามวาสี นครวาสิสฺส สนฺติเก ปญฺจ ผาลสตานิ ฐเปสิ ฯ โส เต ผาเล วิกฺกีณิตฺวา มูลํ คเหตฺวา ผาลานํ ฐปิตฏฺฐาเน มูสิกวจฺจํ อากิริตฺวา ฐเปสิ ฯ อปรภาเค คามวาสี อาคนฺตฺวา ผาเล เม เทหีติ อาห ฯ กูฏวาณิโช ผาลา เต มูสิกาหิ ขาทิตาติ มูสิกวจฺจํ ทสฺเสติ ฯ อิตโร ขาทิตาว โหนฺตุ, มูสิกาหิ ขาทิเต กึ สกฺกา กาตุนฺติ นหานตฺถาย ตสฺส ปุตฺตํ อาทาย คจฺฉนฺโต เอกสฺส สหายกสฺส เคเห อิมสฺส ทารกสฺส กตฺถจิ คนฺตุํ มาทตฺถาติ วตฺวา อนฺโตคพฺเภ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๑๐๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. กูฏวาณิชชาดก”