๕ มูลปริยายชาตกํ

กาโล ฆสติ ภูตานีติ อิทํ สตฺถา อุกฺกฏฺฐํ นิสฺสาย สุภควเน วิหรนฺโต มูลปริยายสุตฺตนฺตํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตทา กิร ปญฺจสตา พฺราหฺมณา ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สาสเน ปพฺพชิตฺวา ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคณฺหิตฺวา มานมทมตฺตา หุตฺวา สมฺมาสมฺพุทฺโธปิ ตีณิ ปิฏกานิ ชานาติ, มยมฺปิ ตานิ ชานาม, เอวํ สนฺเต กึ ตสฺส อมฺเหหิ นานากรณนฺติ พุทฺธุปฏฺฐานํ น คจฺฉนฺติ ปฏิปกฺขา หุตฺวา จรนฺติ ฯ อเถกทิวสํ สตฺถา เตสุ อาคนฺตฺวา อตฺตโน สนฺติเก สนฺนิสินฺเนสุ อฏฺฐหิ ภูมีหิ ปฏิมณฺฑิตฺวา มูลปริยายสุตฺตํ กเถสิ ฯ เต น กิญฺจิ สลฺลกฺขึสุ ฯ อถ เนสํ เอตทโหสิ มยํ อมฺเหหิ สทิสา ปณฺฑิตา นตฺถีติ มานํ กโรม, อิทานิ ปน น กิญฺจิ ชานาม, พุทฺเธหิ สทิโส ปณฺฑิโต นาม นตฺถิ, อโห พุทฺธคุณา นามาติ ฯ เต ตโต ปฏฺฐาย นีหตมานา หุตฺวา อุทฺธตทาฐา วิย สปฺปา นิพฺพิเสวนา ชาตา ฯ สตฺถา อุกฺกฏฺฐายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เวสาลึ คนฺตฺวา โคตมเก เจติเย โคตมกสุตฺตนฺตํ กเถสิ ฯ ทสสหสฺสี โลกธาตุ กมฺปิ ฯ ตํ สุตฺวา เต ภิกฺขู อรหตฺตํ ปาปุณึสุ ฯ มูลปริยายสุตฺตนฺตปริโยสาเน ปน สตฺถริ อุกฺกฏฺฐายํ วิหรนฺเต เยว ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส อโห พุทฺธานํ อานุภาโว, เต นาม พฺราหฺมณา ปพฺพชิตฺวา ตถา มานมทมตฺตา ภควตา มูลปริยายเทสนาย นีหตมานา กตาติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปาหํ อิเม เอวํ มานปคฺคหิตสิเร วิจรนฺเต นีหตมาเน อกาสึ เยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ติณฺณํ เวทานํ ปารคู ทิสาปาโมกฺโข อาจริโย หุตฺวา ปญฺจมาณวกสตานํ มนฺเต วาเจสิ ฯ เต ปญฺจสตา นิฏฺฐิตสิปฺปา สิปฺเปสุ อนุโยคํ ทตฺวา ยตฺตกํ อมฺเห ชานาม, อาจริโยปิ ตตฺตกเมว, วิเสโส นตฺถีติ มานถทฺธา หุตฺวา อาจริยสฺส สนฺติกํ น คจฺฉนฺติ วตฺตปฏิวตฺตํ น กโรนฺติ ฯ เต เอกทิวสํ อาจริเย พทรรุกฺขมูเล นิสินฺเน ตํ วมฺเภตุกามา พทรรุกฺขํ นเขน อาโกเฏตฺวา นิสฺสาโร จายํ รุกฺโขติ อาหํสุ ฯ โพธิสตฺโต อตฺตโน วมฺภนภาวํ ญตฺวา อนฺเตวาสิกา เอกํ โว ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสามีติ อาห ฯ เต หฏฺฐปหฏฺฐาว วเทถ, กเถสฺสามาติ ฯ อาจริโย ปญฺหํ ปุจฺฉนฺโต ปฐมํ คาถมาห