๘. มหิสชาดก

มหิสชาตกํ

กิมตฺถมภิสนฺธายาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ โลลมกฺกฏํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สาวตฺถิยํ กิเรกสฺมึ กุเล เอโก โปสาวนิยโลลมกฺกโฏ หตฺถิสาลํ คนฺตฺวา เอกสฺส สีลวนฺตหตฺถิสฺส ปิฏฺเฐ นิสีทิตฺวา อุจฺจารปสฺสาวํ กโรติ ปิฏฺฐิยํ จงฺกมติ ฯ หตฺถี อตฺตโน สีลวนฺตตาย ขนฺติสมฺปทาย น กิญฺจิ กโรติ ฯ อเถกทิวสํ ตสฺส หตฺถิสฺส ฐาเน อญฺโญ ทุฏฺฐหตฺถิโปตโก อฏฺฐาสิ ฯ มกฺกโฏ โสเยว อยนฺติ สญฺญาย ทุฏฺฐหตฺถิสฺส ปิฏฺฐึ อภิรูหิ ฯ อถ นํ โส เวเคน โสณฺฑาย คเหตฺวา ภูมิยํ ปาเตตฺวา ปาเทน อกฺกมิตฺวา สญฺจุณฺเณสิ ฯ สา ปวุตฺติ ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปากฏา ชาตา ฯ อเถกทิวสํ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส โลลมกฺกโฏ กิร สีลวนฺตหตฺถิสญฺญาย ทุฏฺฐหตฺถิปิฏฺฐึ อภิรุฬฺโห อถ นํ โส ชีวิตกฺขยํ ปาเปสีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว โส โลลมกฺกโฏ เอวํสีโล โปราณโต ปฏฺฐาย เอวํสีโลเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต หิมวนฺตปฺปเทเส มหิสโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ถามสมฺปนฺโน มหาสรีโร ปพฺพตปาทปพฺภารคิริทุคฺควนฆเฏสุ วิจรนฺโต เอกํ ผาสุกํ รุกฺขมูลํ ทิสฺวา โคจรํ คเหตฺวา ทิวา ตสฺมึ รุกฺขมูเล อฏฺฐาสิ ฯ อเถโก โลลมกฺกโฏ รุกฺขา โอตริตฺวา ตสฺส ปิฏฺฐึ อภิรูหิตฺวา อุจฺจารปสฺสาวํ กตฺวา สิงฺเคสุ คเหตฺวา โอลมฺพนฺโต นงฺคุฏฺเฐ คเหตฺวา โทลายนฺโตว กีฬิ ฯ โพธิสตฺโต ขนฺติเมตฺตานุทยสมฺปทาย ตํ ตสฺส อนาจารํ น มนสากาสิ ฯ มกฺกโฏ ปุนปฺปุนํ ตเถว กโรติ ฯ อเถกทิวสํ ตสฺมึ รุกฺเข อธิวฏฺฐา เทวตา รุกฺขกฺขนฺเธ ฐตฺวา นํ มหิสราช กสฺมา อิมสฺส ทุฏฺฐมกฺกฏสฺส อวมานํ สหสิ นิเสเธหิ นนฺติ วตฺวา เอตมตฺถํ ปกาเสนฺตี ปุริมา เทฺว คาถา อโวจ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๔๒๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. มหิสชาดก”