๑. อัพภันตรชาดก
อพฺภนฺตรวคฺควณฺณนา
อพฺภนฺตรชาตกํ
อพฺภนฺตโร นาม ทุโมติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต สารีปุตฺตตฺเถรสฺส พิมฺพาเถริยา อมฺพรสทานํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
สมฺมาสมฺพุทฺเธ หิ ปวตฺติตปวรธมฺมจกฺเก เวสาลิยํ กูฏาคารสาลายํ วิหรนฺเต มหาปชาปตี โคตมี ปญฺจ สากิยสตานิ อาทาย คนฺตฺวา ปพฺพชฺชํ ยาจิตฺวา ปพฺพชฺชญฺเจว อุปสมฺปทญฺจ ลภิ ฯ อปรภาเค ตา ปญฺจสตา ภิกฺขุนิโย นนฺทโกวาทํ สุตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณึสุ ฯ สตฺถริ ปน สาวตฺถิยํ อุปนิสฺสาย วิหรนฺเต ราหุลมาตา เทวี สามิโก เม ปพฺพชิตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต ปุตฺโตปิ เม ปพฺพชิตฺวา ตสฺเสว สนฺติเก วสติ อหํ อคารมชฺเฌ กึ กริสฺสามิ อหมฺปิ ปพฺพชิตฺวา สาวตฺถิยํ คนฺตฺวา สมฺมาสมฺพุทฺธญฺจ ปุตฺตญฺจ นิวทฺธํ ปสฺสมานา วิหริสฺสามีติ จินฺเตตฺวา ภิกฺขุนีอุปสฺสยํ คนฺตฺวา ปพฺพชิตฺวา อาจริยุปชฺฌายาหิ สทฺธึ สาวตฺถึ คนฺตฺวา สตฺถารญฺจ ปิยปุตฺตญฺจ ปสฺสมานา เอกสฺมึ ภิกฺขุนีอุปสฺสเย วาสํ กปฺเปสิ ฯ ราหุลสามเณโร อาคนฺตฺวา มาตรํ ปสฺสติ ฯ อเถกทิวสํ เถริยา อุทรวาโต กุปฺปิ ฯ สา ปุตฺเต ทฏฺฐุํ อาคเต ตสฺส ทสฺสนตฺถาย นิกฺขมิตุํ นาสกฺขิ ฯ อญฺญาว อาคนฺตฺวา อผาสุกภาวํ กถยึสุ ฯ โส มาตุ สนฺติกํ คนฺตฺวา กึ เต ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ ปุจฺฉิ ฯ ตาต อคารมชฺเฌ เม สกฺกราทีหิ โยชิเต อมฺพรเส ปีเต อุทรวาโต วูปสมฺมติ อิทานิ ปน ปิณฺฑาย จริตฺวา ชีวิตํ กปฺเปม กุโต ตํ ลภิสฺสามาติ ฯ สามเณโร ลภนฺโต อาหริสฺสามีติ วตฺวา นิกฺขมิ ฯ ตสฺส ปนายสฺมโต อุปชฺฌาโย ธมฺมเสนาปติ อาจริโย มหาโมคฺคลฺลาโน จูฬปิตา อานนฺทตฺเถโร ปิตา สมฺมาสมฺพุทฺโธติ มหาสมฺปตฺติ ฯ เอวํ สนฺเตปิ อญฺญสฺส สนฺติกํ อคนฺตฺวา อุปชฺฌายสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา ทุมฺมุขากาโร หุตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ อถ นํ เถโร กินฺนุโข ราหุล ทุมฺมุโข วิหาสีติ อาห ฯ มาตุ เม ภนฺเต เถริยา อุทรวาโต กุปฺปิโตติ ฯ กึ ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ ฯ สกฺกรโยชิเตน กิร อมฺพรเสน ผาสุ โหตีติ ฯ โหตุ ลภิสฺสามิ มา จินฺตยีติ ฯ โส ปุนทิวเส ตํ อาทาย สาวตฺถิยํ ปวิสิตฺวา สามเณรํ อาสนสาลายํ นิสีทาเปตฺวา ราชทฺวารํ อคมาสิ ฯ โกสลราชา เถรํ ทิสฺวา นิสีทาเปสิ ฯ ตํขณญฺเญว อุยฺยานปาโล ปิณฺฑิปกฺกานํ มธุรอมฺพานํ เอกปูฏํ อาหริ ฯ ราชา อมฺพานํ ตจํ อปเนตฺวา สกฺกรรสํ ปกฺขิปิตฺวา สยเมว มทฺทิตฺวา เถรสฺส ปตฺตํ ปูเรตฺวา อทาสิ ฯ เถโร ราชนิเวสนา นิกฺขมิตฺวา อาสนสาลํ คนฺตฺวา สามเณรสฺส อทาสิ ตํ หริตฺวา มาตุ เต เทหีติ ฯ โส อาหริตฺวา อทาสิ ฯ เถริยา ปริภุตฺตมตฺเตเยว อุทรวาโต วูปสมิ ฯ ราชาปิ มนุสฺสํ เปเสสิ เถโร อิธ นิสีทิตฺวา อมฺพรสํ น ภุญฺชิ คจฺฉ กสฺสจิ ทินฺนภาวํ ชานาหีติ ฯ โส เถเรน สทฺธึ คนฺตฺวา ตํ ปวุตฺตึ ญตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ กเถสิ ฯ ราชา จินฺเตสิ สเจ สตฺถา อคารํ อาวสิสฺสติ จกฺกวตฺติราชา อภวิสฺส ราหุลสามเณโร ปริณายกรตนํ เถรี อิตฺถีรตนํ สกลจกฺกวาฬรชฺชํ เอเตสญฺเญว อภวิสฺส อมฺเหหิ เอเต วต อุปฏฺฐหนฺเตหิ จริตพฺพํ อสฺส อิทานิ ปพฺพชิตฺวา อมฺเห อุปนิสฺสาย วสนฺเตสุ เอเตสุ น ยุตฺตํ อมฺหากํ ปมชฺชิตุนฺติ ฯ โส ตโต ปฏฺฐาย เถริยา นิวทฺธํ อมฺพรสํ ทาเปสิ ฯ เถเรน พิมฺพตฺเถริยา อมฺพรสสฺส ทินฺนภาโว ภิกฺขุสงฺเฆ ปากโฏ ชาโต ฯ อเถกทิวสํ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส สารีปุตฺตตฺเถโร กิร พิมฺพตฺเถรึ อมฺพรเสน สนฺตปฺเปสีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ราหุลมาตา สารีปุตฺเตน อมฺพรเสน สนฺตปฺปิตา ปุพฺเพเปส เอตํ สนฺตปฺเปสิเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ