๔. โลหกุมภิชาดก

โลหกุมฺภีชาตกํ

ทุชฺชีวิตมชีวิมฺหาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โกสลราชานํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตทา กิร โกสลราชา รตฺติภาเค จตุนฺนํ เนรยิกสตฺตานํ สทฺทํ สุณิ เอโก ทุการเมว ภณิ เอโก สการํ เอโก นการํ เอโก โสการเมวาติ ฯ เต กิร อตีตภเว สาวตฺถิยํเยว ปรทาริกา ราชปุตฺตา อเหสุํ ฯ เต ปเรสํ รกฺขิตโคปิตมาตุคาเมสุ อปรชฺฌิตฺวา จิตฺตเกฬึ กีฬนฺตา ปาปกมฺมํ กตฺวา มรณจกฺเกน ฉินฺนา สาวตฺถิยา สามนฺเต จตูสุ โลหกุมฺภีสุ นิพฺพตฺตา สฏฺฐิวสฺสสหสฺสานิ ตตฺถ ปจิตฺวา อุคฺคตา โลหกุมฺภีมุขวฏฺฏึ ทิสฺวา กทา นุโข อิมมฺหา ทุกฺขา มุจฺจิสฺสามาติ จตฺตาโรปิ มหนฺเตน สทฺเทน อนุปฏิปาฏิยา วิรวึสุ ฯ ราชา เตสํ สทฺทํ สุตฺวา มรณภยตชฺชิโต นิสินฺนโกว อรุณํ อุฏฺฐาเปสิ ฯ อรุณุคฺคมนเวลาย พฺราหฺมณา อาคนฺตฺวา ราชานํ สุขสยิตํ ปุจฺฉึสุ ฯ ราชา กุโต เม อาจริยา สุขสยิตํ อชฺชาหํ เอวรูเป จตฺตาโร ภึสนเก สทฺเท สุณินฺติ ฯ พฺราหฺมณา หตฺเถ วิธุนึสุ ฯ กึ อาจริยาติ ฯ สาหสิกสทฺทา มหาราชาติ ฯ สปฺปฏิกมฺมา อปฺปฏิกมฺมาติ ฯ กามํ อปฺปฏิกมฺมา มยํ ปน สุสิกฺขิตา มหาราชาติ ฯ กึ กตฺวา ปฏิพาหิสฺสถาติ ฯ มหาราช ปฏิกมฺมํ มหนฺตํ น สกฺกา กาตุํ มยํ ปน สพฺพจตุกฺกยญฺญํ ยชิตฺวา วาเรสฺสามาติ ฯ เตนหิ ขิปฺปํ จตฺตาโร หตฺถี จตฺตาโร อสฺเส จตฺตาโร อุสเภ จตฺตาโร มนุสฺเสติ ลฏุกิกสกุณิกา อาทึ กตฺวา จตฺตาโร จตฺตาโร ปาเณ คเหตฺวา สพฺพจตุกฺกยญฺญํ ยชิตฺวา มม โสตฺถิภาวํ กโรถาติ ฯ สาธุ มหาราชาติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา เยนตฺโถ ตํ คเหตฺวา คนฺตฺวา ยญฺญาวาฏํ ปจฺจุปฏฺฐเปตฺวา พหู ปาเณ ถูณุปนีเต กตฺวา พหุมจฺฉมํสํ ขาทิสฺสาม พหุธนํ ลภิสฺสามาติ อุสฺสาหปฺปตฺตา หุตฺวา อิทํ ลทฺธุํ วฏฺฏติ อิทํ ลทฺธุํ วฏฺฏติ เทวาติ อปราปรํ จรนฺติ ฯ มลฺลิกา เทวี ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา กินฺนุโข มหาราช พฺราหฺมณา อติวิย อุสฺสาหยนฺตา ๑- วิจรนฺตีติ ปุจฺฉิ ฯ เทวิ กึ ตุยฺหํ อิมินา ตฺวํ อตฺตโน ยเสน มตฺตา ปมตฺตา ทุกฺขํ ปน อมฺหากเมวาติ ฯ กึ มหาราชาติ ฯ เทวิ อหํ เอวรูปํ นาม อโสตปุพฺพํ สุณึ ตโต อิเมสํ สทฺทานํ สุตตฺตา กึ ภวิสฺสตีติ พฺราหฺมเณ ปุจฺฉึ พฺราหฺมณา ตุมฺหากํ มหาราช รชฺชสฺส วา โภคานํ วา ชีวิตสฺส วา อนฺตราโย ปญฺญายติ สพฺพจตุกฺเกน ยญฺญํ ยชิตฺวา โสตฺถิภาวํ กริสฺสามาติ วทึสุ เต มยฺหํ วจนํ คเหตฺวา ยญฺญาวาฏํ กตฺวา เยน เยนตฺโถ ตสฺส ตสฺส การณา อาคจฺฉนฺตีติ ฯ กึ ปน เทว อิเมสํ สทฺทานํ นิปฺผตฺตึ สเทวเก โลเก อคฺคพฺราหฺมณํ ปุจฺฉสีติ ฯ โก เอโส เทวิ สเทวเก โลเก อคฺคพฺราหฺมโณติ ฯ มหาโคตโม สมฺมาสมฺพุทฺโธติ ฯ เทวิ สมฺมาสมฺพุทฺโธ เม น ปุจฺฉิโตติ ฯ เตนหิ ตํ คนฺตฺวา ปุจฺฉถาติ ฯ ราชา ตสฺสา วจนํ คเหตฺวา ภุตฺตปาตราโส รถวรมภิรุยฺห เชตวนํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ปุจฺฉิ อหํ ภนฺเต รตฺติภาเค จตฺตาโร

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๖๓๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. โลหกุมภิชาดก”