๘. อนนุโสจิยชาดก

อนนุโสจิยชาตกํ

พหูนํ วิชฺชตี โภตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ กุฏุมฺพิกํ มตภริยํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส กิร ภริยาย มตาย น นฺหายติ น ภุญฺชติ น กมฺมนฺเต ปโยเชสิ ฯ อญฺญทตฺถุํ โสกาภิภูโต อาฬาหนํ คนฺตฺวา ปริเทวมาโน วิจริ ฯ อพฺภนฺตเร ปนสฺส กูเฏ ทีโป วิย โสตาปตฺติมคฺคสฺส อุปนิสฺสโย ชลติ ฯ สตฺถา ปจฺจูสสมเย โลกํ โวโลเกนฺโต ตํ ทิสฺวา อิมสฺส มํ ฐเปตฺวา อญฺโญ โกจิ โสกํ นีหริตฺวา โสตาปตฺติมคฺคสฺส ทายโก นตฺถิ ภวิสฺสามิสฺส อวสฺสโยติ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต ปจฺฉาสมณํ อาทาย ตสฺส เคหทฺวารํ คนฺตฺวา กุฏุมฺพิเกน สุตาคมโน กตปจฺจุคฺคมนาทิสกฺกาโร ปญฺญตฺตาสเน นิสินฺโน กุฏุมฺพิกํ อาคนฺตฺวา เอกมนฺเต นิสินฺนํ กึ อุปาสก จินฺเตสีติ ปุจฺฉิตฺวา อาม ภนฺเต ภริยา เม กาลกตา ตํ อนุโสจนฺโต จินฺเตมีติ วุตฺเต อุปาสก ภิชฺชนธมฺมํ นาม ภิชฺชติ ตสฺมึ ภินฺเน น ยุตฺตํ จินฺเตตุํ โปราณกปณฺฑิตาปิ ภริยาย มตาย ภิชฺชนธมฺมํ ภินฺนนฺติ น จินฺตยึสูติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ อตีตวตฺถุ ทสกนิปาเต จุลฺลโพธิชาตเก อาวิภวิสฺสติ ฯ อยํ ปเนตฺถ สงฺเขโป ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ สพฺพสิปฺปานิ อุคฺคณฺหิตฺวา มาตาปิตูนํ สนฺติกํ อคมาสิ ฯ อิมสฺมึ ชาตเก โพธิสตฺโต โกมารพฺรหฺมจารี อโหสิ ฯ อถสฺส มาตาปิตโร ตว ภริยาปริเยสนํ กโรมาติ อาโรจยึสุ ฯ โพธิสตฺโต น มยฺหํ ฆราวาเสนตฺโถ อหํ ตุมฺหากํ อจฺจเยน ปพฺพชิสฺสามีติ วตฺวา เตหิ ปุนปฺปุนํ ยาจิโต เอกํ กาญฺจนรูปํ กาเรตฺวา เอวรูปํ กุมาริกํ ลภมาโน คณฺหิสฺสามีติ อาห ฯ ตสฺส มาตาปิตโร ตํ กาญฺจนรูปกํ ปฏิจฺฉนฺนยาเน อาโรเปตฺวา คจฺฉถ ชมฺพูทีปตลํ วิจรนฺตา ยตฺเถวรูปํ พฺราหฺมณกุมาริกํ ปสฺสถ ตตฺถิมํ กาญฺจนรูปกํ ทตฺวา ตํ อาเนถาติ มหนฺเตน ปริวาเรน มนุสฺเส เปเสสุํ ฯ ตสฺมึ ปน กาเล เอโก ปุญฺญวา สตฺโต พฺรหฺมโลกโต จวิตฺวา กาสิกรฏฺเฐเยว นิคมคาเม อสีติโกฏิวิภวสฺส พฺราหฺมณสฺส เคเห กุมาริกา หุตฺวา นิพฺพตฺติ ฯ สมฺมิลฺลหาสินีติ ๑- ตสฺสา นามํ อกํสุ ฯ สา โสฬสวสฺสิกกาเล อภิรูปา อโหสิ ปาสาทิกา เทวจฺฉรปฏิภาคา สพฺพงฺคสมฺปนฺนา ฯ ตสฺสาปิ กิเลสวเสน จิตฺตํ นาม น อุปฺปนฺนปุพฺพํ ฯ อจฺจนฺตพฺรหฺมจารินี อโหสิ ฯ กาญฺจนรูปกํ อาทาย วิจรนฺตา ตํ คามํ ปาปุณึสุ ฯ ตตฺถ มนุสฺสา ตํ ทิสฺวา อสุกพฺราหฺมณสฺส ธีตา สมฺมิลฺลหาสินี กึการณา อิธ ฐิตาติ อาหํสุ ฯ มนุสฺสา ตํ สุตฺวา พฺราหฺมณกุลํ คนฺตฺวา สมฺมิลฺลหาสินึ วาเรสุํ ฯ สา อหํ ตุมฺหากํ อจฺจเยน ปพฺพชิสฺสามิ น เม ฆราวาเสนตฺโถติ มาตาปิตูนํ สาสนํ เปเสสิ ฯ เต กึ กโรสิ กุมาริเกติ วตฺวา กาญฺจนรูปกํ คเหตฺวา ตํ มหนฺเตน ปริวาเรน เปสยึสุ ฯ โพธิสตฺตสฺส จ สมฺมิลฺลหาสินิยา จ อุภินฺนมฺปิ อนิจฺฉนฺตานญฺเญว มงฺคลํ กรึสุ ฯ เต เอกสฺมึ คพฺเภ วสมานา เอกสฺมึ สยเน สยนฺตาปิ น อญฺญมญฺญํ กิเลสวเสน โอโลกยึสุ ฯ เทฺว ภิกฺขู เทฺว พฺรหฺมาโน วิย จ เอกฏฺฐาเน วสึสุ ฯ อปรภาเค โพธิสตฺตสฺส มาตาปิตโร กาลมกํสุ ฯ โส เตสํ สรีรกิจฺจํ กตฺวา สมฺมิลฺลหาสินึ ปกฺโกสาเปตฺวา ภทฺเท มม กุลสนฺตกา อสีติโกฏิโย ตว กุลสนฺตกา อสีติโกฏิโยติ อิมํ เอตฺตกํ ธนํ คเหตฺวา อิมํ กุฏุมฺพํ ปฏิปชฺชาหิ อหํ ปพฺพชิสฺสามีติ อาห ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๗๒๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. อนนุโสจิยชาดก”