๘. ถุสชาดก

ถุสชาตกํ

วิทิตํ ถุสนฺติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต อชาตสตฺตุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตสฺมึ กิร มาตุ กุจฺฉิคเต ตสฺส มาตุ โกสลราชธีตาย พิมฺพิสารรญฺโญ ทกฺขิณชนฺนุโลหิตปิวนโทหโฬ อุปฺปชฺชิตฺวา ถทฺโธ อโหสิ ฯ สา ปริจาริกาหิ ปุจฺฉิตา ตาสํ ตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ ราชาปิ สุตฺวา เนมิตฺตเก ปกฺโกสาเปตฺวา เทวิยา กิร เอวรูโป โทหโฬ อุปฺปนฺโน ตสฺสา กา นิปฺผตฺตีติ ปุจฺฉิ ฯ เนมิตฺตกา เทวิยา กุจฺฉิสฺมึ นิพฺพตฺตสตฺโต ตุมฺเห มาเรตฺวา รชฺชํ คณฺหิสฺสติ อาหํสุ ฯ ราชา สเจ มม ปุตฺโต มํ มาเรตฺวา รชฺชํ คณฺหิสฺสติ โก เอตฺถ โทโสติ ทกฺขิณชนฺนุํ สตฺเถน ผาเลตฺวา โลหิตกํ สุวณฺณตฏฺฏเกน คเหตฺวา ทาเปตฺวา เทวึ ปาเยสิ ฯ สา จินฺเตสิ สเจ มม กุจฺฉิยํ นิพฺพตฺโต ปุตฺโต ปิตรํ มาเรสฺสติ กึ เม เตนาติ ฯ สา คพฺภปาตนตฺถํ กุจฺฉึ มทฺทาเปสิ ฯ ราชา ญตฺวา ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา ภทฺเท มยฺหํ กิร ปุตฺโต มํ มาเรตฺวา รชฺชํ คณฺหิสฺสติ น โข ปนาหํ อชรามโร ปุตฺตมุขํ เม ปสฺสิตุํ เทหิ มา อิโต ปภูติ เอวรูปํ กมฺมํ อกาสีติ อาห ฯ สา ตโต ปฏฺฐาย อุยฺยานํ คนฺตฺวา กุจฺฉึ มทฺทาเปสิ ฯ ราชา ญตฺวา ตโต ปฏฺฐาย อุยฺยานคมนํ วาเรสิ ฯ สา ปริปุณฺณคพฺภา ปุตฺตํ วิชายิ ฯ นามคฺคหณทิวเส จสฺส อชาตสฺเสว ปิตุ สตฺตุภาวโต อชาตสตฺตุกุมาโรเตฺวว นามํ อกํสุ ฯ ตสฺมึ กุมารปริหาเรน วฑฺฒนฺเต สตฺถา เอกทิวสํ ปญฺจสตภิกฺขุปริวุโต รญฺโญ นิเวสนํ คนฺตฺวา นิสีทิ ฯ ราชา พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน ปริวิสิตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ธมฺมํ สุณนฺโต นิสีทิ ฯ ตสฺมึ ขเณ กุมารํ มณฺเฑตฺวา รญฺโญ อทํสุ ฯ ราชา พลวสิเนเหน ปุตฺตํ คเหตฺวา อูรุมฺหิ นิสีทาเปตฺวา ปุตฺตเปเมน ปุตฺตเมว มมายนฺโต ธมฺมํ น สุณาติ ฯ สตฺถา ตสฺส ปมาทํ ญตฺวา มหาราช ปุพฺเพ ราชาโน ปุตฺเต อาสงฺกยมานา ปฏิจฺฉนฺเน กาเรตฺวา อมฺหากํ อจฺจเยน นีหริตฺวา รชฺเช ปติฏฺฐาเปยฺยาถาติ อาณาเปสุนฺติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ตกฺกสิลายํ ทิสาปาโมกฺขาจริโย หุตฺวา พหู ราชกุมาเร จ พฺราหฺมณกุมาเร จ สิปฺปํ วาเจสิ ฯ พาราณสิยํ รญฺโญ ปุตฺโต โสฬสวสฺสิกกาเล ตสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา ตโย เวเท จ สพฺพสิปฺปานิ จ อุคฺคณฺหิตฺวา ปริปุณฺณสิปฺโป อาจริยํ อาปุจฺฉิ ฯ อาจริโย องฺควิชฺชาย วเสน ตํ โอโลเกนฺโต อิมสฺส ปุตฺตํ นิสฺสาย อนฺตราโย ปญฺญายติ ตมหํ อตฺตโน อานุภาเวน หริสฺสามีติ จินฺเตตฺวา จตสฺโส คาถา พนฺธิตฺวา ราชกุมารสฺส อทาสิ เอวญฺจ ปน ตํ วเทหิ ตาต ปฐมํ คาถํ รชฺเช ปติฏฺฐาย ตว ปุตฺตสฺส โสฬสวสฺสิกกาเล ภตฺตํ ภุญฺชนฺโต วเทยฺยาสิ ทุติยํ มหาอุปฏฺฐานกาเล ตติยํ ปาสาทํ อภิรูหมาโน โสปาณสีเส ฐตฺวา จตุตฺถํ สยนคพฺภํ ปวิสนฺโต อุมฺมาเร ฐตฺวาติ ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อาจริยํ วนฺทิตฺวา คโต อุปรชฺเช ปติฏฺฐาย ปิตุ อจฺจเยน รชฺเช ปติฏฺฐาสิ ฯ ตสฺส ปุตฺโต โสฬสวสฺสิกกาเล รญฺโญ อุยฺยานกีฬาทีนํ อตฺถาย นิกฺขมนฺตสฺส สิริวิภวํ ทิสฺวา ปิตรํ มาเรตฺวา รชฺชํ คเหตุกาโม หุตฺวา อตฺตโน อุปฏฺฐากานํ กเถสิ ฯ เต สาธุ เทว มหลฺลกกาเล ลทฺเธน อิสฺสริเยน โก อตฺโถ เยนเกนจิ อุปาเยน ราชานํ มาราเปตฺวา รชฺชํ คณฺหิตุํ วฏฺฏตีติ วทึสุ ฯ กุมาโร วิสํ ขาทาเปตฺวา มาเรสฺสามีติ ปิตรา สทฺธึ สายมาสํ ภุญฺชนฺโต วิสํ คเหตฺวา นิสีทิ ฯ ราชา ภตฺตปาติยํ ภตฺเต อจฺฉุปนฺเตเยว ๑- ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๗๘๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. ถุสชาดก”