๑๐. วิสัยหชาดก

วิสยฺหชาตกํ

อทาสิ ทานานีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อนาถปิณฺฑิกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

วตฺถุ เหฏฺฐา ขทิรงฺคารชาตเก วิตฺถาริตเมว ฯ อิธ ปน สตฺถา อนาถปิณฺฑิกํ อามนฺเตตฺวา โปราณกปณฺฑิตา คหปติ ทานํ มา ททาสีติ อากาเส ฐตฺวา วาเรนฺตํ สกฺกํ เทวราชานํ ปฏิพาหิตฺวา ทานํ ททึสุเยวาติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อสีติโกฏิวิภโว วิสยฺโห นาม เสฏฺฐี หุตฺวา ปญฺจสีเลหิ สมนฺนาคโต ทานชฺฌาสโย ทานาภิรโต อโหสิ ฯ โส จตูสุ นครทฺวาเรสุ นครมชฺเฌ อตฺตโน นิเวสนทฺวาเร จาติ ฉสุ ฐาเนสุ ทานสาลาโย การาเปตฺวา ทานํ ปวตฺเตสิ ฯ ทิวเส ทิวเส ฉสตสหสฺสานิ วิสชฺเชติ ฯ โพธิสตฺตสฺส จ ยาจกานญฺจ เอกสทิสเมว ภตฺตํ โหติ ฯ ตสฺส ชมฺพูทีปํ อุนฺนงฺคลํ กตฺวา ทานํ ททโต ทานานุภาเวน สกฺกสฺส ภวนํ กมฺปิ ฯ เทวรญฺโญ ปณฺฑุกมฺพลสิลาสนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ ฯ สกฺโก โก นุโข มํ ฐานา จาเวตุกาโมติ อุปธาเรนฺโต มหาเสฏฺฐึ ทิสฺวา อยํ วิสยฺโห อติวิย ปฏฺฐริตฺวา สกลชมฺพูทีปํ อุนฺนงฺคลํ กโรนฺโต ทานํ เทติ อิมินาปิ ทาเนน มํ จาเวตฺวา สยํ สกฺโก ภวิสฺสติ มญฺเญ ธนมสฺส นาเสตฺวา เอตํ ทลิทฺทํ กตฺวา ยถา ทานํ น เทติ ตถา กริสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สพฺพํ ปน ธนํ ธญฺญเตลมธุผาณิตาทีนิ อนฺตมโส ทาสกมฺมกรโปริสมฺปิ อนฺตรธาเปสิ ฯ ทานพฺยาวฏา อาคนฺตฺวา สามิ ทานคฺคํ ปจฺฉินฺนํ ฐปิตฏฺฐาเน กิญฺจิ น ปสฺสามาติ อาโรจยึสุ ฯ อิโต ปริพฺพยํ หรถ มา ทานํ ปจฺฉินฺทถาติ ภริยํ ปกฺโกสาเปตฺวา ภทฺเท ทานํ ปวตฺตาเปหีติ อาห ฯ สา สกลเคหํ วิจินิตฺวา อฑฺฒมาสกมตฺตมฺปิ อทิสฺวา อยฺย อมฺหากํ นิวตฺถวตฺถํ ฐเปตฺวา อญฺญํ กิญฺจิ น ปสฺสามิ สกลเคหํ ตุจฺฉนฺติ อาห ฯ สตฺตรตนคพฺเภสุ ทฺวารํ วิวราเปตฺวา น กิญฺจิ อทฺทส ฯ เสฏฺฐิญฺจ ภริยญฺจ ฐเปตฺวา อญฺเญ ทาสกมฺมกราปิ น ปญฺญายึสุ ฯ ปุน มหาสตฺโต ภริยํ อามนฺเตตฺวา ภทฺเท น สกฺกา ทานํ ปจฺฉินฺทิตุํ สกลนิเวสนํ วิจินิตฺวา กิญฺจิ อุปธาเรหีติ อาห ฯ ตสฺมึ ขเณ เอโก ติณหารโก อสิตญฺเจว กาชญฺจ ติณพนฺธนรชฺชุญฺจ ทฺวารนฺตเร ฉฑฺเฑตฺวา ปลายิ ฯ เสฏฺฐิภริยา ตํ ทิสฺวา สามิ อิมํ ฐเปตฺวา อญฺญํ น ปสฺสามีติ อาหริตฺวา อทาสิ ฯ มหาสตฺโต ภทฺเท มยา เอตฺตกํ กาลํ ติณํ นาม น ลายิตปุพฺพํ อชฺช ปน ติณํ ลายิตฺวา อาหริตฺวา วิกฺกีณิตฺวา ยถานุจฺฉวิกํ ทานํ ทสฺสามีติ ทานุปจฺเฉทภเยน อสิตญฺเจว กาชญฺจ รชฺชุญฺจ คเหตฺวา นครา นิกฺขมฺม ติณวตฺถุํ คนฺตฺวา ติณํ ลายิตฺวา เอโก อมฺหากํ ภวิสฺสติ เอเกน ทานํ ทสฺสามีติ เทฺว ติณกลาเป พนฺธิตฺวา กาเช ลคฺเคตฺวา อาทาย คนฺตฺวา นครทฺวาเร วิกฺกีณิตฺวา มาสเก คเหตฺวา เอกํ โกฏฺฐาสํ ยาจกานํ อทาสิ ฯ ยาจกา พหู ฯ เตสํ มยฺหมฺปิ เทหีติ วทนฺตานํ อิตรมฺปิ โกฏฺฐาสํ ปุน ทตฺวา ตํทิวสํ สทฺธึ ภริยาย อนาหาโร วีตินาเมสิ ฯ อิมินา นิยาเมน ฉ ทิวสา วีติวตฺตา ฯ อถสฺส สตฺตเม ทิวเส ติณมาหรมานสฺส สตฺตาหํ นิราหารสฺส อติสุขุมาลสฺส นลาเฏ สูริยาตเปน ปหฏมตฺเต อกฺขีนิ ภมึสุ ฯ โส สตึ ปจฺจุปฏฺฐเปตุํ อสกฺโกนฺโต ติณํ อวตฺถริตฺวา ปติ ฯ สกฺโก ตสฺส กิริยํ อุปธารยมาโน วิจรติ ฯ โส ตํขณํเยว อาคนฺตฺวา อากาเส ฐตฺวา ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๗๙๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. วิสัยหชาดก”