๖. คุมพิยชาดก
คุมฺพิยชาตกํ
มธุวณฺณํ มธุรสนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อุกฺกณฺฐิตํ ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
ตํ หิ สตฺถา สจฺจํ กิร ตฺวํ ภิกฺขุ อุกฺกณฺฐิโตสีติ ปุจฺฉิตฺวา สจฺจํ ภนฺเตติ วุตฺเต กึ ทิสฺวาติ วตฺวา อลงฺกตมาตุคามํ ภนฺเตติ วุตฺเต ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ กามคุณา นาม เอเกน คุมฺพิเยน ยกฺเขน หลาหลวิสํ ปกฺขิปิตฺวา มคฺเค ฐปิตมธุสทิสาติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สตฺถวาหกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต พาราณสิโต ปญฺจหิ สกฏสเตหิ ภณฺฑํ อาทาย โวหารตฺถาย คจฺฉนฺโต มหาวตฺตนิอฏวีทฺวารํ ปตฺวา สตฺถเก สนฺนิปาเตตฺวา อมฺโภ อิมสฺมึ มคฺเค วิสปณฺณปุปฺผผลาทีนิ อตฺถิ ตุมฺเห กิญฺจิ อขาทิตปุพฺพํ ขาทนฺตา มํ อปุจฺฉิตฺวา มา ขาทถ อมนุสฺสาปิ วิสํ ปกฺขิปิตฺวา ภตฺตปูฏมธุกฺขนฺธผลาทีนิ มคฺเค ฐเปนฺติ ตานิปิ มํ อนาปุจฺฉา มา ขาทถาติ โอวาทํ ทตฺวา มคฺคํ ปฏิปชฺชิ ฯ อเถโก คุมฺพิโย นาม ยกฺโข อฏวิยา มชฺฌฏฺฐาเน มคฺเค ปณฺณานิ อตฺถริตฺวา หลาหลวิสสํยุตฺตานิ มธุปิณฺฑานิ ฐเปตฺวา สยํ มคฺคสามนฺเต มธุํ คณฺหนฺโต วิย รุกฺเข โกฏฺเฏนฺโต วิจรติ ฯ อชานนฺตา ปุญฺญตฺถาย ฐปิตานิ ภวิสฺสนฺตีติ ขาทิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาปุณนฺติ ฯ อมนุสฺสา อาคนฺตฺวา เต ขาทนฺติ ฯ โพธิสตฺตสฺส สตฺถกมนุสฺสาปิ ตานิ ทิสฺวา เอกจฺเจ โลลชาติกา อธิวาเสตุํ อสกฺโกนฺตา ขาทึสุ ฯ ปณฺฑิตชาติกา ปุจฺฉิตฺวา ขาทิสฺสามาติ คเหตฺวา อฏฺฐํสุ ฯ โพธิสตฺโต เต ทิสฺวา หตฺถคตานิ ฉฑฺฑาเปสิ ฯ เยหิ ปฐมตรํ ขาทิตานิ เต มรึสุ ฯ เยหิ อฑฺฒขาทิตานิ เตสํ วมนวิเรจนํ ทตฺวา วนฺตกาเล จตุมธุรํ อทาสิ ฯ อิติ เต ตสฺส อานุภาเวน ชีวิตํ ปฏิลภึสุ ฯ โพธิสตฺโต โสตฺถินา อิจฺฉิตฏฺฐานํ คนฺตฺวา ภณฺฑํ วิสชฺเชตฺวา อตฺตโน เคหเมว อคมาสิ ฯ