๕. อาสังกชาดก
อาสงฺกชาตกํ
อาสาวตี นาม ลตาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ปุราณทุติยิกปโลภนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุํ อินฺทฺริยชาตเก อาวีภวิสฺสติ ฯ
อิธ ปน สตฺถา ตํ ภิกฺขุํ สจฺจํ กิร ตฺวํ อุกฺกณฺฐิโตติ วตฺวา สจฺจํ ภนฺเตติ วุตฺเต เกน อุกฺกณฺฐาปิโตสีติ ปุราณทุติยิกาย ภนฺเตติ วุตฺเต ภิกฺขุ เอสา อิตฺถี ตุยฺหํ อนตฺถการิกา ปุพฺเพปิ ตฺวํ เอตํ นิสฺสาย จตุรงฺคินึ เสนํ ชหิตฺวา หิมวนฺตปฺปเทเส มหนฺตํ ทุกฺขํ อนุภวนฺโต ตีณิ สํวจฺฉรานิ วสีติ วตฺวา อตีตํ อาห
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต กาสิกคาเม พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ อุคฺคหิตสิปฺโป อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา วนมูลผลาหาโร อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา หิมวนฺตปฺปเทเส วสิ ฯ ตสฺมึ กาเล เอโก ปุญฺญสมฺปนฺโน สตฺโต ตาวตึสภวนโต จวิตฺวา ตสฺมึ ฐาเน ปทุมสเร เอกสฺมึ ปทุมคพฺเภ ทาริกา หุตฺวา นิพฺพตฺติ เสสปทุเมสุ ปุราณภาวํ ปตฺวา ปตนฺเตสุปิ ตํ มหากุจฺฉิกํ หุตฺวา ติฏฺฐเตว ฯ ตาปโส นหายิตุํ ปทุมสรํ อาคโต ตํ ทิสฺวา อญฺเญสุ ปทุมปุปฺเผสุ ปตนฺเตสุปิ อิทํ มหากุจฺฉิกํ หุตฺวา ติฏฺฐติ กึ นุ โข การณนฺติ จินฺเตตฺวา อุทกสาฏกํ นิวาเสตฺวา โอตรนฺโต คนฺตฺวา ตํ ปทุมํ วิวริตฺวา ตํ ทาริกํ ทิสฺวา ธีตุสญฺญํ อุปฺปาเทตฺวา ปณฺณสาลํ อาเนตฺวา ปฏิชคฺคิ ฯ สา อปรภาเค โสฬสวสฺสิกา หุตฺวา อภิรูปา อโหสิ อุตฺตมรูปธรา อติกฺกนฺตา มานุสกวณฺณํ อปฺปตฺตา เทววณฺณํ ฯ ตทา สกฺโก โพธิสตฺตสฺส อุปฏฺฐานํ อาคจฺฉติ ฯ โส ตํ ทิสฺวา กุโต เอสาติ ปุจฺฉิตฺวา ลทฺธนิยามํ สุตฺวา อิมิสฺสา กึ ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ ปุจฺฉิ ฯ นิวาสนตฺถาย ผลิกปาสาทํ มาเปตฺวา ทิพฺพสยนทิพฺพวตฺถาลงฺการโภชนวิธานํ มาริสาติ ฯ ตํ สุตฺวา โส สาธุ ภนฺเตติ ตสฺสา นิวาสนตฺถาย ผลิกปาสาทํ มาเปตฺวา ทิพฺพสยนทิพฺพวตฺถาลงฺการทิพฺพอนฺนปานานิ มาเปสิ ฯ โส ปาสาโท ตสฺสา อภิรูหนกาเล โอตริตฺวา ภูมิยํ ปติฏฺฐติ ตสฺสา อาโรหณกาเล ลงฺฆิตฺวา อากาเส ติฏฺฐติ ฯ สา โพธิสตฺตสฺส วตฺตปฏิปตฺตึ กุรุมานา ปาสาเท วสิ ฯ ตเมโก วนจรโก ทิสฺวา อยํ ภนฺเต โว กึ โหตีติ ปุจฺฉิตฺวา ธีตา เมติ สุตฺวา พาราณสึ คนฺตฺวา เทว มยา หิมวนฺตปฺปเทเส เอวรูปา นาม เอกสฺส ตาปสสฺส ธีตา ทิฏฺฐาติ รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ ตํ สุตฺวา โส สวนสํสคฺเคเนว พชฺฌิตฺวา วนจรกํ มคฺคุทฺเทสกํ กตฺวา จตุรงฺคินิยา เสนาย ตํ ฐานํ คนฺตฺวา ขนฺธาวารํ นิวาสาเปตฺวา วนจรกํ อาทาย อมจฺจคณปริวุโต อสฺสมปทํ ปวิสิตฺวา มหาสตฺตํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสินฺโน ภนฺเต อิตฺถิโย นาม พฺรหฺมจริยสฺส มลํ ตุมฺหากํ ธีตรํ อหํ ปฏิชคฺคิสฺสามีติ อาห ฯ โพธิสตฺโต ปน กึ นุ โข เอตสฺมึ ปทุเมติ อาสงฺกํ กตฺวา อุทกํ โอตริตฺวา อานีตภาเวน ตสฺสา กุมาริกาย อาสงฺกากุมารีติ นามํ อกาสิ ฯ โส ตํ ราชานํ อิมํ คเหตฺวา คจฺฉาติ อุชุกํ อวตฺวา มหาราช อิมาย กุมาริกาย นามํ ชานนฺโต คณฺหิตฺวา คจฺฉาติ ฯ ตํ สุตฺวา ราชา อาห ตุมฺเหหิ กถิเต ชานิสฺสามิ ภนฺเตติ ฯ อหํ เต น กเถมิ ตฺวํ อตฺตโน ปญฺญาพเลน นามํ ชานนฺโตว คเหตฺวา ยาหีติ ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตโต ปฏฺฐาย อมจฺเจหิ สทฺธึ กึนามา นุ โข เอสาติ นามํ อุปธาเรติ ฯ โส ยานิ ตานิ ทุชฺชานานิ นามานิ ตานิ กิตฺเตตฺวา อสุกา นาม ภวิสฺสติ อสุกา นาม ภวิสฺสตีติ โพธิสตฺเตน สทฺธึ กเถสิ ฯ ตํ สุตฺวา โพธิสตฺโต น เอวํนามาติ ปฏิกฺขิปติ ฯ อถ รญฺโญ นามํ อุปธาเรนฺตสฺเสว สํวจฺฉโร อตีโต ฯ ตทา หตฺถิอสฺสมนุสฺเส สีหาทโย พาฬา คณฺหนฺติ ทีฆชาติกปริปนฺโถ โหติ มกฺขิกปริปนฺโถ โหติ สีเตน กิลเมตฺวา พหู มนุสฺสา มรนฺติ ฯ อถ ราชา กุชฺฌิตฺวา กึ เม เอตายาติ โพธิสตฺตสฺส กเถตฺวา ปายาสิ ฯ อาสงฺกา กุมาริกา เอตํ ทิวสํ ผลิกวาตปานํ วิวริตฺวา อตฺตานํ ทสฺเสนฺตี อฏฺฐาสิ ฯ ราชา ตํ ทิสฺวา มยํ ตว นามํ ชานิตุํ น สกฺโกม ตฺวํ หิมวนฺเตเยว วสิ มยํ คมิสฺสามาติ อาห ฯ กหํ มหาราช คจฺฉนฺโต มาทิสํ อิตฺถึ ลภิสฺสสิ มม วจนํ สุณาหิ ตาวตึสเทวโลเก จิตฺตลตาวเน อาสาวตี นาม ลตา อตฺถิ ตสฺส ผลสฺส อพฺภนฺตเร ทิพฺพปานํ นิพฺพตฺติ ตํ เอกวารํ ปิวิตฺวา จตฺตาโร มาเส มตฺตา หุตฺวา ทิพฺพสยเน สยนฺติ สา ปน วสฺสสหสฺเสน ผลติ สุราโสณฺฑา เทวปุตฺตา อิโต ผลํ ลภิสฺสามาติ ทิพฺพปาเน ปิปาสํ อธิวาเสตฺวา วสฺสสหสฺสํ นิวทฺธํ คนฺตฺวา ตํ ลตํ อโรคา นุ โขติ โอโลเกนฺติ ตฺวํ ปน เอกสํวจฺฉเรเนว อุกฺกณฺฐิโต อาสาผลวตี นาม สุขา มา อุกฺกณฺฐีติ วตฺวา ติสฺโส คาถา อภาสิ