๒. มโนชชาดก
มโนชชาตกํ
ยถา จาโป นินฺนมตีติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต วิปกฺขเสวกํ ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุํ เหฏฺฐา มหิฬามุขชาตเก วิตฺถาริตเมว ฯ ตทา ปน สตฺถา น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพเปส วิปกฺขเสวโกเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สีโห หุตฺวา สีหิยา สทฺธึ วสนฺโต เทฺว ปุตฺตเก ลภิ ปุตฺตญฺจ ธีตรญฺจ ฯ ปุตฺตสฺส มโนโชติ นามํ อโหสิ ฯ โส วยปฺปตฺโต เอกํ สีหโปติกํ คณฺหิ ฯ อิติ เต ปญฺจ ชนา อเหสุํ ฯ มโนโช วเน มหิสาทโย วธิตฺวา มํสํ อาหริตฺวา มาตาปิตโร จ ภคินิญฺจ ปชาปติญฺจ โปเสสิ ฯ โส เอกทิวสํ โคจรภูมิยํ คิริยํ นาม สิคาลํ ปลายิตุํ อปฺปโหนฺตํ อุเรน นิปนฺนํ ทิสฺวา กึ สมฺมาติ ปุจฺฉิตฺวา อุปฏฺฐาตุกาโมมฺหิ สามีติ วุตฺเต สาธุ อุปฏฺฐหสฺสูติ ตํ คเหตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐานคุหํ อาเนสิ ฯ โพธิสตฺโต ตํ ทิสฺวา ตาต มโนช สิคาลา นาม ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา อกิจฺเจ นิโยเชนฺติ มา เอตํ อตฺตโน สนฺติเก กรีติ วาเรนฺโตปิ นิวาเรตุํ นาสกฺขิ ฯ อเถกทิสํ สิคาโล อสฺสมํสํ ขาทิตุกาโม มโนชํ อาห สามิ อมฺเหหิ ฐเปตฺวา อสฺสมํสํ อญฺญํ อขาทิตปุพฺพํ นาม นตฺถิ อสฺสํ คณฺหิสฺสามาติ ฯ กหํ ปน สมฺม อสฺโสติ ฯ พาราณสิยํ นทีตีเรติ ฯ โส ตสฺส วจนํ คเหตฺวา เตน สทฺธึ อสฺสานํ นทิยํ นหานเวลายํ คนฺตฺวา เอกํ อสฺสํ คเหตฺวา ปิฏฺฐิยํ อาโรเปตฺวา สีหเวเคน อตฺตโน คุหาทฺวารเมว อาคโต ฯ อถสฺส ปิตา อสฺสมํสํ ขาทิตฺวา ตาต อสฺสา นาม ราชตฺตา ๑- ราชาโน จ อเนกมายา กุสเลหิ ธนุคฺคเหหิ วิชฺฌาเปนฺติ อสฺสมํสํ ขาทนสีหา นาม ทีฆายุกา น โหนฺติ อิโต ปฏฺฐาย มา อสฺสํ คณฺหีติ อาห ฯ โส ปิตุ วจนํ อกตฺวา คณฺหเตว ฯ สีโห อสฺสํ คณฺหาตีติ สุตฺวา ราชา อนฺโตนคเรเยว อสฺสานํ โปกฺขรณึ กาเรสิ ฯ ตโตปิ อาคนฺตฺวา คณฺหิเยว ฯ ราชา อสฺสสาลา กาเรตฺวา อนฺโตสาลายเมว ติโณทกํ ทาเปสิ ฯ สีโห ปาการมตฺถเกน คนฺตฺวา อนฺโตสาลโตปิ คณฺหิเยว ฯ ราชา เอกํ อกฺขณเวธึ ธนุคฺคหํ ปกฺโกสาเปตฺวา สกฺขิสฺสสิ ตาต สีหํ วิชฺฌิตุนฺติ อาห ฯ โส สกฺขิสฺสามีติ ปาการํ นิสฺสาย สีหสฺสาคมนมคฺเค อฏฺฏกํ กาเรตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ สีโห อาคนฺตฺวา พหิสุสาเน สิคาลํ ฐเปตฺวา
อสฺสคฺคหณตฺถาย นครํ ปกฺขนฺทิ ฯ ธนุคฺคโหปิ อาคมนกาเล อติติขิณเวโคติ สีหํ อวิชฺฌิตฺวา อสฺสํ คเหตฺวา คมนกาเล ครุภารตาย โอลีนเวคํ สีหํ ติขิเณน นาราเวน ปจฺฉาภาเค วิชฺฌิ ฯ นาราโว ปุรตฺถิมภาเคน นิกฺขมิตฺวา อากาเส ปกฺขนฺทิ ฯ สีโห วิทฺโธมฺหีติ วิรวิ ฯ ธนุคฺคโห นํ วิชฺฌิตฺวา อสนึ วิย ชิยํ โปเถสิ ฯ สีหสฺส จ ชิยาย จ สิคาโล สทฺทํ สุตฺวา สหาโย เม ธนุคฺคเหน วิชฺฌิตฺวา มาริโต ภวิสฺสติ มตเกหิ สทฺธึ วิสฺสาโส นาม นตฺถิ อิทานิ มม ปกติยา วสนฏฺฐานเมว คมิสฺสามีติ อตฺตนาว สทฺธึ สลฺลปนฺโต เทฺว คาถา อภาสิ