๓. สุตนชาดก

สุตนชาตกํ

ราชา เต ภตฺตนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต มาตุโปสก- ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุํ สามชาตเก อาวีภวิสฺสติ ฯ อิธ ปน

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ทุคฺคตคหปติกุเล นิพฺพตฺติ ฯ สุตโนติสฺส นามํ อกํสุ ฯ โส วยปฺปตฺโต ภตึ กตฺวา มาตาปิตโร โปเสตฺวา ปิตริ กาลกเต มาตรํ โปเสติ ฯ ตสฺมึ ปน กาเล พาราณสีราชา มิคจิตฺตโก อโหสิ ฯ โส เอกทิวสํ มหนฺเตน ปริวาเรน โยชนมตฺตํ อรญฺญํ ปวิสิตฺวา ยสฺส ฐิตฏฺฐาเนน มิโค ปลายติ โส อิมํ นาม ชินฺโนติ สพฺเพสํ อาโรจาเปสิ ฯ อมจฺจา รญฺโญ ธุวมคฺคฏฺฐาเน โกฏฺฐกํ ฉาเทตฺวา อทํสุ ฯ มนุสฺเสหิ มิคานํ วสนฏฺฐานานิ ปริวาเรตฺวา ขณฺฑทณฺเฑหิ อุฏฺฐาปิเตสุ มิเคสุ เอโก เอณิมิโค รญฺโญ ฐิตฏฺฐานํ ปฏิปชฺชิ ฯ ราชา ตํ วิชฺฌิสฺสามีติ สรํ ขิปิ ฯ อุคฺคหิตมาโย ปน มิโค สรํ มหาผาสุกาภิมุขํ อาคจฺฉนฺตํ ญตฺวา ปริวตฺเตตฺวา สเรน วิทฺโธ วิย หุตฺวา ปติ ฯ ราชา มิโค เม วิทฺโธติ คหณตฺถาย ธาวิ ฯ มิโค อุฏฺฐาย วาตเวเคน ปลายิ ฯ อมจฺจาทโย ราชานํ อวหสึสุ ฯ โส มิคํ อนุพนฺธิตฺวา กิลมิตกาเล ขคฺเคน ทฺวิธา ฉินฺทิตฺวา เอกสฺมึ ทณฺฑเก ลคฺเคตฺวา กาชํ วทนฺโต วิย อาคจฺฉนฺโต โถกํ วิสฺสมิสฺสามีติ มคฺคสมีเป ฐิตํ วฏฺฏรุกฺขํ อปคนฺตฺวา นิปชฺชิตฺวา นิทฺทํ โอกฺกมิ ฯ ตสฺมึ ปน วฏฺฏรุกฺเข นิพฺพตฺโต มคฺคเทโว นาม ยกฺโข ตตฺถ ปวิฏฺเฐ เวสฺสวณสฺส สนฺติกา ขาทิตุํ ลภิ ฯ โส ราชานํ อุฏฺฐาย คจฺฉนฺตํ ติฏฺฐตุ ติฏฺฐตุ ภกฺโขสิ เมติ หตฺเถ คณฺหิ ฯ ตฺวํ โก นามาติ ฯ อหํ อิธ นิพฺพตฺตยกฺโข อิมํ ฐานํ ปวิฏฺเฐ ขาทิตุํ ลภามีติ ฯ ราชา สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา กึ อชฺเชว ขาทิสฺสสิ นิพทฺธํ ขาทิสฺสสีติ ปุจฺฉิ ฯ ลภนฺโต นิพทฺธํ ขาทิสฺสามีติ ฯ อชฺช อิมํ มิคํ ขาทิตฺวา มํ วิสฺสชฺเชหิ อหํ เต เสฺว ปฏฺฐาย เอกาย ภตฺตปาฏิยา สทฺธึ เอกํ มนุสฺสํ เปสิสฺสามีติ ฯ เตนหิ อปฺปมตฺโต โหหิ อเปสิตทิวเส ตเมว ขาทิสฺสามีติ ฯ อหํ พาราณสีราชา มยฺหํ อวิชฺชมานกนฺนาม นตฺถีติ ฯ ยกฺโข ปฏิญฺญํ คเหตฺวา ตํ วิสฺสชฺเชสิ ฯ โส นครํ ปวิสิตฺวา ตมตฺถํ เอกสฺส อตฺถจรกสฺส อมจฺจสฺส กเถตฺวา อิทานิ กึ กาตพฺพนฺติ ปุจฺฉิ ฯ ทิวสปริจฺเฉโท กโต เทวาติ ฯ น กโตติ ฯ อยุตฺตํ โว กตํ เอวํ สนฺเตปิ มา จินฺตยิตฺถ พหู พนฺธนาคาเรสุ มนุสฺสาติ ฯ เตนหิ ตฺวํ เอตํ กมฺมํ กร มยฺหํ ชีวิตํ เทหีติ ฯ อมจฺโจ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา เทวสิกํ พนฺธนาคารโต มนุสฺสํ นีหริตฺวา ภตฺตปาฏึ คาหาเปตฺวา กิญฺจิ อชานาเปตฺวาว ยกฺขสฺส เปเสสิ ฯ ยกฺโข ภตฺตํ ภุญฺชิตฺวา มนุสฺสํ ขาทติ ฯ อปรภาเค พนฺธนาคารานิ นิมฺมนุสฺสานิ ชาตานิ ฯ ราชา ภตฺตหารกํ อลภนฺโต มรณภเยน กมฺปิ ฯ อถ นํ อมจฺโจ อสฺสาเสตฺวา เทว ชีวิตาสาโต ธนาสา พลวตรา หตฺถิกฺขนฺเธ สหสฺสภณฺฑิกํ ฐเปตฺวา โก อิมํ ธนํ คเหตฺวา ยกฺขสฺส ภตฺตํ อาทาย คมิสฺสตีติ เภริญฺจาราเปสฺสามาติ วตฺวา ตถา กาเรสิ ฯ อถ ตํ สุตฺวา โพธิสตฺโต จินฺเตสิ อหํ ภติยา มาสกฑฺฒมาสกํ สํหริตฺวา กิจฺเฉน มาตรํ โปเสสึ อิมํ ธนํ คเหตฺวา มาตุยา ทตฺวา ยกฺขสฺส สนฺติกํ คมิสฺสามิ สเจ ยกฺขสฺส ทเมตุํ สกฺขิสฺสามิ อิจฺเจตํ กุสลํ โน เจ สกฺขิสฺสามิ มาตา เม สุขํ ชีวิสฺสตีติ ฯ โส สนฺนิฏฺฐานํ กตฺวา เอตมตฺถํ มาตุ อาโรเจตฺวา อลํ ตาต น มมตฺโถ ธเนนาติ เทฺว วาเร ปฏิกฺขึปิโต ตติยวาเร อนาปุจฺฉาว อาหรถ โภ สหสฺสํ อหํ ภตฺตํ หริสฺสามีติ สหสฺสํ คเหตฺวา มาตุยา ทตฺวา อมฺม มา จินฺตยิ อหํ ยกฺขํ ทเมตฺวา มหาชนสฺส โสตฺถึ กตฺวา อชฺเชว ตว อสฺสุนา กิลินฺนมุขํ หสาเปนฺโต อาคมิสฺสามีติ มาตรํ วนฺทิตฺวา อสฺสาเสตฺวา ราชปุริเสหิ สทฺธึ รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ ตโต รญฺญา ตาต ตฺวํ ภตฺตํ หริสฺสสีติ วุตฺเต อาม เทวาติ อาห ฯ กึ เต ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ ฯ ตุมฺหากํ สุวณฺณปาทุกา เทวาติ ฯ กึการณาติ ฯ เทว โส ยกฺโข อตฺตโน รุกฺขมูเล ภูมิยํ ฐิตเก ขาทิตุํ ลภติ อหํ เอตสฺส สนฺตกาย ภูมิยา อฐตฺวา ปาทุกาสุ ฐสฺสามีติ ฯ อญฺญํ กึ ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ ฯ ฉตฺตํ เทวาติ ฯ อิทํ กิมตฺถายาติ ฯ เทว อยํ ยกฺโข อตฺตโน รุกฺขจฺฉายาย ฐิเต ขาทิตุํ ลภติ อหํ รุกฺขจฺฉายาย อฐตฺวา ฉตฺตจฺฉายาย ฐสฺสามีติ ฯ อญฺญํ กึ ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ ฯ ตุมฺหากํ ขคฺคํ เทวาติ ฯ อิมินา โก อตฺโถติ ฯ เทว ยกฺขา มนุสฺสาปิ ขคฺคสฺส จ ภายนฺติเยวาติ ฯ อญฺญํ กึ ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ ฯ ตุมฺหากํ สุวณฺณปาฏึ ปูเรตฺวา ตุมฺหากํ โภชนภตฺตํ เทวาติ ฯ กึการณา ตาตาติ ฯ เทว มาทิสสฺส นาม ปณฺฑิตปุริสสฺส มตฺติกปาฏิยา ลูขโภชนํ หริตุํ อนนุจฺฉวิกนฺติ ฯ สาธุ ตาตาติ ราชา สพฺพํ ทาเปตฺวา ตสฺส เวยฺยาวจฺจกเร ปฏิปาเทสิ ฯ โพธิสตฺโต มหาราช มา ภายิตฺถ อชฺชาหํ ยกฺขํ ทเมตฺวา ตุมฺหากํ โสตฺถึ กตฺวา อาคมิสฺสามีติ ราชานํ วนฺทิตฺวา อุปกรณานิ คาหาเปตฺวา ตตฺถ คนฺตฺวา รุกฺขสฺส อวิทูเร มนุสฺเส ฐเปตฺวา สุวณฺณปาทุกา อารูหิตฺวา ขคฺคํ สนฺนหิตฺวา เสตจฺฉตฺตํ มตฺถเก กตฺวา กาญฺจนปาฏิยา ภตฺตํ คเหตฺวา ยกฺขสฺส สนฺติกํ ปายาสิ ฯ ยกฺโข มคฺคํ โอโลเกนฺโต ตํ ทิสฺวา อยํ ปุริโส น อญฺเญสุ ทิวเสสุ อาคมนนิยาเมน เอติ กึ นุ โข การณนฺติ จินฺเตสิ ฯ โพธิสตฺโต รุกฺขสมีปํ คนฺตฺวา อสิตุณฺเฑน ภตฺตปาฏึ อนฺโตฉายาย กริตฺวา ฉายนฺเต ฐิโตว ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๒๕๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. สุตนชาดก”