๖. ทสรรณกชาดก

ทสณฺณกชาตกํ

ทสณฺณกํ ติขิณธารนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ปุราณ- ทุติยิกปโลภนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตํ หิ ภิกฺขุํ สตฺถา สจฺจํ กิร ตฺวํ อุกฺกณฺฐิโตติ ปุจฺฉิตฺวา สจฺจํ ภนฺเตติ เกน อุกฺกณฺฐาปิโตติ ปุราณทุติยิกายาติ วุตฺเต ภิกฺขุ อยํ อิตฺถี ตุยฺหํ อนตฺถการิกา ปุพฺเพปิ ตฺวํ อิมํ นิสฺสาย เจตสิกโรเคน มรนฺโต ปณฺฑิเต นิสฺสาย ชีวิตลทฺโธติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ มทฺทวมหาราเช รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติ ฯ เสนกกุมาโรติสฺส นามํ อกํสุ ฯ โส วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ สพฺพสิปฺปานิ อุคฺคณฺหิตฺวา พาราณสึ ปจฺจา- คนฺตฺวา มทฺทวรญฺโญ อตฺถธมฺมานุสาสโก อมจฺโจ อโหสิ ฯ เสนก- ปณฺฑิโตติ วุตฺโต สกลนคเร จนฺโท วิย สุริโย วิย จ ปญฺญายติ ฯ ตทา รญฺโญ ปุโรหิตปุตฺโต ราชูปฏฺฐานํ อาคโต สพฺพาลงฺการ- ปฏิมณฺฑิตํ อุตฺตมรูปธรํ รญฺโญ อคฺคมเหสึ ทิสฺวา ปฏิพทฺธจิตฺโต หุตฺวา เคหํ คนฺตฺวา นิราหาโร นิปชฺชิตฺวา สหายเกหิ ปุฏฺโฐ ตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ ราชา ปุโรหิตปุตฺโต น ทิสฺสติ กหนฺนุโขติ ปุจฺฉิตฺวา ตมตฺถํ สุตฺวา ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา อหํ เต สตฺต ทิวสานิ ทมฺมิ อิมํ สตฺตาหํ ฆเร กตฺวา อฏฺฐเม ทิวเส อาเนยฺยาสีติ อาห ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตํ เคหํ เนตฺวา ตาย สทฺธึ อภิรมิ ฯ เต อญฺญมญฺญํ ปฏิพทฺธจิตฺตา หุตฺวา กิญฺจิ อชานาเปตฺวา อคฺคทฺวาเรเนว ปลายิตฺวา อญฺญสฺส รญฺโญ วิชิตํ อคมํสุ ฯ โกจิ คตฏฺฐานํ น ชานาติ นาวาย คตมคฺโค วิย อโหสิ ฯ ราชา นคเร เภริญฺจาราเปตฺวา นานปฺปกาเรน วิจินนฺโตปิ ตสฺส คตฏฺฐานํ น อญฺญาสิ ฯ อถสฺส ตํ นิสฺสาย พลวโสโก อุปฺปชฺชิ ฯ หทยํ อุณฺหํ หุตฺวา โลหิตํ ปคฺฆริ ฯ ตโต ปฏฺฐายปิสฺส กุจฺฉิโต โลหิตํ นิกฺขมิ ฯ พฺยาธิ มหนฺโต อโหสิ ฯ มหนฺตาปิ ราชเวชฺชา ติกิจฺฉิตุํ นาสกฺขึสุ ฯ โพธิสตฺโต อิมสฺส รญฺโญ พฺยาธิ นตฺถิ ภริยํ ปน อปสฺสนฺโต เจตสิกโรเคน ผุฏฺโฐ อุปาเยน นํ ติกิจฺฉิสฺสามีติ อายุรญฺจ ปุกฺกุสญฺจาติ เทฺว รญฺโญ ปณฺฑิตอมจฺเจ อามนฺเตตฺวา รญฺโญ เทวิยา อทสฺสเนน เจตสิกโรคํ ฐเปตฺวา รญฺโญ โรโค นตฺถิ พหูปกาโร โข อมฺหากํ ราชา ตสฺมา อุปาเยน นํ ติกิจฺฉิสฺสาม ราชงฺคเณ สมชฺชํ กาเรตฺวา อสึ คิลิตุํ ชานนฺเต อสึ คิลาเปตฺวา ราชานํ สีหปญฺชเร กตฺวา สมชฺชํ โอโลกาเปสฺสาม ราชา อสึ คิลนฺตํ ทิสฺวา อตฺถิ นุ โข อิโต อญฺญํ ทุกฺกรตรนฺติ ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสติ ตํ สมฺม อายุร ตฺวํ อสุกนฺนาม ททามีติ วจนํ อิโต ทุกฺกรตรนฺติ พฺยากเรยฺยาสิ ตโต สมฺม ปุกฺกุส ตํ ปุจฺฉิสฺสติ อถสฺส ตฺวํ มหาราช ททามีติ วตฺวา อททโต สา วาจา อผลา โหติ ตถารูปึ วาจํ น เกจิ อุปชีวนฺติ น ขาทนฺติ น ปิวนฺติ เย น ตสฺส วจนสฺสานุจฺฉวิกํ กโรนฺติ ยถา- ปฏิญฺญาตมตฺถํ เทติเยว ตโต ทุกฺกรตรนฺติ เอวํ พฺยากเรยฺยาสิ อิโต ปรํ กตฺตพฺพํ อหํ ชานิสฺสามีติ วตฺวา สมชฺชํ อกาสิ ฯ อถ เต ตโยปิ ปณฺฑิตา รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา มหาราช ราชงฺคเณ สมชฺชํ วตฺตติ ตํ โอโลเกนฺตานํ ทุกฺขํปิ น ทุกฺขํ โหติ เอหิ คจฺฉามาติ ราชานํ เนตฺวา สีหปญฺชรํ วิวริตฺวา สมชฺชํ โอโลกาเปสุํ ฯ พหู ชนา อตฺตโน ชานนสิปฺปํ ทสฺเสสุํ ฯ เอโก ปุริโส เตตฺตึสคุลํ ติขิณธารํ อสิรตนํ คิลติ ฯ ราชา ตํ ทิสฺวา อยํ ปุริโส เอวํ อสึ คิลติ อตฺถิ นุ โข อิโต อญฺญํ ทุกฺกรตรนฺติ อิเม ปณฺฑิเต ปุจฺฉิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา อายุรํ ปุจฺฉนฺโต ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๒๗๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. ทสรรณกชาดก”