๙. กปิชาดก
กปิชาตกํ
ยตฺถ เวรี นิวสตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เทวทตฺตสฺส ปฐวิปฺปเวสนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
ตสฺมึ หิ ปฐวึ ปวิฏฺเฐ ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส เทวทตฺโต สห ปริสาย นฏฺโฐติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว โส สห ปริสาย นฏฺโฐ ปุพฺเพปิ นสฺสิเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต กปิโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา ปญฺจสตกปิปริวาโร ราชุยฺยาเน วสิ ฯ เทวทตฺโตปิ กปิโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา ปญฺจสตกปิปริวาโร ตตฺเถว วสิ ฯ อเถกทิวสํ ปุโรหิเต อุยฺยานํ คนฺตฺวา นหาตฺวา อลงฺกริตฺวา นิกฺขมนฺเต เอโก โลลกปิ ปุเรตรํ คนฺตฺวา อุยฺยานทฺวารโตรณมตฺถเก นิสีทิตฺวา ตสฺส มตฺถเก วจฺจปิณฺฑํ ปาเตตฺวา ปุน อุทฺธํ โอโลเกนฺตสฺส มุเข ปาเตสิ ฯ โส นิวตฺเตตฺวา โหตุ ชานิสฺสามิ ตุมฺหากํ กตฺตพฺพนฺติ มกฺกเฏ สนฺตชฺเชตฺวา ปุน นหาตฺวา ปกฺกามิ ฯ เตน เวรํ คเหตฺวา มกฺกฏานํ สนฺตชฺชิตภาวํ โพธิสตฺตสฺส อาโรเจสุํ ฯ โส เวรีนํ นิวาสนฏฺฐาเน นาม วสิตุํ น วฏฺฏติ สพฺโพปิ กปิคโณ ปลายิตฺวา อญฺญตฺถ คจฺฉตูติ กปิสหสฺสานํปิ อาโรจาเปสิ ฯ ทุพฺพจกปิ อตฺตโน ปริวารมกฺกเฏ คเหตฺวา ปจฺฉา ชานิสฺสามีติ น ปลายิ ฯ โพธิสตฺโต อตฺตโน ปริวารํ คเหตฺวา อรญฺญํ ปาวิสิ ฯ อเถกทิวสํ เอกิสฺสา วีหิโกฏฺฏิกาย ทาสิยา อาตเป ปสาริตํ วีหึ ขาทมาโน เอโก เอฬโก อุมฺมุกฺเกน ปหารํ ลภิตฺวา อาทิตฺตสรีโร ปลายนฺโต เอกิสฺสา หตฺถิสาลํ นิสฺสาย ติณกุฏิกาย กุฏฺเฏ สรีรํ ฆํสิ ฯ โส อคฺคิ ติณกุฏิกํ คณฺหิ ฯ ตโต วุฏฺฐาย หตฺถิสาลํ คณฺหิ ฯ หตฺถิสาลาย หตฺถีนํ ปิฏฺฐิ ฌายิ ฯ หตฺถิเวชฺชา หตฺถึ ปฏิชคฺคนฺติ ฯ ปุโรหิโตปิ มกฺกฏานํ คหณุปายํ อุปธาเรนฺโต วิจรติ ฯ อถ นํ ราชูปฏฺฐานํ อาคนฺตฺวา นิสินฺนํ ราชา อาห อาจริย พหู โน หตฺถี คณฺฑิกา หตฺถิเวชฺชา ปฏิชคฺคิตุํ น ชานนฺติ ชานาสิ กินฺนุ โข กิญฺจิ เภสชฺชนฺติ ฯ ชานามิ มหาราชาติ ฯ กินฺนามาติ ฯ มกฺกฏวสา มหาราชาติ ฯ กหํ ลภิสฺสามาติ ฯ นนุ อุยฺยาเน พหู มกฺกฏาติ ฯ ราชา อุยฺยานมกฺกเฏ มาเรตฺวา วสํ อาเนถาติ อาห ฯ ธนุคฺคหา คนฺตฺวา ปญฺจสเตปิ มกฺกเฏ วิชฺฌิตฺวา มาเรสุํ ฯ เอโก ปน เชฏฺฐกมกฺกโฏ ปลายนฺโต สรปฺปหารํ ลภิตฺวาปิ ตตฺเถว อปติตฺวา โพธิสตฺตสฺส วสนฏฺฐานํ ปตฺวา ปติ ฯ วานรา อมฺหากํ วสนฏฺฐานํ ปตฺวา มโตติ ตสฺส ปหารลทฺธมตภาวํ โพธิสตฺตสฺส อาโรเจสุํ ฯ โส อาคนฺตฺวา กปิคณมชฺเฌ นิสินฺโน ปณฺฑิตานํ โอวาทํ อกตฺวา เวริฏฺฐาเน วสนฺตา นาม เอวํ วินสฺสนฺตีติ กปิคณสฺส โอวาทวเสน อิมา คาถา อภาสิ