มหากปิชาตกํ

อตฺตานํ สงฺกมํ กตฺวาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ญาตตฺถจริยํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุ ภทฺทสาลชาตเก อาวีภวิสฺสติ ฯ

ตทา จ ปน ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส สมฺมาสมฺพุทฺโธ ญาตกานํ อตฺถํ จรตีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปิ ตถาคโต ญาตีนํ อตฺถํ จรเตวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต กปิโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน ถามพลูเปโต ปญฺจหตฺถิพลปริมาโณ อสีติสหสฺสกปิคณปริวาโร หิมวนฺตปฺ- ปเทเส วสิ ฯ ตตฺถ คงฺคาตีรํ นิสฺสาย สาขาวิฏปสมฺปนฺโน สณฺฑจฺ- ฉาโย พหลปตฺโต ปพฺพตกูฏํ วิย สมุคฺคโต อมฺพรุกฺโข อโหสิ นิโคฺรธรุกฺโขติ วทนฺติ ฯ ตสฺส มธุรานิ ผลานิ ทิพฺพคนฺธรสสทิสานิ มหนฺตผลานิ มหนฺตกุมฺภปฺปมาณานิ ฯ ตสฺส เอกิสฺสา สาขาย ผลานิ ถเล ปตนฺติ เอกิสฺสา สาขาย คงฺคาย อุทเก ปตนฺติ ฯ ทฺวินฺนํ สาขานํ ผลานิ มชฺเฌ รุกฺขมูเล ปตนฺติ ฯ โพธิสตฺโต กปิคณํ อาทาย ตตฺถ ผลานิ ขาทนฺโต เอกสฺมึ กาเล อิมสฺส รุกฺขสฺส อุทเก ปติตผลํ นิสฺสาย อมฺหากํ ภยํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ อุทกมตฺถเก สาขาย เอกผลํปิ อนวเสเสตฺวา ปุปฺผกาเล กาฬาย- ปตฺตกาลโต ปฏฺฐาย ขาทาเปติ เจว ปาตาเปติ จ ฯ เอวํ สนฺเตปิ อสีติยา วานรสหสฺเสหิ อทิฏฺฐํ กิปิลฺลิกปุฏปฏิจฺฉนฺนํ เอกํ ปกฺกผลํ นทิยํ ปติตฺวา อุทฺธญฺจ อโธ จ ชาลํ พนฺธาเปนฺตสฺส อุทกกีฬํ กีฬนฺตสฺส พาราณสีรญฺโญ อุทฺธํชาเล ลคฺคิ ฯ รญฺโญ ทิวสํ กีฬิตฺวา สายํ คมนสมเย เกวฏฺฏา ชาลํ อุกฺขิปนฺตา ตํ ทิสฺวา อสุกผลนฺนามาติ อชานนฺตา รญฺโญ ทสฺเสสุํ ฯ ราชา กึ ผลนฺนาเมตนฺติ ปุจฺฉิ ฯ น ชานาม เทวาติ ฯ เก ชานิสฺสนฺตีติ ฯ วนจรกา เทวาติ อาหํสุ ฯ โส วนจรเก ปกฺโกสาเปตฺวา เตสํ สนฺติกา อมฺพปกฺกนฺติ สุตฺวา ฉุริกาย ฉินฺทิตฺวา ปฐมํ วนจรเก ขาทาเปตฺวา ปจฺฉา อตฺตนาปิ ขาทิ ฯ อิตฺถาคารสฺสาปิ อมจฺจานํปิ ขาทาเปสิ ฯ รญฺโญ อมฺพปกฺกรโส สกลสรีรํ ผริตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ โส รสตณฺหาย พชฺฌิตฺวา ตสฺส รุกฺขสฺส ฐิตฏฺฐานํ วนจรเก ปุจฺฉิตฺวา เตหิ หิมวนฺตปฺปเทเส นทีตีเรติ วุตฺเต พหู นาวาสงฺฆาเฏ พนฺธาเปตฺวา วนจรเกหิ เทสิตมคฺเคน อุทฺธํโสตํ อคมาสิ ฯ เอตฺตกานิ ทิวสานีติ ปริจฺเฉโท น กถิโตติ ฯ อนุปุพฺเพน ตํ ฐานํ ปตฺวา เอโส เทวรุกฺโขติ วนจรกา รญฺโญ อาจิกฺขึสุ ฯ ราชา นาวํ นทิยํ ฐเปตฺวา มหาชนปริวุโต ปทสา ตตฺถ คนฺตฺวา รุกฺขมูเล สยนํ ปญฺญาเปตฺวา อมฺพปกฺกานิ ขาทิตฺวา นานคฺครสโภชนํ ภุญฺชิตฺวา นิปชฺชิ ฯ สพฺพทิสาสุ อารกฺขํ ฐเปตฺวา อคฺคึ กรึสุ ฯ มหาสตฺโต มนุสฺเสสุ นิทฺทํ โอกฺกมนฺเตสุ อฑฺฒรตฺติสมเย ปริสาย สทฺธึ อคมาสิ ฯ อสีติสหสฺสวานรา สาขาย สาขํ จรนฺตา อมฺพานิ ขาทนฺติ ฯ ราชา ปพุชฺฌิตฺวา กปิคณํ ทิสฺวา มนุสฺเส อุฏฺฐาเปตฺวา ธนุคฺคเห ปกฺโกสา- เปตฺวา ยถา เอเต ผลขาทกา วานรา น ปลายนฺติ ตถา เน ปริกฺขิปิตฺวา วิชฺฌถ เสฺว อมฺพานิ เจว วานรมํสญฺจ ขาทิสฺสามาติ อาห ฯ ธนุคฺคหา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา รุกฺขํ ปริวาเรตฺวา สเรน สนฺนหิตฺวา อฏฺฐํสุ ฯ เต ทิสฺวา วานรา มรณภยภีตา ปลายิตุํ อสกฺโกนฺตา มหาสตฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เทว ปลายนมกฺกเฏ วิชฺฌิสฺสามาติ รุกฺขํ ปริกฺขิปิตฺวา ธนุคฺคหา ฐิตา กึ กโรมาติ ปุจฺฉิตฺวา กมฺปมานา อฏฺฐํสุ ฯ โพธิสตฺโต มา ภายิตฺถ อหํ โว ชีวิตํ ทสฺสามีติ วานรคณํ สมสฺสาเสตฺวา อุชุกํ อุคฺคตสาขํ อารุยฺห คงฺคาภิมุขึ คตสาขํ คนฺตฺวา ตสฺสา ปริยนฺตโต ปกฺขนฺทิตฺวา ธนุสตมตฺตฏฺฐานํ อติกฺกมฺม คงฺคาตีเร เอกสฺมึ คุมฺพมตฺถเก ปติตฺวา ตโต โอรุยฺห มมาคตฏฺฐานํ เอตฺตกํ ภวิสฺสตีติ อากาสํ ปริจฺฉินฺทิตฺวา เอกํ เวตฺตลตํ มูเล ฉินฺทิตฺวา โสเธตฺวา เอตฺตกํ ฐานํ รุกฺเข พนฺธิสฺสติ เอตฺตกํ อากาสฏฺฐํ ภวิสฺสตีติ อิมานิ เทฺว ฐานานิ ววฏฺฐเปตฺวา อตฺตโน กฏิยํ พนฺธนฏฺฐานํ น สลฺลกฺเขสิ ฯ โส ตํ เวตฺตลตํ อาทาย เอกํ โกฏึ คงฺคาตีเร ปติฏฺฐิตรุกฺเข พนฺธิตฺวา เอกํ อตฺตโน กฏิยํ พนฺธิตฺวา วาตจฺฉินฺนวลาหกา วิย เวเคน ธนุสตมตฺตํ ฐานํ ลงฺฆิตฺวา กฏิยํ พนฺธนฏฺฐานสฺส อสลฺลกฺขิตตฺตา รุกฺขํ ปาปุณิตุํ อสกฺโกนฺโต อุโภหิ หตฺเถหิ อมฺพสาขํ ทฬฺหํ คณฺหิตฺวา วานรคณสฺส สญฺญํ อทาสิ สีฆํ เม ปิฏฺฐิยํ มทฺทมานา เวตฺตลตาย โสตฺถิคมนํ คจฺฉถาติ ฯ อสีติสหสฺสวานรา มหาสตฺตํ วนฺทิตฺวา ขมาเปตฺวา ตถา อคมํสุ ฯ ตทา เทวทตฺโตปิ มกฺกโฏ หุตฺวา เตสํ อพฺภนฺตเร โหติ ฯ โส อยํ เม ปจฺจามิตฺตสฺส ปิฏฺฐึ ปสฺสิตุํ กาโลติ อุจฺจสาขํ อารุยฺห เวคํ ชเนตฺวา ตสฺส ปิฏฺฐิยํ ปติ ฯ มหาสตฺตสฺส หทยํ ภิชฺชิ พลวเวทนา อุปฺปชฺชิ ฯ โสปิ ตํ เวทนาปตฺตํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ มหาสตฺโต เอกโกว อโหสิ ฯ ราชา อนิทฺทายนฺโต วานเรหิ จ มหาสตฺเตน จ กตกิริยํ สพฺพํ ทิสฺวา อยํ ติรจฺฉาโน หุตฺวา อตฺตโน ชีวิตํ อคเณตฺวา ปริสาย โสตฺถิภาวเมว อกาสีติ จินฺเตนฺโต นิปชฺชิ ฯ โส ปภาตาย รตฺติยา มหาสตฺตสฺส ตุสฺสิตฺวา น ยุตฺตํ อิมํ กปิราชานํ นาเสตุํ อุปาเยน นํ โอตาเรตฺวา ปฏิชคฺคิสฺสามีติ อนฺโตคงฺคาย นาวาสงฺฆาฏํ ฐเปตฺวา ตตฺถ อฏฺฏกํ พนฺธาเปตฺวา สณิกํ มหาสตฺตํ โอตาราเปตฺวา ปิฏฺฐิยํ กาสาววตฺถํ ปตฺถราเปตฺวา คงฺโคทเกน นหาเปตฺวา ผาณิโตทกํ ปาเยตฺวา ปริสุกฺขสรีรํ สหสฺส- ปากเตเลน อพฺภญฺชาเปตฺวา สยนปิฏฺเฐ เอฬกจมฺมํ สนฺถราเปตฺวา ตตฺถ นํ นิปชฺชาเปตฺวา อตฺตนา นีเจ อาสเน นิสีทิตฺวา ปฐมํ คาถมาห