๑๐. กุมมาสปิณฑชาดก
กุมฺมาสปิณฺฑชาตกํ
น กิรตฺถีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต มลฺลิกํ เทวึ อารพฺภ กเถสิ ฯ
สา หิ สาวตฺถิยํ เอกสฺส มาลาการเชฏฺฐกสฺส ธีตา อุตฺตม- รูปธรา มหาปญฺญา โสฬสวสฺสิกกาเล เอกทิวสํ กุมาริกาหิ สทฺธึ ปุปฺผารามํ คจฺฉนฺตี ตโย กุมฺมาสปิณฺเฑ คเหตฺวา ปุปฺผปจฺฉิยํ ฐเปตฺวา คจฺฉติ ฯ สา นครโต นิกฺขมนกาเล ภควนฺตํ สรีรปฺปภํ วิสฺสชฺเชตฺวา ภิกฺขุสงฺฆปริวุตํ นครํ ปวิสนฺตํ ทิสฺวา เต กุมฺมาสปิณฺเฑ อุปเนสิ ฯ สตฺถา จตุมหาราชทตฺติยํ ปตฺตํ อุปเนตฺวา ปฏิคฺคเหสิ ฯ สาปิ ตถาคตสฺส ปาเท สิรสา วนฺทิตฺวา พุทฺธารมฺมณํ ปีตึ คเหตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ สตฺถา ตํ โอโลเกนฺโต สิตํ ปาตฺวากาสิ ฯ อายสฺมา อานนฺโท โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย วา ตถาคตสฺส สิตการเณติ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ ฯ อถสฺส สตฺถา อานนฺท อยํ กุมาริกา อิเมสํ กุมฺมาสปิณฺฑิกานํ ผเลน อชฺเชว โกสลรญฺโญ อคฺคมเหสี ภวิสฺสตีติ สิตการณํ กเถสิ ฯ กุมาริกาปิ ปุปฺผารามํ คตา ฯ ตํ ทิวสเมว โกสลราชา อชาตสตฺตุนา สทฺธึ ยุชฺฌนฺโต ยุทฺธปราชิโต ปลายิตฺวา อสฺสํ อภิรุยฺหิตฺวา อาคจฺฉนฺโต ตสฺสา คีตสทฺทํ สุตฺวา ปฏิพทฺธจิตฺโต อสฺสํ อารามา- ภิมุขํ เปเสสิ ฯ ปุญฺญสมฺปนฺนา กุมาริกา ราชานํ ทิสฺวา อปลายิตฺวาว อาคนฺตฺวา อสฺสนาสาย รชฺชุยา คณฺหิ ฯ ราชา อสฺสสฺส ปิฏฺฐิยํ นิสินฺโนว สสฺสามิกา อสฺสามิกาสีติ ปุจฺฉิตฺวา อสฺสามิกภาวํ ญตฺวา อสฺสโต โอรุยฺห วาตาตปกิลนฺโต ตสฺสา องฺเก นิปนฺโน มุหุตฺตํ วิสมิตฺวา ตํ อสฺสปิฏฺฐิยํ นิสีทาเปตฺวา พลนิกายปริวุโต นครํ ปวิสิตฺวา ตํ อตฺตโน กุลฆรํ เปเสตฺวา สายณฺหสมเย ยานํ ปหิณิตฺวา มหนฺเตน สกฺการสมฺมาเนน กุลฆรโต อาหราเปตฺวา รตนราสิมฺหิ นิสีทาเปตฺวา อภิเสกํ กตฺวา อคฺคมเหสึ อกาสิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย สา รญฺโญ ปิยา อโหสิ มนาปา ปุพฺพุฏฺฐายิกาทีหิ ปญฺจหิ กลฺยาณธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ปติเทวตา พุทฺธานํปิ วลฺลภา อโหสิ ฯ ตสฺสา สตฺถุ ตโย กุมฺมาสปิณฺเฑ ทตฺวา ตํ สมฺปตฺตึ อธิคตภาโว สกลนครํ ปตฺถริตฺวา คโต ฯ อเถกทิวสํ ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส มลฺลิกา เทวี พุทฺธานํ ตโย กุมฺมาสปิณฺเฑ ทตฺวา เตสํ ผเลน ตํ ทิวสเมว อภิเสกํ ปตฺตา อโห พุทฺธานํ คุณมหนฺตตาติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต อนจฺฉริยํ ภิกฺขเว มลฺลิกาย เอกสฺส สพฺพญฺญุพุทฺธสฺส ตโย กุมฺมาสปิณฺเฑ ทตฺวา โกสลรญฺโญ อคฺคมเหสีภาวาธิคโม กสฺมา พุทฺธานํ คุณมหนฺตตาย โปราณกปณฺฑิตา ปน ปจฺเจกพุทฺธานํ อโลณิกํ อเตลํ อผาณิตํ กุมฺมาสํ ทตฺวา ตสฺส ผเลน ทุติเย อตฺตภาเว ติโยชนสติเก กาสิกรฏฺเฐ รชฺชสิรึ ปาปุณึสูติ วตฺวา อตีตํ อาหริ