๒. อัฏฐสัททชาดก
อฏฺฐสทฺทชาตกํ
อิทํ ปุเร นินฺนมาหูติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โกสลรญฺโญ อฑฺฒรตฺตสมเย สุตํ ภึสนกํ อวินิพฺโภคสทฺทํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุ เหฏฺฐา จตุกฺกนิปาเต โลหกุมฺภิชาตเก กถิตสทิสเมว ฯ
อิธ ปน สตฺถา ภนฺเต มยฺหํ อิเมสํ สทฺทานํ สุตตฺตา กึ ภวิสฺสตีติ วุตฺเต มา ภายิ มหาราช น เต เอเตสํ สุตปจฺจยา โกจิ อนฺตราโย ภวิสฺสติ น หิ มหาราช เอวรูปํ ภยานกํ อวินิพฺโภคสทฺทํ ตฺวเมเวโก สุณิ ปุพฺเพปิ ราชาโน เอวรูปํ สทฺทํ สุตฺวา พฺราหฺมณานํ กถํ คเหตฺวา สพฺพจตุกฺกยญฺญํ ยชิตุกามา ปณฺฑิตานํ กถํ สุตฺวา ยญฺญหรณตฺถาย คหิตสตฺเต วิสฺสชฺเชตฺวา นคเร มาฆาตเภริญฺจาราเปสุํเยวาติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อสีติโกฏิวิภเว พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺเตตฺวา วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ อุคฺคหิตสิปฺโป มาตาปิตูนํ อจฺจเยน รตนวิโลกนํ กตฺวา สพฺพํ วิภวชาตํ ทานมุเข วิสฺสชฺเชตฺวา กาเม ปหาย หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา ฌานาภิญฺญาโย นิพฺพตฺเตตฺวา อปรภาเค โลณมฺพิลเสวนตฺถาย มนุสฺสปถํ จรนฺโต พาราณสึ ปตฺวา ราชุยฺยาเน วสิ ฯ ตทา พาราณสีราชา สิริสยเน นิสินฺโน อฑฺฒรตฺติกสมเย อฏฺฐ สทฺเท อสฺโสสิ ฯ ปฐมํ ราชนิเวสนสามนฺตา อุยฺยาเน เอโก พโก สทฺทมกาสิ ฯ ทุติยํ ตสฺมึ สทฺเท อนุปจฺฉินฺเนเยว หตฺถิสาลาย โตรณนิวาสินี กากี สทฺทมกาสิ ฯ ตติยํ ราชเคเห กณฺณิกาย นิวุฏฺฐฆุณปาณโก สทฺทมกาสิ ฯ จตุตฺถํ ราชเคเห โปสาวนิยโกกิลา สทฺทมกาสิ ฯ ปญฺจมํ ตตฺเถว โปสาวนิยกมิโค สทฺทมกาสิ ฯ ฉฏฺฐํ ตตฺเถว โปสาวนิยกวานโร สทฺทมกาสิ ฯ สตฺตมํ ตตฺเถว โปสาวนิยกกินฺนโร สทฺทมกาสิ ฯ อฏฺฐมํ ตสฺมึ สทฺเท อนุปจฺฉินฺเนเยว ราชนิเวสนมตฺถเกน อุยฺยานํ คจฺฉนฺโต ปจฺเจกพุทฺโธ เอกํ อุทานํ อุทาเนนฺโต สทฺทมกาสิ ฯ พาราณสีราชา อิเม อฏฺฐ สทฺเท สุตฺวา ภีตตสิโต ปุนทิวเส พฺราหฺมเณ ปุจฺฉิ ฯ พฺราหฺมณา อนฺตราโย เต มหาราช ปญฺญายติ สพฺพจตุกฺกยญฺญํ ยชิสฺสามาติ วตฺวา รญฺญา ยถารุจึ กโรถาติ อนุญฺญาตา หฏฺฐปหฏฺฐา ราชกุลโต นิกฺขมิตฺวา ยญฺญกมฺมํ อารภึสุ ฯ อถ เนสํ เชฏฺฐกยญฺญการก- พฺราหฺมณสฺส อนฺเตวาสีมาณโว ปณฺฑิโต พฺยตฺโต อาจริยํ อาห อาจริย เอวรูปํ กกฺขลํ ผรุสํ อสาตํ พหูนํ วินาสกมฺมํ มา กรีติ ฯ ตาต กึ ตฺวํ ชานาสิ สเจปิ อญฺญํ กิญฺจิ น ภวิสฺสติ มจฺฉมํสํ ตาว พหุํ ขาทิตุํ ลภิสฺสามาติ ฯ อาจริย กุจฺฉึ นิสฺสาย นิรย- นิพฺพตฺตนกมฺมํ มา กโรถาติ ฯ ตํ สุตฺวา เสสพฺราหฺมณา อยํ อมฺหากํ ลาภนฺตรายํ กโรตีติ ตสฺส กุชฺฌึสุ ฯ มาณโว เตสํ ภเยน เตนหิ ตุมฺเห มจฺฉมํสํ ขาทนุปายํ กโรถาติ นิกฺขมิตฺวา พหินคเร ราชานํ นิวาเรตุํ สมตฺถํ ธมฺมิกสมณํ อุปาธาเรนฺโต ราชุยฺยานํ คนฺตฺวา โพธิสตฺตํ ทิสฺวา วนฺทิตฺวา ภนฺเต กึ ตุมฺหากํ สตฺเตสุ อนุกมฺปโก นตฺถิ ราชา พหู สตฺเต มาเรตฺวา ยญฺญํ ยชาเปสิ กึ โว มหาชนสฺส พนฺธนโมกฺขํ กาตุํ น วฏฺฏตีติ ฯ อาม มาณวก มยฺหํ เอตฺถ เนว ราชา อมฺเห ชานาติ น มยํ ราชานนฺติ ฯ ชานาถ ปน ภนฺเต รญฺโญ สุตสทฺทานํ นิปฺผตฺตินฺติ ฯ อาม ชานามีติ ฯ ชานนฺตา รญฺโญ กสฺมา น กเถถาติ ฯ มาณวก กึ สกฺกา อหํ ชานามีติ นลาเฏ สิงฺคํ พนฺธิตฺวา จริตุํ สเจ อิธาคนฺตฺวา ปุจฺฉิสฺสติ กเถสฺสามีติ ฯ มาณโว เวเคน ราชกุลํ คนฺตฺวา กึ ตาตาติ วุตฺเต มหาราช ตุมฺเหหิ สุตสทฺทานํ นิปฺผตฺตึ ชานนโก เอโก ตาปโส ตุมฺหากํ อุยฺยาเน มงฺคลสิลายํ นิสินฺโน สเจ มํ ปุจฺฉิสฺสติ กเถสฺสามีติ วทติ คนฺตฺวา ตํ ปุจฺฉิตุํ วฏฺฏตีติ ฯ ราชา เวเคน ตตฺถ คนฺตฺวา ตาปสํ วนฺทิตฺวา กตปฏิสนฺถาโร นิสีทิตฺวา สจฺจํ กิร ตุมฺเห มยา สุตสทฺทานํ นิปฺผตฺตึ ชานาถาติ ปุจฺฉิ ฯ อาม มหาราชาติ ฯ เตนหิ กเถถ ตํ เมติ ฯ มหาราช เตสํ สุตปจฺจยา ตว โกจิ อนฺตราโย นตฺถิ ปุราณุยฺยาเน ปน เต เอโก พโก อตฺถิ โส โคจรํ อลภนฺโต ชิฆจฺฉาย ปเรโต ปฐมํ สทฺทมกาสีติ ตสฺส กิริยํ อตฺตโน ญาเณน ปริจฺฉินฺทิตฺวา ปฐมํ คาถมาห