คงฺคมาลชาตกํ

องฺคารชาตาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อุโปสถกมฺมํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

เอกทิวสํ หิ สตฺถา อุโปสถิเก อามนฺเตตฺวา อุปาสกา สาธุรูปํ โว กตํ อุโปสถํ อุปวสนฺเตหิ ทานํ ทาตพฺพํ สีลํ รกฺขิตพฺพํ โกโธ น กาตพฺโพ เมตฺตา ภาเวตพฺพา อุโปสถวาโส วสิตพฺโพ โปราณก- ปณฺฑิตา หิ เอกํ อุปฑฺฒุโปสถกมฺมํ นิสฺสาย มหายสํ ลภึสูติ วตฺวา เตหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต ตสฺมึ นคเร สุจิปริวาโร เสฏฺฐี อโหสิ อสีติโกฏิวิภโว ทานาทิปุญฺญาภิรโต ฯ ตสฺส ปุตฺตทาโรปิ ปริชโนปิ อนฺตมโส ตสฺมึ ฆเร วจฺฉปาลกาปิ สพฺเพ มาสสฺส ฉ ทิวเส อุโปสถํ อุปวสนฺติ ฯ ตทา โพธิสตฺโต เอกสฺมึ ทลิทฺทกุเล นิพฺพตฺติตฺวา ภตึ กตฺวา ชีวิตํ กปฺเปนฺโต กิจฺเฉน ชีวติ ฯ โส ภตึ กริสฺสามีติ ตสฺส เคหํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ ฐิโต กึ อาคโตสีติ วุตฺเต ตุมฺหากํ ฆเร ภติยา กมฺมกรณตฺถนฺติ อาห ฯ เสฏฺฐี อญฺเญสํ ภติกานํ อาคตทิวเสเยว อิมสฺมึ เคเห กมฺมํ กโรนฺตา สีลํ รกฺขนฺติ สีลํ รกฺขิตุํ สกฺโกนฺตา กมฺมํ กโรถาติ วทติ ฯ โพธิสตฺตสฺส ปน สีลรกฺขนํ นาจิกฺขิ ฯ สาธุ ตาต อตฺตโน ภตึ ชเนตฺวา กมฺมํ กโรหีติ อาห ฯ โส ตโต ปฏฺฐาย สุวโจ หุตฺวา อุรํ ทตฺวา อตฺตโน กิลมถํ อคเณตฺวา ตสฺส สพฺพกิจฺจานิ กโรติ ฯ ปาโตว กมฺมนฺตํ คนฺตฺวา สายํ อาคจฺฉติ ฯ อเถกทิวสํ นคเร ฉณํ โฆเสสุํ ฯ มหาเสฏฺฐี ทาสึ อามนฺเตตฺวา อชฺชุโปสถทิวโส เคเห กมฺมกรานํ ปาโตว ภตฺตํ ปจิตฺวา เทหิ กาลสฺเสว ภุญฺชิตฺวา อุโปสถิกา ภวิสฺสนฺตีติ อาห ฯ โพธิสตฺโต กาลสฺเสว วุฏฺฐาย กมฺมนฺตํ อคมาสิ ฯ อชฺช อุโปสถิโก ภเวยฺยาสีติ ตสฺส โกจิ นาโรเจสิ ฯ เสสกมฺมกรา ปาโตว ภุญฺชิตฺวา อุโปสถิกา อเหสุํ ฯ เสฏฺฐีปิ สปุตฺตทารปริชโน อุโปสถํ อธิฏฺฐหิ ฯ สพฺเพปิ อุโปสถิกา อตฺตโน วสนฏฺฐานํ คนฺตฺวา สีลํ อาวชฺเชนฺตา นิสีทึสุ ฯ โพธิสตฺโต สกลทิวสํ กมฺมํ กตฺวา สุริยตฺถงฺคมนเวลาย อาคโต ฯ อถสฺส ภตฺตการิกา หตฺถโธวนํ ทตฺวา ปาฏิยา ภตฺตํ วฑฺเฒตฺวา อุปนาเมสิ ฯ โพธิสตฺโต อญฺเญสุ ทิวเสสุ อิมาย เวลาย มหาสทฺโท อโหสิ อชฺช กหํ คตาติ ปุจฺฉิ ฯ สพฺเพ อุโปสถํ สมาทยิตฺวา อตฺตโน อตฺตโน วสนฏฺฐานานิ คตาติ สุตฺวา จินฺเตสิ เอตฺตกานํ สีลวนฺตานํ อนฺตเร อหํ เอโก ทุสฺสีโล หุตฺวา น วสิสฺสามิ อิทานิ อุโปสถงฺเคสุ อธิฏฺฐิเตสุ โหติ นุ โข อุโปสถกมฺมํ โนติ โส คนฺตฺวา เสฏฺฐึ ปุจฺฉิ ฯ อถ นํ เสฏฺฐี ตาต ปาโตว อนธิฏฺฐิตตฺตา สกลํ อุโปสถกมฺมํ น โหติ อุปฑฺฒุโปสถกมฺมํ ปน โหตีติ อาห ฯ โส เอตฺตกมฺปิ โหตูติ อาห ฯ เสฏฺฐิสฺส สนฺติเก สมาทินฺนสีโล หุตฺวา อุโปสถํ อธิฏฺฐาย อตฺตโน วสโนกาสํ ปวิสิตฺวา สีลํ อาวชฺเชนฺโต นิปชฺชิ ฯ อถสฺส สกลทิวสํ นิราหารตาย ปจฺฉิมยามสมนนฺตเร สตฺถกวาตา สมุฏฺฐหึสุ ฯ เสฏฺฐินา นานาเภสชฺชานิ สํหริตฺวา ปริภุญฺชาติ วุจฺจมาโนปิ อุโปสถํ น ภินฺทิสฺสามีติ ชีวิตปริยนฺติกํ กตฺวา สมาทิยินฺติ อาห ฯ พลวเวทนา อุปฺปชฺชิ ฯ อรุณุคฺคมนเวลาย สตึ ปจฺจุปฏฺฐเปตุํ นาสกฺขิ ฯ อถ นํ อิทานิ มริสฺสตีติ นีหริตฺวา โอสารเก นิปชฺชาเปสุํ ฯ ตสฺมึ ขเณ พาราณสีราชา รถวรคโต มหนฺเตน ปริวาเรน นครํ ปทกฺขิณํ กโรนฺโต ตํ ฐานํ สมฺปาปุณิ ฯ โพธิสตฺโตปิ ตสฺส สิรึ โอโลเกตฺวา โลภํ อุปฺปาเทตฺวา รชฺชํ ปตฺเถสิ ฯ โส จวิตฺวา อุปฑฺฒุโปสถกมฺมสฺส นิสฺสนฺเทน ตสฺส อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิสฺมึ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ ฯ สา ลทฺธคพฺภปริหารา ทสมาสจฺจเยน ปุตฺตํ วิชายิ ฯ อุทยกุมาโรติสฺส นามํ อกํสุ ฯ โส วยปฺปตฺโต สพฺพสิปฺปานํ นิปฺผตฺตึ ปาปุณิ ชาติสฺสรญาเณน อตฺตโน ปุพฺพกมฺมํ สริตฺวา อปฺปสฺส กมฺมสฺส ผลํ มเมทนฺติ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ ฯ โส ปิตุ อจฺจเยน รชฺชํ ปตฺวาปิ อตฺตโน มหนฺตํ สิริวิภวํ โอโลเกตฺวา ตเทว อุทานํ อุทาเนสิ ฯ อเถกทิวสํ นคเร ฉณํ สชฺชยึสุ ฯ มหาชโน กีฬาปสุโต อโหสิ ฯ ตทา พาราณสิยา อุตฺตรทฺวารวาสี เอโก ภติโก อุทกภตึ กตฺวา ลทฺธํ อฑฺฒมาสกํ ปาการิฏฺฐิกาย อนฺตเร ฐเปตฺวา ตตฺถ อุทกภติเมว กตฺวา ชีวมานาย เอกาย กปณิตฺถิยา สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปสิ ฯ สา ตํ อาห สามิ นคเร ฉโณ วตฺตติ สเจ เต กิญฺจิ อตฺถิ มยมฺปิ กีเฬยฺยามาติ ฯ อาม อตฺถีติ ฯ กิตฺตกํ สามีติ ฯ อฑฺฒมาสโกติ ฯ กหํ โสติ ฯ อุตฺตรทฺวาเร อิฏฺฐกนฺตเร ฐปิโตติ อิโต เม ทฺวาทสโยชนนฺตเร นิธานํ ตว ปน หตฺเถ กิญฺจิ อตฺถีติ ฯ อาม อตฺถีติ ฯ กิตฺตกนฺติ ฯ อฑฺฒมาสโกวาติ ฯ อิติ ตวฑฺฒมาสโก มมฑฺฒมาสโกติ มาสโก โหติ ตโต เอเกน โกฏฺฐาเสน มาลํ เอเกน โกฏฺฐาเสน คนฺธํ เอเกน สุรํ คเหตฺวา กีฬิสฺสาม คจฺฉ ตยา ฐปิตํ อฑฺฒมาสกํ อาหราติ ฯ โส ภริยาย เม สนฺติกา กถา ลทฺธาติ หฏฺฐตุฏฺโฐ ภทฺเท มา จินฺตยิ อาหริสฺสามิ นนฺติ วตฺวา ปกฺกามิ ฯ นาคพโล ภตโก ฉ โยชนานิ อติกฺกมฺม มชฺฌนฺติกสมเย วีตจฺจิกงฺคารสนฺถตํ อิว อุณฺหํ วาลิกํ มทฺทนฺโต ธนโลเภน หฏฺฐตุฏฺโฐ กาสาวนนฺตก- นิวาสโน กณฺเณ ตาลปณฺณํ ปิลนฺธิตฺวา เอเตน อาโยควตฺเตน คีตํ คายนฺโต ราชงฺคเณน ปายาสิ ฯ อุทยราชา สีหปญฺชรํ วิวริตฺวา ฐิโต ตํ ตถา คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา กินฺนุ โข เอส เอวรูปํ วาตาตปํ อคเณตฺวา หฏฺฐตุฏฺโฐ คายนฺโต คจฺฉติ ปุจฺฉิสฺสามิ นนฺติ จินฺเตตฺวา ปกฺโกสนตฺถาย เอกํ ปุริสํ ปหิณิ ฯ เตน คนฺตฺวา ราชา ตํ ปกฺโกสตีติ วุตฺเต ราชา มยฺหํ กึ โหติ นาหํ ราชานํ ชานามีติ วตฺวา พลกฺกาเรน นีโต เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ อถ นํ ราชา ปุจฺฉนฺโต เทฺว คาถา อภาสิ