๒. โกสัมพิยชาดก
โกสมฺพิยชาตกํ
ปุถุสทฺโทติ อิทํ สตฺถา โกสมฺพึ นิสฺสาย โฆสิตาราเม วิหรนฺโต โกสมฺพิยํ ภณฺฑนการเก อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุํ โกสมฺพิกฺขนฺธเก อาคตเมว ฯ อยํ ปเนตฺถ สงฺเขโป ฯ
ตทา กิร เทฺว ภิกฺขู เอกสฺมึ อาวาเส วสึสุ วินยธโร จ สุตฺตนฺติโก จ ฯ เตสุ สุตฺตนฺติโก เอกทิวสํ สรีรวลญฺชํ กตฺวา อุทกโกฏฺฐเก อาจมนอุทกาวเสสํ ภาชเน ฐเปตฺวา นิกฺขมิ ฯ ปจฺฉา วินยธโร ตตฺถ ปวิฏฺโฐ ตํ อุทกํ ทิสฺวา นิกฺขมิตฺวา อิตรํ ปุจฺฉิ อาวุโส ตยา อุทกํ ฐปิตนฺติ ฯ อาม อาวุโสติ ฯ กึ ปเนตฺถ อาปตฺติภาวํ น ชานาสีติ ฯ อาม น ชานามีติ ฯ อาวุโส เอตฺถาปตฺตีติ ฯ เตนหิ ปฏิกริสฺสามิ นนฺติ ฯ สเจ ปน เต อาวุโส อสญฺจิจฺจ อสติยา กตํ นตฺถิ อาปตฺตีติ ฯ โส ตสฺสา อาปตฺติยา อนาปตฺติทิฏฺฐิ อโหสิ ฯ วินยธโรปิ อตฺตโน นิสฺสิตฺตกานํ อยํ สุตฺตนฺติโก อาปตฺตึ อาปชฺชมาโนปิ น ชานาตีติ อาโรเจสิ ฯ เต ตสฺส นิสฺสิตฺตเก ทิสฺวา ตุมฺหากํ อุปชฺฌาโย อาปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา อาปตฺติภาวํ น ชานาตีติ อาหํสุ ฯ เต คนฺตฺวา อตฺตโน อุปชฺฌายสฺส อาโรเจสุํ ฯ โส เอวมาห อยํ วินยธโร ปุพฺเพ อนาปตฺตีติ วตฺวา อิทานิ อาปตฺตีติ วทติ มุสาวาที เอโสติ ฯ เต คนฺตฺวา ตุมฺหากํ อุปชฺฌาโย มุสาวาทีติ เอวมฺปิ อญฺญมญฺญํ กลหํ กรึสุ ฯ ตโต วินยธโร โอกาสํ ลภิตฺวา ตสฺสา อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺเขปนียกมฺมํ อกาสิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย เตสํ ปจฺจยทายกา อุปาสิกาปิ เทฺว โกฏฺฐาสา อเหสุํ โอวาทปฏิคฺคาหกา ภิกฺขุนิโยปิ อารกฺขเทวตาปิ ตาสํ สนฺทิฏฺฐสมฺภตฺตา อากาสฏฺฐกเทวตาปิ ยาว พฺรหฺมโลกา สพฺเพ ปุถุชฺชนา เทฺว ปกฺขา อเหสุํ ยาว อกนิฏฺฐภวนา ปน อิทํ โกลาหลํ อคมาสิ ฯ อเถโก ภิกฺขุ ตถาคตํ อุปสงฺกมิตฺวา อุกฺเขปกานํ ธมฺมิเกเนว กมฺเมนายํ อุกฺขิตฺโตติ อุกฺขิตฺตานุวตฺตกานํ อธมฺมิเกน กมฺเมน อุกฺขิตฺโตติ ลทฺธึ อุกฺเขปเกหิ วาริยมานานมฺปี เตสํ ตํ อนุปริวาเรตฺวา วิจรณภาวํ จ สตฺถุ อาโรเจสิ ฯ ภควา สมคฺโค กิร โหตูติ เทฺว วาเร เปเสตฺวา น อิจฺฉนฺติ ภนฺเต สมคฺคา ภวิตุนฺติ สุตฺวา ตติยวาเร ภินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ ภินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆติ เตสํ สนฺติกํ คนฺตฺวา อุกฺเขปกานํ อุกฺเขปเน อิตเรสญฺจ อาปตฺติยา อทสฺสเน อาทีนวํ วตฺวา ปกฺกามิ ฯ ปุน เตสํ ตตฺเถว เอกสีมายํ อุโปสถาทีนิ กริตฺวา ภตฺตคฺคาทีสุ ภณฺฑนชาตานํ อาสนนฺตริกาย นิสีทิตพฺพนฺติ ภตฺตคฺเค วตฺตํ ปญฺญาเปตฺวา อิทานิ ภณฺฑนชาตา วิหรนฺตีติ สุตฺวา สตฺถา คนฺตฺวา อลํ ภิกฺขเว มา ภณฺฑนนฺติ อาทีนิ วตฺวา อญฺญตเรน ภิกฺขุนา อธมฺมวาทินา ภควโต วิเหสํ อนิจฺฉนฺเตน อาคเมตุ ภนฺเต ภควา ธมฺมสามิ อปฺโปสฺสุกฺโก ภนฺเต ภควา ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารํ อนุยุตฺโต วิหรตุ มยเมเตน ภณฺฑเนน กลเหน วิคฺคเหน วิวาเทน ปญฺญายิสฺสามาติ วุตฺเต ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺโต นาม กาสิกราชา อโหสีติ พฺรหฺมทตฺเตน ทีฆีติสฺส โกสลรญฺโญ รชฺชํ อจฺฉินฺทิตฺวา อญฺญาตกเวเสน วสนฺตสฺส มาริตภาวญฺเจว ทีฆาวุกุมาเรน อตฺตโน ชีวิเต ทินฺเน ตโต ปฏฺฐาย เตสํ สมคฺคภาวญฺจ กเถตฺวา เตสํ หิ นาม ภิกฺขเว ราชูนํ อาทินฺนทณฺฑานํ อาทินฺนสตฺถานํ เอวรูปํ ขนฺติโสรจฺจํ ภวิสฺสติ อิธ โข ตํ ภิกฺขเว โสเภถ ยํ ตุมฺเห เอวํ สฺวากฺขาเต ธมฺมวินเย ปพฺพชิตา สมานา ขมา จ ภเวยฺยาถ โสรตา จาติ โอวทิตฺวา ทุติยมฺปิ ตติยมฺปิ อลํ ภิกฺขเว มา ภณฺฑนนฺติ วาเรตฺวา อโนรมนฺเตปิ ทิสฺวา ปริยาทินฺนรูปา โข อิเมเต โมฆปุริสา นยิเม สุกรา สญฺญาเปตุนฺติ ปกฺกมิตฺวา ปุนทิวเส ปิณฺฑปาต- ปฏิกฺกนฺโต คนฺธกุฏิยา โถกํ วิสมิตฺวา เสนาสนํ สํสาเมตฺวา อตฺตโน ปตฺตจีวรมาทาย สงฺฆมชฺเฌ อากาเส ฐตฺวา อิมา คาถา อภาสิ