๕. หริตจชาดก

หริตจชาตกํ

สุตเมตํ มหาพฺรหฺเมติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อุกฺกณฺฐิต- ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตํ หิ ภิกฺขุํ เอกํ อลงฺกตํ มาตุคามํ ทิสฺวา อุกฺกณฺฐิตํ ทีฆเกสนขโลมํ วิพฺภมิตุกามํ อาจริยุปชฺฌาเยหิ อรุจิยา อานิตํ สตฺถา สจฺจํ กิร ภิกฺขุ อุกฺกณฺฐิโตสีติ ปุจฺฉิตฺวา สจฺจํ ภนฺเตติ กึการณาติ อลงฺกตํ มาตุคามํ ทิสฺวา กิเลสวเสน ภนฺเตติ วุตฺเต ภิกฺขุ กิเลโส นาม คุณวิทฺธํสนโต นิรสฺสาโท นิรเย นิพฺพตฺตาเปติ เอส ปน กิเลโส กึการณา ตํ น กิลเมสฺสติ น หิ สิเนรุํ ปหริตฺวา ปหรณวาโต ปุราณปณฺณสฺส ลุชฺชติ อิมํ หิ กิเลสํ นิสฺสาย โพธิญาณสฺสานุปทํ จรมานา ปญฺจาภิญฺญาอฏฺฐสมาปตฺติลาภิโน วิสุทฺธมหาปุริสาปิ สตึ อุปฏฺฐเปตุํ อสกฺโกนฺตา ฌานํ อนฺตรธาเปสุนฺติ วตฺวา อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต เอกสฺมึ นิคเม อสีติโกฏิวิภเว พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติ ฯ กาญฺจน- ฉวิตาย ตสฺส หริตจกุมาโรติสฺส นามํ กรึสุ ฯ โส วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ อุคฺคหิตสิปฺโป กุฏุมฺพํ สณฺฐเปตฺวา มาตาปิตูนํ อจฺจเยน ธนวิโลกนํ กตฺวา ธนเมว ปญฺญายติ ธนสฺส อุปฺปาทกา น ปญฺญายนฺติ มยาปิ มรณมุเข จุณฺณวิจุณฺเณน ภวิตพฺพนฺติ มรณภยภีโต มหาทานํ ทตฺวา หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา สตฺตเม ทิวเส ปญฺจ อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา ตตฺถ จิรํ วนมูลผลาหาโร ยาเปตฺวา โลณมฺพิลเสวนตฺถํ ปพฺพตา โอตริตฺวา อนุปุพฺเพน พาราณสึ ปตฺวา ราชุยฺยาเน วสิตฺวา ปุนทิวเส พาราณสิยํ ภิกฺขาย จรนฺโต ราชงฺคณํ สมฺปาปุณิ ฯ ราชา ตํ ทิสฺวา ปสนฺนจิตฺโต ปกฺโกสาเปตฺวา สมุสฺสิตเสตฉตฺเต ราชปลฺลงฺเก นิสีทา- เปตฺวา นานคฺครสโภชนํ โภเชตฺวา อนุโมทนาวสาเน อติเรกตรํ ปสีทิตฺวา กหํ ภนฺเต คจฺฉถาติ ปุจฺฉิตฺวา วสฺสาวาสฏฺฐานํ อุปธาเรมิ มหาราชาติ วุตฺเต สาธุ ภนฺเตติ ภุตฺตปาตราโส ตํ อาทาย อุยฺยานํ คนฺตฺวา ตสฺส รตฺติฏฺฐานทิวาฏฺฐานาทีนิ การาเปตฺวา อุยฺยานปาลํ ปริจาริกํ กตฺวา ทตฺวา วนฺทิตฺวา นิกฺขมิ ฯ มหาสตฺโต ตโต ปฏฺฐาย นิพทฺธํ รญฺโญ เคเห ภุญฺชนฺโต ทฺวาทส วสฺสานิ วสิ ฯ อเถกทิวสํ ราชา ปจฺจนฺตํ กุปิตํ วูปสเมตุํ คจฺฉนฺโต อมฺหากํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ มา ปมชฺชีติ มหาสตฺตํ เทวิยา นิยฺยาเทตฺวา อคมาสิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย สา มหาสตฺตํ สหตฺถา ปริวีสติ ฯ อเถกทิวสํ สา โภชนํ สมฺปาเทตฺวา ตสฺมึ จิรายมาเน คนฺโธทเกน นหาตฺวา สณฺหมฏฺฐสาฏกํ นิวาเสตฺวา สีหปญฺชรํ วิวราเปตฺวา สรีเร วาตํ ปหราเปนฺตี ขุทฺทกมญฺจเก นิปชฺชิ ฯ มหาสตฺโตปิ สุนิวตฺโถ สุปารุโต ภิกฺขาภาชนํ อาทาย อากาเสนาคนฺตฺวา สีหปญฺชรํ สมฺปาปุณิ ฯ เทวิยา ตสฺส วากจีรสทฺทํ สุตฺวา เวเคน อุฏฺฐหนฺติยา มฏฺฐสาฏโก ภสฺสิ ฯ มหาสตฺตสฺส วิสภาคารมฺมเณ จกฺขุํ ปฏิหญฺญิ ฯ อถสฺส อเนกวสฺสโกฏิสตสหสฺสกาลํ อพฺภนฺตเร นิวุฏฺฐ- กิเลโส กรณฺฑเก สยิตอาสีวิโส วิย อุฏฺฐหิตฺวา ฌานํ อนฺตรธาเปสิ ฯ โส สตึ อุปฏฺฐเปตุํ อสกฺโกนฺโต คนฺตฺวา เทวึ หตฺเถ คณฺหิ ฯ ตาวเทว สาณึ ปริกฺขิปึสุ ฯ โส ตาย สทฺธึ โลกธมฺมํ เสวิตฺวา ภุญฺชิตฺวา อุยฺยานํ คนฺตฺวา ตโต ปฏฺฐาย เทวสิกํ ตเถว อกาสิ ฯ ตสฺส ตาย สทฺธึ โลกธมฺมปฏิเสวนํ สกลนคเร ปากฏํ ชาตํ ฯ อมจฺจา หริตจตาปโส เอวมกาสีติ รญฺโญ ปณฺณํ ปหิณึสุ ฯ ราชา มํ ภินฺทิตุกามา เอวํ วทนฺตีติ อสทฺทหิตฺวา ปจฺจนฺตํ วูปสเมตฺวา พาราณสึ ปจฺจาคนฺตฺวา นครํ ปทกฺขิณํ กตฺวา เทวิยา สนฺติกํ คนฺตฺวา สจฺจํ กิร มม อยฺโย หริตจตาปโส ตยา สทฺธึ โลกธมฺมํ ปฏิเสวีติ ปุจฺฉิ ฯ สจฺจํ เทวาติ ฯ โส ตสฺสาปิ อสทฺทหิตฺวา ตเมว ปุจฺฉิสฺสามีติ อุยฺยานํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิตฺวา ตํ ปุจฺฉนฺโต ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๕๙๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. หริตจชาดก”