กณฺหทีปายนชาตกํ

สตฺตาหเมวาหนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ อุกฺกณฺฐิต- ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุ ปน กุสราชชาตเก อาวีภวิสฺสติ ฯ

สตฺถา ตํ ภิกฺขุํ สจฺจํ กิร ตฺวํ ภิกฺขุ อุกฺกณฺฐิโตสีติ ปุจฺฉิตฺวา สจฺจนฺติ วุตฺเต ภิกฺขุ โปราณกปณฺฑิตา อนุปฺปนฺเน พุทฺเธ พาหิรก- ปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา อติเรกปญฺญาสวสฺสานิ อนภิรตา พฺรหฺมจริยํ จรนฺตา หิโรตฺตปฺปเภทภเยน อตฺตโน อุกฺกณฺฐิตภาวํ กสฺสจิ น กเถสุํ ตฺวํ กสฺมา เอวรูเป นิยฺยานิกสาสเน ปพฺพชิตฺวา มาทิสสฺส ครุโน พุทฺธสฺส สมฺมุเข ฐตฺวา จตุปริสมชฺเฌ อุกฺกณฺฐิตภาวํ อาวีกโรสิ กิมตฺถํ อตฺตโน หิโรตฺตปฺปํ น รกฺขสีติ วตฺวา อตีตํ อารหิ

อตีเต วํสกรฏฺเฐ โกสมฺพิยํ โกสมฺพิโก นาม ราชา รชฺชํ กาเรสิ ฯ ตทา อญฺญตรสฺมึ นิคเม เทฺว พฺราหฺมณา อสีติโกฏิธน- วิภวา อญฺญมญฺญํ ปิยสหายกา กาเมสุ โทสํ ทิสฺวา มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา อุโภปิ กาเม ปหาย มหาชนสฺส โรทนฺตสฺส ปริเทวนฺตสฺส จ นิกฺขมิตฺวา หิมวนฺตปฺปเทเส อสฺสมปทํ กตฺวา ปพฺพชิตฺวา อุญฺฉาจริยาย วนมูลผลาผเลน ยาเปนฺตา ปณฺณาสวสฺสานิ วสึสุ ฌานํ อุปฺปาเทตุํ นาสกฺขึสุ ฯ เต ปณฺณาสวสฺสจฺจเยน โลณมฺพิลเสวนตฺถาย ชนปทํ จรนฺตา กาสิกรฏฺฐํ สมฺปาปุณึสุ ฯ ตตฺเรกสฺมึ นิคมคาเม ทีปายนตาปสสฺส คิหิสหาโย มณฺฑพฺโย นาม อตฺถิ ฯ เต อุโภปิ ตสฺส สนฺติกํ อคมํสุ ฯ โส เต ทิสฺวาว อตฺตมโน ปณฺณสาลํ กาเรตฺวา อุโภปิ จตูหิ ปจฺจเยหิ อุปฏฺฐหิ ฯ เต ตตฺถ ตีณิ จตฺตาริ วสฺสานิ วสิตฺวา ตํ อาปุจฺฉิตฺวา จาริกํ จรนฺตา พาราณสึ ปตฺวา อธิมุตฺติกสุสาเน วสึสุ ฯ ตตฺถ ทีปายโน ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา ปุน ตสฺเสว สหายกสฺส สนฺติกํ คโต ฯ มณฺฑพฺยตาปโส จ ตตฺเถว วสิ ฯ อเถกทิวสํ เอโก โจโร อนฺโต- นคเร โจริกํ กตฺวา ธนสารํ อาทาย นิกฺขมนฺโต โจโรติ ญตฺวา ปฏิพุทฺเธหิ ฆรสามิเกหิ เจว อารกฺขมนุสฺเสหิ จ อนุพนฺธนฺโต นิทฺธมเนน นิกฺขมิตฺวา เวเคน สุสานํ ปวิสิตฺวา ตาปสสฺส ปณฺณ- สาลทฺวาเร ภณฺฑิกํ ฉฑฺเฑตฺวา ปลายิ ฯ มมุสฺสา ภณฺฑิกํ ทิสฺวา อเร ทุฏฺฐชฏิล ตฺวํ รตฺตึ โจริกํ กตฺวา ทิวา ตาปสรูเปน จรสีติ ตชฺเชตฺวา โปเถตฺวา ตํ อาทาย เนตฺวา รญฺโญ ทสฺสยึสุ ฯ ราชา อนุปปริกฺขิตฺวาว คจฺฉถ นํ สูเล อุตฺตาเปถาติ อาห ฯ ตํ สุสานํ เนตฺวา ขทิรสูเล อาโรปยึสุ ฯ ตาปสสฺส สรีเร สูลํ น ปวิสติ ฯ ตโต นิมฺพสูลํ อาหรึสุ ตํปิ น ปวิสติ ฯ อยสูลํ อาหรึสุ ตํปิ น ปวิสติ ฯ ตาปโสปิ กึ นุ โข เม ปุพฺพกมฺมนฺติ โอโลเกสิ ฯ อถสฺส ชาติสฺสรญาณํ อุปฺปชฺชิ เตน ปุพฺพกมฺมํ โอโลเกนฺโต อทฺทส ฯ กึ ปนสฺส ปุพฺพกมฺมนฺติ โกวิลารสูเลน มกฺขิกาเวธนํ ฯ โส กิร ปุริมภเว วฑฺฒกิปุตฺโต หุตฺวา ปิตุ รกฺขตจฺฉนฏฺฐานํ คนฺตฺวา เอกํ มกฺขิกํ คเหตฺวา โกวิลารสฺส กณฺฐกาย สูเล วิชฺฌิ ฯ ตเมว ปาปกมฺมํ อิมํ ฐานํ ปตฺวา คณฺหิ ฯ โส น สกฺกา อิโต ปาปา มยา มุญฺจิตุนฺติ ญตฺวา ราชปุริเส อาห สเจ มํ สูเล อุตฺตาเปตุกามา โกวิลารสูลํ อาหรถาติ ฯ เต ตถา กตฺวา ตํ สูเล อุตฺตาเปตฺวา อารกฺขํ ทตฺวา ปกฺกมึสุ ฯ อารกฺขิกา ปฏิจฺฉนฺนา หุตฺวา ตสฺส สนฺติกํ อาคจฺฉนฺเต โอโลเกนฺติ ฯ ตทา ทีปายโน จิรํ ทิฏฺโฐ เม สหาโยติ มณฺฑพฺยสฺส สนฺติกํ อาคจฺฉนฺโต สูเล อุตฺตาสิโตติ ตํ ทิวสํเยว อนฺตรามคฺเค สุตฺวา ตํ ฐานํ คนฺตฺวา เอกมนฺตํ ฐิโต กึ สมฺม การโกสีติ ปุจฺฉิตฺวา อการโกมฺหีติ วุตฺเต อตฺตโน มโนปโทสํ รกฺขิตุํ น สกฺขีติ ปุจฺฉิ ฯ สมฺม เยหิ อหํ คหิโต เนว เตสํ น รญฺโญ อุปริ มยฺหํ มโนปโทโส อตฺถีติ ฯ เอวํ สนฺเตปิ ตาทิสสฺส สีลวโต ฉายา มยฺหํ สุขาติ วตฺวา ทีปายโน สูลํ นิสฺสาย นิสีทติ ฯ อถสฺส มณฺฑพฺยสฺส สรีรโต โลหิตพินฺทูนิ ปตึสุ ฯ ตานิ สุวณฺณวณฺเณ สรีเร ปติตานิ สุกฺขิตฺวา กาฬกานิ สมฺปชฺชึสุ ฯ ตโต ปฏฺฐาย จ โส กณฺหทีปายโน นาม อโหสิ ฯ โส สพฺพรตฺตึ ตตฺเถว นิสีทิ ฯ ปุนทิวเส อารกฺขปุริสา คนฺตฺวา ตํ ปวตฺตึ รญฺโญ อาโรเจสุํ ฯ อถ ราชา อนิสาเมตฺวา เม กตํ กมฺมนฺติ เวเคน ตตฺถ คนฺตฺวา ปพฺพชิต กสฺมา สูลํ นิสฺสาย นิสินฺโนสีติ ทีปายนํ ปุจฺฉิ ฯ มหาราช อิมํ ตาปสํ รกฺขนฺโต นิสินฺโนมฺหิ กึ ปน ตฺวํ อิมสฺส การกภาวํ วา อการกภาวํ วา ญตฺวา เอวํ กโรสีติ ฯ โส กมฺมสฺส อโสธิตภาวํ อาจิกฺขิ ฯ อถสฺส โส มหาราช รญฺญา นาม นิสมฺมการินา ภวิตพฺพํ อลโส คิหี กามโภคี น สาธูติ อาทีนิ วตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ ฯ ราชา มณฺฑพฺยสฺส นิทฺโทสภาวํ ญตฺวา สูลํ อาหรถาติ อาณาเปสิ ฯ สูลํ หรนฺตา หริตุํ นาสกฺขึสุ ฯ มณฺฑพฺโย อาห มหาราช อหํ ปุพฺเพ กตกมฺมวเสน เอวรูปํ อนยพฺยสนํ สมฺปตฺโต มม สรีรโต สุลํ หริตุํ น สกฺกา สเจปิ มยฺหํ ชีวิตํ ทาตุกาโม กกจฺจํ อาหราเปตฺวา อิมํ สูลํ จมฺมสมํ ฉินฺทาเปหีติ ฯ ราชา ตถา การาเปสิ ฯ อนฺโตสรีเร สูโล อนฺโตเยว อโหสิ ฯ ตทา กิร โส สุขุมํ สลิกหีรํ คเหตฺวา มกฺขิกาย วจฺจมคฺคํ ปเวเสสิ ฯ ตํ ตสฺส อนฺโตสรีเรเยว อโหสิ ฯ โส เตน การเณน อมริตฺวา อตฺตโน อายุกฺขเยเนว มริ ตสฺมา อยํปิ น มรีติ ฯ ราชา ตาปเส วนฺทิตฺวา ขมาเปตฺวา อุโภปิ อุยฺยาเน วสาเปนฺโต ปฏิชคฺคิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย มณฺฑพฺโย อาณิมณฺฑพฺโย นาม ชาโต ฯ โส ราชานํ อุปนิสฺสาย ตตฺเถว วสิ ฯ ทีปายโน ปน ตสฺส วณํ ผาสุกํ กตฺวา อตฺตโน คิหิสหายกสฺส มณฺฑพฺยสฺส สนฺติกเมว คโต ฯ ตํ ปณฺณสาลํ ปวิสนฺตํ เอโก ปุริโส ทิสฺวา สหายกสฺส อาโรเจสิ ฯ โส สุตฺวาว ตุฏฺฐจิตฺโต สปุตฺตทาโร พหุคนฺธมาลาวิเลปนาทีนิ อาทาย ตํ ปณฺณสาลํ คนฺตฺวา ทีปายนํ วนฺทิตฺวา ปาเท โธวิตฺวา เตเลน มกฺเขตฺวา ปานกํ ปาเยตฺวา อาณิมณฺฑพฺยสฺส ปวตฺตึ สุณนฺโต นิสีทิ ฯ อถสฺส ปุตฺโต ยญฺญทตฺตกุมาโร นาม จงฺกมนโกฏิยํ เคณฺฑุเกน กีฬิ ฯ ตตฺร เจกสฺมึ วมฺมิเก อาสีวิโส วสติ ฯ กุมารสฺส ภูมิยํ ปหตเคณฺฑุโก คนฺตฺวา วมฺมิกพิเล อาสีวิสสฺส มตฺถเก ปตติ ฯ โส อชานนฺโต พิเล หตฺถํ ปเวเสสิ ฯ อถ นํ กุทฺโธ อาสีวิโส หตฺถํ ฑํสิ ฯ โส วิสเวเคน มุจฺฉิโต ตตฺเถว ปติ ฯ อถสฺส มาตาปิตโร สปฺเปน ทฏฺฐภาวํ ญตฺวา กุมารกํ อุกฺขิปิตฺวา ตาปสสฺส สนฺติกํ อาเนตฺวา ปาทมูเล นิปชฺชาเปตฺวา ภนฺเต ปพฺพชิตา นาม โอสถํ วา ปริตฺตํ วา ชานนฺติ ปุตฺตกํ โน วิโรคํ กโรถาติ อาหํสุ ฯ อหํ โอสถํ น ชานามิ นาหํ เวชฺชกมฺมํ กริสฺสามิ ปพฺพชิโตติ ฯ เตนหิ ภนฺเต อิมสฺมึ กุมาเร เมตฺตํ กตฺวา สจฺจกิริยํ กโรถาติ วุตฺโต ตาปโส สาธุ สจฺจกิริยํ กริสฺสามีติ วตฺวา ยญฺญทตฺตสฺส สีเส หตฺถํ ฐเปตฺวา ปฐมํ คาถมาห