๗. ทสรถชาดก

๗ ทสรถชาตกํ ฯ

เอถ ลกฺขณสีตา จาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ มตปิตรํ กุฏุมฺพิกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส หิ ปิตริ กาลกเต โสกาภิภูโต สพฺพกิจฺจานิ ปหาย โสกานุวตฺตโกว อโหสิ ฯ สตฺถา ปจฺจูสสมเย โลกํ โวโลเกนฺโต ตสฺส โสตาปตฺติผลุปนิสฺสยํ ทิสฺวา ปุนทิวเส สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา กตภตฺตกิจฺโจ ภิกฺขู อุยฺโยเชตฺวา เอกํ ปจฺฉาสมณํ คเหตฺวา ตสฺส เคหํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา นิสินฺนํ มธุรวจเนน อาลปนฺโต กึ โสจสิ อุปาสกาติ วตฺวา อาม ภนฺเต ปิตุโสโก มํ พาธตีติ วุตฺเต อุปาสก โปราณกปณฺฑิตา อฏฺฐวิเธ โลกธมฺเม ตตฺตโต ชานนฺตา ปิตริ กาลกเต อปฺปมตฺตกํปิ โสกํ น วินฺทึสูติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ ทสรถมหาราชานาม อคติคมนํ ปหาย ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสิ ฯ ตสฺส โสฬสนฺนํ อิตฺถีสหสฺสานํ เชฏฺฐกา อคฺคมเหสิ เทฺว ปุตฺเต เอกญฺจ ธีตรํ วิชายิ เชฏฺฐปุตฺโต รามปณฺฑิโตนาม อโหสิ ทุติโย ลกฺขณกุมาโรนาม ธีตา สิตาเทวีนาม ฯ อปรภาเค อคฺคมเหสิ กาลมกาสิ ฯ ราชา ตสฺสา กาลกตาย จิรตรํ โสกวสํ คนฺตฺวา อมจฺเจหิ สญฺญาปิโต ตสฺสา กตฺตพฺพปริหารํ กตฺวา อญฺญํ อคฺคมเหสิฏฺฐาเน ฐเปสิ ฯ สา รญฺโญ ปิยา มนาปา อโหสิ ฯ สาปิ อปรภาเค คพฺภํ คณฺหิตฺวา ลทฺธคพฺภปริหารา ปุตฺตํ วิชายิ ฯ ภรตกุมาโรติสฺส นามํ กรึสุ ฯ ราชา ปุตฺตสิเนเหน ภทฺเท เต วรํ ทมฺมิ คณฺหาหีติ อาห ฯ สา คหิตกํ กตฺวา ฐเปตฺวา กุมารสฺส สตฺตฏฺฐวสฺสิกกาเล ราชานมุปสงฺกมิตฺวา เทว ตุมฺเหหิ มยฺหํ ปุตฺตสฺส วโร ทินฺโน อิทานิสฺส นํ เทถาติ อาห ฯ คณฺห ภทฺเทติ ฯ เทว ปุตฺตสฺส เม รชฺชํ เทถาติ อาห ฯ ราชา อจฺฉรํ ปหริตฺวา นสฺส วสลิ มยฺหํ เทฺว ปุตฺตา อคฺคิกฺขนฺธา วิย ชลนฺติ เต มาราเปตฺวา ตว ปุตฺตสฺส รชฺชํ ยาจสีติ ตชฺเชสิ ฯ สา ภีตา สิริคพฺภํ ปวิสิตฺวา อญฺเญสุปิ ทิวเสสุ ราชานํ ปุนปฺปุนํ รชฺชเมว ยาจิ ฯ ราชา ตสฺสา วรํ อทตฺวาว จินฺเตสิ มาตุคาโมนาม อกตญฺญู มิตฺตทุพฺภี อหํ เม กุฏปณฺณํ วา กุฏลญฺจํ วา กตฺวา ปุตฺเต ฆาเตยฺยาติ ฯ โส ปุตฺเต ปกฺโกสาเปตฺวา ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา ตาต ตุมฺหากํ อิธ วสนฺตานํ อนฺตราโยปิ ภเวยฺย ตุมฺเห สามนฺตรชฺชํ วา อรญฺญํ วา คนฺตฺวา มม มตกาเล อาคนฺตฺวา กุลรชฺชกํ คณฺหถาติ วตฺวา ปุน เนมิตฺตเก ปกฺโกสาเปตฺวา อตฺตโน อายุปริจฺเฉทํ ปุจฺฉิตฺวา อญฺญานิ ทฺวาทส วสฺสานิ ปวตฺติสฺสตีติ สุตฺวา ตาต อิโต ทฺวาทสวสฺสจฺจเยน อาคนฺตฺวา ฉตฺตํ อุสฺสาเปยฺยาถาติ อาห ฯ เต สาธูติ วตฺวา ปิตรํ วนฺทิตฺวา โรทนฺตา ปาสาทา โอตรึสุ ฯ สิตาเทวี อหํปิ ภาติเกหิ สทฺธึ คมิสฺสามีติ ปิตรํ วนฺทิตฺวา โรทนฺตา นิกฺขมิ ฯ เต ตโยปิ มหาชเนน ปริวุตา นครา นิกฺขมิตฺวา มหาชนํ นิวตฺเตตฺวา อนุปุพฺเพน หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา สมฺปนฺโนทกมูลผลาผเล ปเทเส อสฺสมํ มาเปตฺวา ผลาผเลน ยาเปนฺตา วสึสุ ฯ ลกฺขณปณฺฑิโต ปน สิตา จ รามปณฺฑิตํ ยาจิตฺวา ตุมฺเห อมฺหากํ ปิตุฏฺฐาเน ฐิตา ตสฺมา อสฺสมปเทเยว โหถ มยํ ผลาผลํ อาหริตฺวา ตุมฺเห โปเสสฺสามาติ ปฏิญฺญํ คณฺหึสุ ฯ ตโต ปฏฺฐาย รามปณฺฑิโต ตตฺเถว อโหสิ ฯ อิตเร ผลาผลํ อาหริตฺวา ตํ ปฏิชคฺคึสุ ฯ เอวํ เตสํ ผลาผเลน ยาเปตฺวา วสนฺตานํ ทสรถมหาราชา ปุตฺตโสเกน นวเม สํวจฺฉเร กาลมกาสิ ฯ ตสฺส สรีรกิจฺจํ กาเรตฺวา เทวี อตฺตโน ปุตฺตสฺส ภรตกุมารสฺส ฉตฺตํ อุสฺสาเปถาติ อาห ฯ อมจฺจา ปน ฉตฺตสามิกา อรญฺเญ วสนฺตีติ น อทํสุ ฯ ภรตกุมาโร มม ภาตรํ รามปณฺฑิตํ อรญฺญโต อาเนตฺวา ฉตฺตํ อุสฺสาเปสฺสามีติ ปญฺจราชกกุธภณฺฑานิ คเหตฺวา จตุรงฺคินิยา เสนาย ตสฺส วสนฏฺฐานํ ปตฺวา อวิทูเร ขนฺธาวารํ นิวาสาเปตฺวา กติปเยหิ อมจฺเจหิ สทฺธึ ลกฺขณปณฺฑิตสฺส สิตาย จ อรญฺญํ คตกาเล อสฺสมปทํ ปวิสิตฺวา อสฺสมปททฺวาเร ฐปิตกาญฺจนรูปกํ วิย รามปณฺฑิตํ นิราสงฺกํ สุขนิสินฺนํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ ฐิโต รญฺโญ ปวุตฺตึ อาโรเจตฺวา สทฺธึ อมจฺเจหิ ปาเทสุ นิปติตฺวา โรทิ ฯ รามปณฺฑิโต เนว โสจิ น โรทิ ฯ อินฺทฺริยวิการมตฺตํปิสฺส นาโหสิ ฯ ภรตสฺส ปน โรทิตฺวา นิสินฺนกาเล สายณฺหสมเย อิตเร เทฺว ผลาผลํ อาทาย อาคมึสุ ฯ รามปณฺฑิโต จินฺเตสิ อิเม ทหรา มยฺหํ วิย น ปริคฺคหณปญฺญา เอเตสํ อตฺถิ สหสา ปิตา เต มโตติ วุตฺโต โสกํ สณฺฐาเรตุํ อสกฺโกนฺตานํ หทยํปิ เนสํ ผเลยฺย อุปาเยน เต อุทกํ โอตาเรตฺวา เอตํ ปวุตฺตึ สาเวสฺสามีติ ฯ อถ เนสํ ปุรโต เอกํ อุทกฏฺฐานํ ทสฺเสตฺวา ตุมฺเห อติจิเรน อาคตา อิทํ โว ทณฺฑกมฺมํ โหตุ อุทกํ โอตริตฺวา ติฏฺฐถาติ อุปฑฺฒคาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๙๘๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. ทสรถชาดก”