๖ มหากณฺหชาตกํ ฯ

กณฺโห กณฺโห จ โฆโรจาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โลกตฺถจริยํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

เอกทิวสํ หิ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ นิสีทิตฺวา ยาวญฺจิทํ อาวุโส สตฺถา พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน อตฺตโน ผาสุวิหารํ ปหาย โลกสฺเสว อตฺถํ จรติ ปรมาภิสมฺโพธึ ปตฺวา สยํ ปตฺตจีวรมาทาย อฏฺฐารสโยชนมคฺคํ คนฺตฺวา ปญฺจวคฺคิยเถรานํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตตฺวา ปญฺจมิยา ปกฺขสฺส อนตฺตลกฺขณสุตฺตํ กเถตฺวา สพฺเพสํ อรหตฺตํ อทาสิ อุรุเวลํ คนฺตฺวา เตภาติกชฏิลานํ อฑฺฒุฑฺฒานิ ปฏิหาริยสหสฺสานิ ทสฺเสตฺวา ปพฺพาเชตฺวา คยาสีเส อาทิตฺตปริยายํ กเถตฺวา ชฏิลสหสฺสานํ อรหตฺตํ อทาสิ มหากสฺสปสฺส ติคาวุตานิ ปจฺจุคฺคมนํ กตฺวา ตีหิ โอวาเทหิ อุปสมฺปทํ อทาสิ เอโก ปจฺฉาภตฺเต ปญฺจจตฺตาฬีสโยชนมคฺคํ คนฺตฺวา ปุกฺกุสาติกุลปุตฺตํ อนาคามิผเล ปติฏฺฐาเปสิ มหากปฺปินสฺส วีสโยชนสตํ ปจฺจุคฺคมนํ กตฺวา อรหตฺตํ อทาสิ เอโก ปจฺฉาภตฺเต ตึสโยชนมคฺคํ คนฺตฺวา กกฺขลํ ผรุสํ องฺคุลิมาลํ อรหตฺเต ปติฏฺฐาเปสิ ตึสโยชนเมว มคฺคํ คนฺตฺวา อาฬวกํ ยกฺขํ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาเปตฺวา กุมารสฺส โสตฺถิมกาสิ ตาวตึสภวเน เตมาสํ วสนฺโต อสีติยา เทวโกฏีนํ ธมฺมาภิสมยํ สมฺปาเทสิ พฺรหฺมโลกํ คนฺตฺวา พกพฺรหฺมุโน ทิฏฺฐึ ภินฺทิตฺวา ทสนฺนํ พฺรหฺมสหสฺสานํ อรหตฺตํ อทาสิ อนุสํวจฺฉรํ ตีสุ มณฺฑเลสุ จาริกํ จรมาโน อุปนิสฺสยสมฺปนฺนานํ มนุสฺสานํ สรณานิเจว สีลานิ จ เทติ นาคสุปณฺณาทีนํปิ นานปฺปการํ อตฺถํ จรตีติ ทสพลสฺส โลกตฺถจริยคุณํ วณฺณยึสุ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมายนามาติ วุตฺเต อนจฺฉริยํ ภิกฺขเว สฺวาหํ อิทานิ อภิสมฺโพธึ ปตฺวา โลกสฺส อตฺถจริยํ ปุพฺเพ สราคาทิกาเลปิ โลกตฺถจริยเมว อจรินฺติ วตฺวา อตีตํ อาหริ

อตีเต กสฺสปสมฺมาสมฺพุทฺธกาเล พาราณสิยํ อุสฺสินฺนโรนาม ราชา รชฺชํ กาเรสิ ฯ กสฺสปสมฺมาสมฺพุทฺเธ จตุสจฺจเทสนาย มหาชนํ พนฺธนา โมเจตฺวา นิพฺพานนครํ ปูเรตฺวา ปรินิพฺพุเต ทีฆสฺส อทฺธาโน อจฺจเยน สาสนํ โอสกฺกิ ฯ ภิกฺขู เอกวีสติยา อเนสนาหิ ชีวิตํ กปฺเปนฺติ ภิกฺขุนีหิ สํสคฺคํ กโรนฺติ ปุตฺตธีตาหิ วฑฺฒนฺติ ฯ ภิกฺขู ภิกฺขุธมฺมํ ภิกฺขุนิโย ภิกฺขุนีธมฺมํ อุปาสกา อุปาสกธมฺมํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณธมฺมํ วิสชฺเชสุํ ฯ เยภุยฺเยน มนุสฺสา ทส อกุสลกมฺมปเถ สมาทาย วตฺตึสุ ฯ มตา มตา อปายํ ปูรยึสุ ฯ ตทา สกฺโก เทวราชา นเว เทวปุตฺเต อปสฺสนฺโต มนุสฺสโลกํ โอโลเกตฺวา มนุสฺสานํ อปาเยสุ นิพฺพตฺตภาวํ ญตฺวา สตฺถุ สาสนํ โอสกฺกิตํ ทิสฺวา กึ นุโข กริสฺสามีติ จินฺเตนฺโต อตฺเถโก อุปาโยติ มหาชนํ ภาเยตฺวา ตาเสตฺวา ภีตภาวํ ญตฺวา อสฺสาเสตฺวา ธมฺมํ เทเสตฺวา โอสกฺกิตํ สาสนํ ปคฺคยฺห อปรํ วสฺสสหสฺสํ ปวตฺตนการณํ กริสฺสามีติ สนฺนิฏฺฐานํ กตฺวา มาตลิเทวปุตฺตํ โมจปฺปมาณทาฒํ จตูหิ ทาเฒหิ นิจฺฉรนฺตรํสึ ภยานกํ คพฺภินีนํ ทสฺสเนเนว คพฺภปาตนสมตฺถํ โฆรรูปํ อาชาเนยฺยปฺปมาณํ กาฬวณฺณํ มหากณฺหํ สุนขํ กตฺวา ปญฺจพนฺธเนน พนฺธิตฺวา รตฺตมาลมสฺส สีเส ปิลนฺธิตฺวา รชฺชุโกฏิยํ อาทาย เทฺว กาสายานิ นิวาเสตฺวา ปจฺฉามุเข เกเส พนฺธิตฺวา รตฺตมาลํ ปิลนฺธิตฺวา อาโรปิตปวาฬวณฺณชิยํ มหาธนุํ คเหตฺวา วชิรคฺคนาราจํ นเขน ปริวตฺตนฺโต วนจรกเวสํ คเหตฺวา นครโต โยชนมคฺเค ฐาเน โอตริตฺวา โภ โลโก วินสฺสตีติ ติกฺขตฺตุํ สทฺทมนุสฺสาเวตฺวา มนุสฺเส อุตฺราเสตฺวา นครูปจารํ คนฺตฺวา ปุน สทฺทมกาสิ ฯ มนุสฺสา ตํ สุนขํ ทิสฺวา อุตฺราสฺตา นครํ ปวิสิตฺวา ตํ ปวุตฺตึ รญฺโญ อาโรเจสุํ ฯ ราชา สีฆํ นครทฺวารานิ ปิทหถาติ ทฺวารานิ ปิทหาเปสิ ฯ สกฺโกปิ อฏฺฐารสหตฺถํ ปาการํ อุลฺลํเฆตฺวา สุนเขน สทฺธึ อนฺโต นคเร ปติฏฺฐหิ ฯ มนุสฺสา ภีตตสิตา ปลายิตฺวา เคหานิ ปวิสิตฺวา ทฺวารานิ ปิทหึสุ ฯ มหากณฺโหปิ ทิฏฺฐทิฏฺเฐ มนุสฺเส อุปธาวิตฺวา สนฺตาเสนฺโต ราชนิเวสนํ อคมาสิ ฯ ราชงฺคเณ มนุสฺสา ภเยน ปลาเปตฺวา ราชนิเวสนํ ปวิสิตฺวา ทฺวารํ ปิทหึสุ ฯ อุสินฺนรราชาปิ โอโรเธ คเหตฺวา ปาสาทํ อภิรูหิ ฯ มหากณฺโห ปุริมปาเท อุกฺขิปิตฺวา กวาเฏ ฐเปตฺวา มหาภุสิตํ ภุสิ ฯ ตสฺส ภุสิตสทฺโท เหฏฺฐา อวิจึ อุปริ ภวคฺคํ คณฺหิ ฯ สกลจกฺกวาฬํ เอกนินฺนาทํ อโหสิ ฯ ปุณฺณกชาตเก ปุณฺณกรญฺโญ ภูริทตฺตชาตเก สุทสฺสนนาครญฺโญ อิมสฺมึ มหากณฺหชาตเก อยํ สทฺโทติ อิเม ตโย สทฺทา ชมฺพูทีเป มหาสทฺทานาม อเหสุํ ฯ นครวาสิโน ภีตตสิตา หุตฺวา เอกปุริโสปิ สกฺเกน สทฺธึ กเถตุํ นาสกฺขิ ฯ ราชาเยว ปน สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา วาตปานํ นิสฺสาย สกฺกํ อามนฺเตตฺวา อมฺโภ ลุทฺธก กสฺมา เต สุนโข ภุสตีติ อาห ฯ โส ฉาตภาเวนาติ ฯ เตนหิสฺส ภตฺตํ ทาเปสฺสามีติ อนฺโตชนสฺส จ อตฺตโน จ ปกฺกภตฺตํ สพฺพํ ทาเปสิ ฯ ตํ สพฺพํ สุนโข เอกกพลํ วิย กตฺวา ปุน สทฺทมกาสิ ฯ ปุน ราชา ปุจฺฉิตฺวา อิทานิปิ เม สุนโข ฉาโตเยวาติ สุตฺวา หตฺถิอสฺสาทีนํ ปกฺกภตฺตํ สพฺพํ อาหราเปตฺวา ทาเปสิ ฯ ตสฺมึปิ เอกปฺปหาเรเนว นิฏฺฐาปิเต สกลนครสฺส ปกฺกภตฺตํ ทาเปสิ ฯ ตํปิ โส ตเถว ภุตฺวา ปุน สทฺทมกาสิ ฯ ราชา น เอส สุนโข นิสฺสํสยํ ยกฺโข เอตสฺส อาคมนการณํ ปุจฺฉิสฺสามีติ ภีตตสิโต หุตฺวา ปุจฺฉนฺโต ปฐมํ คาถมาห