๙. รุรุมิคชาดก
๙ รุรุชาตกํ ฯ
ตสฺส คามวรํ ทมฺมีติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต เทวทตฺตํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
โส กิร ภิกฺขูหิ พหุปฺปกาโร เต อาวุโส เทวทตฺต สตฺถา ตฺวญฺจ ตถาคตํ นิสฺสาย ปพฺพชฺชํ ลภิ ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคณฺหิ ลาภสกฺการํ สมฺปาปุณีติ วุตฺเต อาวุโส สตฺถารา มม ติณคฺคมตฺโตปิ อุปกาโร น กโต อหํ สยเมว ปพฺพชฺชึ สยํปิ ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคณฺหึ สยํ ลาภสกฺการํ ปาปุณินฺติ กเถสิ ฯ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อกตญฺญู อาวุโส เทวทตฺโต อกตเวทีติ ตสฺเสว อคุณกถํ กเถสุํ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมายนามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว เทวทตฺโต อิทาเนว อกตญฺญู ปุพฺเพปิ อกตญฺญูเยวาติ วตฺวา ปุพฺเพเปส มยา ชีวิเต ทินฺเนปิ มม คุณมตฺตมฺปิ น ชานาตีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต เอโก อสีติโกฏิวิภโว เสฏฺฐี ปุตฺตํ ลภิตฺวา มหาธนโกติสฺส นามํ กตฺวา สิปฺปํ อุคฺคณฺหนฺโต เม ปุตฺโต กิลมิสฺสตีติ น กิญฺจิ สิปฺปํ อุคฺคณฺหาเปสิ ฯ โส คีตนจฺจวาทิตขาทนโภชนโต อุทฺธํ น กิญฺจิ อญฺญาสิ ฯ ตํ วยปฺปตฺตํ ปฏิรูเปน ทาเรน สํโยเชตฺวา มาตาปิตโร กาลมกํสุ ฯ โส เตสํ อจฺจเยน อิตฺถีธุตฺตอกฺขธุตฺตาทีหิ ปริวุโต นานาพฺยสนมุเขหิ สพฺพํ ธนํ วิทฺธํเสตฺวา อิณํ อาทาย ตมฺปิ ทาตุํ อสกฺโกนฺโต อิณายิเกหิ โจทิยมาโน จินฺเตสิ กึ มยฺหํ ชีวิเตน เอเกนมฺหิ อตฺตภาเวน อญฺโญวิย ชาโต มตเมว เสยฺโยติ ฯ โส อิณายิเก อาห ตุมฺหากํ อิณปณฺณานิ คเหตฺวา อาคจฺฉถ คงฺคาตีเร เม นิหิตํ กุลสนฺตกํ ธนํ อตฺถิ ตํ โว ทสฺสามีติ ฯ เต เตน สทฺธึ อคมํสุ ฯ โส อิธ ธนนฺติ นิธิฏฺฐานํ อาจิกฺขนฺโตวิย คงฺคาย ปติตฺวา มริสฺสามีติ ปลายิตฺวา คงฺคาย ปติ ฯ โส จณฺฑโสเตน วุยฺหนฺโต การุญฺญรวํ รวิ ฯ ตทา มหาสตฺโต รุรุมิคโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา ปริวารํ ฉฑฺเฑตฺวา เอกโกว คงฺคานิวตฺตเน รมณีเย สาลมิสฺสเก สุปุปฺผิตอมฺพวเน วสติ อุโปสถอุปวาสกรณตฺถาย ฯ ตสฺส สรีรจฺฉวิ สุมชฺชิตกาญฺจนผลกวณฺณา อโหสิ ตสฺส ปาทา ลาขารสปริกมฺมกตาวิย นงฺคุฏฺฐํ จามรินงฺคุฏฺฐํวิย สิงฺคานิ รชฏทามสทิสานิ อกฺขีนิ สุมชฺชิตมณิคุลิกาวิย มุขํ โอทหิตฺวา ฐปิตรตฺตกมฺพลเคณฺฑุกํวิย เอวรูปํ ตสฺส รูปํ อโหสิ ฯ โส อฑฺฒรตฺติกสมเย ตสฺส การุญฺญสทฺทํ สุตฺวา มนุสฺสสทฺโท สุยฺยติ มา มยิ ธรนฺเต มรตุ ชีวิตมสฺส ทสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สยนโต อุฏฺฐาย นทีตีเร คนฺตฺวา อมฺโภ ปุริส มา ภายิ ชีวิตนฺเต ทสฺสามีติ อสฺสาเสตฺวา โสตํ ฉินฺทนฺโต คนฺตฺวา ตํ ปิฏฺฐิยํ อาโรเปตฺวา ตีรํ ปาเปตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐานํ เนตฺวา อสฺสาเสตฺวา ผลาผลานิ ทตฺวา ทฺวีหติหจฺจเยน โภ ปุริส อหนฺตํ อิโต อรญฺญา นีหริตฺวา พาราณสีมคฺเค ฐเปสฺสามิ ตฺวํ โสตฺถินา คมิสฺสสิ อปิจ โข ปน อสุกฏฺฐาเน นาม กาญฺจนมิโค วสตีติ ธนการณา มํ รญฺโญ วา ราชมหามตฺตสฺส วา มา อาจิกฺขาหีติ อาห ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ มหาสตฺโต ตสฺส ปฏิญฺญํ คเหตฺวา ตํ อตฺตโน ปิฏฺฐิยํ อาโรเปตฺวา พาราณสีมคฺเค โอตาเรตฺวา นิวตฺติ ฯ ตสฺส พาราณสีปวิสนทิวเสเยว เขมานาม เทวี รญฺโญ อคฺคมเหสี ปจฺจูสกาเล สุปินนฺตเร สุวณฺณวณฺณํ มิคํ อตฺตโน ธมฺมํ เทเสนฺตํ ทิสฺวา จินฺเตสิ สเจ เอวรูโป มิโค น ภเวยฺย น ตํ สุปิเนน ปสฺเสยฺยํ อทฺธา ภวิสฺสติ รญฺโญ อาโรเจสฺสามีติ ฯ สา ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา มหาราช อหํ สุวณฺณวณฺณํ มิคํ ปสฺสิตุํ อิจฺฉามิ สุวณฺณวณฺณมิคสฺส ธมฺมํ โสตุกามา ลภิสฺสามิ เจ ชีวิสฺสามิ โน เจ นตฺถิ เม ชีวิตนฺติ อาห ฯ ราชา ตํ อสฺสาเสตฺวา สเจ มนุสฺสโลเก อตฺถิ ลภิสฺสสีติ วตฺวา พฺราหฺมเณ ปกฺโกสาเปตฺวา สุวณฺณวณฺโณ มิโคนาม โหตีติ ปุจฺฉิตฺวา อาม เทว โหตีติ สุตฺวา อลงฺกตหตฺถิขนฺเธ สุวณฺณจงฺโกฏเก สหสฺสถวิกํ ฐเปตฺวา โย สุวณฺณมิคํ อาจิกฺขิสฺสติ ตสฺส สทฺธึ สหสฺสถวิกสุวณฺณจงฺโกฏเกน ตญฺจ หตฺถึ ตโต จ อุตฺตรึ ทาตุกาโม หุตฺวา สุวณฺณปฏฺเฏ คาถํ ลิขาเปตฺวา เอกํ อมจฺจํ ปกฺโกสาเปตฺวา เอหิ ตฺวํ ตาต มม วจเนน อิมํ คาถํ นครวาสีนํ กเถหีติ อิมสฺมึ ชาตเก ปฐมํ คาถมาห