๑๐. สรภชาตกํ ฯ

อาสึเสเถว ปุริโสติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อตฺตนา สงฺขิตฺเตน ปุจฺฉิตปญฺหสฺส ธมฺมเสนาปติโน วิตฺถาเรน พฺยากรณํ อารพฺภ กเถสิ ฯ ตทา ปน สตฺถา เถรํ สงฺขิตฺเตน ปญฺหํ ปุจฺฉิ เทโวโรหเณ ตตฺรายํ สงฺเขปโต อนุปุพฺพิกถา ฯ

ราชคหเสฏฺฐิโน หิ สนฺตเก จนฺทนปตฺเต อายสฺมตา ปิณฺโฑล- ภารทฺวาเชน อิทฺธิยา คหิเต สตฺถา ภิกฺขูนํ อิทฺธิปาฏิหาริยกรณํ ปฏิกฺขิปิ ฯ ตทาปิ ติตฺถิยา ปฏิกฺขิตฺตํ สมเณน โคตเมน อิทฺธิปาฏิหาริยกรณํ อิทานิ สยํปิ น กริสฺสตีติ จินฺเตตฺวา มงฺกุภูเตหิ อตฺตโน สาวเกหิ กึ ภนฺเต อิทฺธิยา ปตฺตํ น คณฺหิตฺถาติ วุจฺจมานา เนตํ อาวุโส อมฺหากํ ทุกฺกรํ ฉวสฺส ปน ทารุปตฺตสฺสตฺถาย อตฺตโน สณฺหสุขุมคุณํ โก คิหีนํ ปกาเสสฺสตีติ น คณฺหิมฺหา สมณา ปน สากฺยปุตฺติยา โลลพาลตาย อิทฺธึ ทสฺเสตฺวา คณฺหึสุ มา อมฺหากํ อิทฺธิกรณํ ภาโรติ จินฺตยิตฺถ มยํ หิ ติฏฺฐนฺตุ สมณสฺส โคตมสฺส สาวกา อากงฺขมานา ปน สมเณน โคตเมน สทฺธึ อิทฺธึ ทสฺเสยฺยาม สเจ หิ สมโณ โคตโม เอกํ ปาฏิหาริยํ กริสฺสติ มยํปิ ทิคุณํ กริสฺสามาติ กถยึสุ ฯ ตํ สุตฺวา ภิกฺขู ภควโต อาโรเจสุํ ภนฺเต ติตฺถิยา กิร ปาฏิหาริยํ กริสฺสนฺตีติ ฯ สตฺถา อาห ภิกฺขเว กโรนฺตุ อหํปิ กริสฺสามีติ ฯ ตํ สุตฺวา พิมฺพิสาโร อาคนฺตฺวา ภควนฺตํ ปุจฺฉิ ภนฺเต ปาฏิหาริยํ กิร กริสฺสถาติ ฯ อาม มหาราชาติ ฯ นนุ ภนฺเต สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตนฺติ ฯ มหาราช ตํ มยา สาวกานํ ปญฺญตฺตํ พุทฺธานมฺปน สิกฺขาปทํนาม นตฺถิ ยถา หิ มหาราช ตว อุยฺยาเน ปุปฺผผลํ อญฺเญสํ วาริตํ น ตว เอวํ สมฺปทมิทํ ทฏฺฐพฺพนฺติ ฯ กหํ ปน ภนฺเต ปาฏิหาริยํ กริสฺสถาติ ฯ สาวตฺถินครทฺวาเร คณฺฑามฺพรุกฺขมูเลติ ฯ อมฺเหหิ ตตฺถ กึ กตฺตพฺพนฺติ ฯ น กิญฺจิ มหาราชาติ ฯ ปุนทิวเส สตฺถา กตภตฺตกิจฺโจ จาริกํ ปกฺกามิ ฯ มนุสฺสา กุหึ ภนฺเต สตฺถา คจฺฉตีติ ปุจฺฉนฺติ ฯ สาวตฺถินครทฺวาเร คณฺฑามฺพรุกฺขมูเล ติตฺถิยมทฺทนํ ยมกปาฏิหาริยํ กาตุนฺติ ฯ เตสํ ภิกฺขูนํ กถํ สุตฺวา มหาชโน อจฺฉริยรูปํ กึ ปาฏิหาริยํ ภวิสฺสติ ปสฺสิสฺสาม นนฺติ ฆรทฺวารานิ นิกฺกฑฺเฒตฺวา สตฺถาราเยว สทฺธึ อคมาสิ ฯ อญฺญติตฺถิยา มยมฺปิ สมณสฺส โคตมสฺส ปาฏิหาริยกรณฏฺฐาเน ปาฏิหาริยํ กริสฺสามาติ อุปฏฺฐาเกหิ สทฺธึ สตฺถารเมว อนุพนฺธึสุ ฯ สตฺถา อนุปุพฺเพน สาวตฺถึ คนฺตฺวา รญฺญา ปาฏิหาริยํ กิร ภนฺเต กริสฺสถาติ ปุจฺฉิโต กริสฺสามีติ วตฺวา กทา ภนฺเตติ วุตฺเต อิโต สตฺตเม ทิวเส อาสาฬฺหปุณฺณมาสิยนฺติ อาห ฯ มณฺฑปํ กโรมิ ภนฺเตติ ฯ อลํ มหาราช มม ปาฏิหาริยกรณฏฺฐาเน สกฺโก ทฺวาทสโยชนิกํ รตนมณฺฑปํ กริสฺสตีติ ฯ เอตํ การณํ นคเร อุคฺโฆสาเปมิ ภนฺเต ติ ฯ อุคฺโฆสาเปหิ มหาราชาติ ฯ ราชา ธมฺมโฆสกํ อลงฺกตหตฺถิปิฏฺฐิยํ อาโรเปตฺวา สตฺถา กิร สาวตฺถีนคเร คณฺฑามฺพรุกฺขมูเล ติตฺถิยมทฺทนํ ปาฏิหาริยํ กริสฺสติ อิโต สตฺตเม ทิวเสติ ยาว ฉฏฺฐทิวสา เทวสิกํ โฆสนํ กาเรสิ ฯ ติตฺถิยา คณฺฑามฺพรุกฺขมูเล กิร กริสฺสตีติ สามิกานํ ธนํ ทตฺวา สาวตฺถีสามนฺเต อมฺพรุกฺเข ฉินฺทาเปสุํ ฯ ธมฺมโฆสโก ปุณฺณมีทิวเส ปาโตว อชฺช ภควโต ปาฏิหาริยํ ภวิสฺสตีติ อุคฺโฆเสสิ ฯ เทวตานุภาเวน สกลชมฺพุทีเป ทฺวาเร ฐตฺวา อุคฺโฆสิตํวิย อโหสิ ฯ เย เย คนฺตุํ จิตฺตํ อุปฺปาเทนฺติ เต เต สาวตฺถีปตฺตเมว อตฺตานํ ปสฺสึสุ ฯ ทฺวาทสโยชนิกา ปริสา อโหสิ ฯ สตฺถา ปาโตว สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปวิสิตฺวา นิกฺขมิ ฯ คณฺโฑนาม อุยฺยานปาโล ปิณฺฑิปกฺกเมว กุมฺภปฺปมาณํ มหนฺตํ อมฺพปกฺกํ รญฺโญ หรนฺโต สตฺถารํ นครทฺวาเร ทิสฺวา ตถาคตสฺเสว อนุจฺฉวิกนฺติ อทาสิ ฯ สตฺถา ปฏิคฺคเหตฺวา ตตฺเถว เอกมนฺตํ นิสินฺโน ปริภุญฺชิตฺวา อานนฺท อิมํ อมฺพฏฺฐึ อุยฺยานปาลสฺส อิมสฺมึ ฐาเน โรปนตฺถาย เทหิ เอส คณฺฑามฺโพนาม ภวิสฺสตีติ อาห ฯ เถโร ตถา อกาสิ ฯ อุยฺยานปาโล ปํสุํ วิยูหิตฺวา โรเปสิ ฯ ตํ ขณญฺเญว อฏฺฐึ ภิชฺชิตฺวา มูลานิ โอตรึสุ ฯ นงฺคลสีสปฺปมาโณ รตฺตงฺกุโร อุฏฺฐหิ ฯ มหาชนสฺส โอโลเกนฺตสฺเสว ปณฺณาสหตฺถกฺขนฺโธ ปณฺณาสหตฺถสาโข อุพฺเพเธนปิ หตฺถสติโก อมฺพรุกฺโข สมฺปชฺชิ ฯ ตาวเทวสฺส ปุปฺผานิ จ ผลานิ จ อุฏฺฐหึสุ ฯ โส มธุรสุวณฺณวณฺณผลภริโต นภํ ปูเรตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ วาตปฺปหรณกาเล มธุรปกฺกานิ ปตึสุ ฯ ปจฺฉา อาคจฺฉนฺตา ภิกฺขู ปริภุญฺชิตฺวา อาคมึสุ ฯ สายณฺหสมเย เทวราชา อาวชฺชนฺโต สตฺถุ รตนมณฺฑปกรณํ อมฺหากํ ภาโร โหตีติ ญตฺวา วิสฺสุกมฺมํ เปเสตฺวา ทฺวาทสโยชนิกํ นีลุปฺปลสญฺฉนฺนํ สตฺตรตนมณฺฑปํ กาเรสิ ฯ เอวํ ทสสหสฺสจกฺกวาฬเทวตา สนฺนิปตึสุ ฯ สตฺถา ติตฺถิยมทฺทนํ อสาธารณํ สาวเกหิ ยมกปาฏิหาริยํ กริตฺวา พหุชนสฺส ปสนฺนภาวํ ญตฺวา โอรุยฺห พุทฺธาสเน นิสินฺโน ธมฺมํ เทเสสิ ฯ วีสติปาณโกฏิโย อมตปานํ ปิวึสุ ฯ ตโต ปุริมพุทฺธา ปน ปาฏิหาริยํ กตฺวา กตฺถ คจฺฉนฺตีติ อาวชฺเชนฺโต ตาวตึสภวนนฺติ ญตฺวา พุทฺธาสนา อุฏฺฐาย ทกฺขิณปาทํ ยุคนฺธรมตฺถเก ฐเปตฺวา วามปาเทน สิเนรุมตฺถกํ อกฺกมิตฺวา ปาริฉตฺตกมูเล ปณฺฑุกมฺพลสิลายํ วสฺสํ อุปคนฺตฺวา อนฺโตเตมาสํ เทวานํ อภิธมฺมกถํ กเถสิ ฯ ปริสาปิ สตฺถุ คตฏฺฐานํ อชานนฺตี ทิสฺวาว คมิสฺสามาติ ฯ ตตฺเถว เตมาสํ วสิ ฯ อุปกฏฺฐาย ปวารณาย มหาโมคฺคลฺลานตฺเถโร คนฺตฺวา ภควโต อาโรเจสิ ฯ อถ นํ สตฺถา ปุจฺฉิ กหํ ปน เอตรหิ สารีปุตฺโตติ ฯ เอส ภนฺเต ยมกปาฏิหาริเย ปสีทิตฺวา ปพฺพชิเตหิ ปญฺจหิ ภิกฺขุสเตหิ สทฺธึ สงฺกสฺสนคเร วสตีติ ฯ โมคฺคลฺลาน อิโต สตฺตเม ทิวเส สงฺกสฺสนครทฺวาเร โอตริสฺสามิ ตถาคตํ ทฏฺฐุกามา สงฺกสฺสนครทฺวาเร สนฺนิปตนฺตูติ ฯ เถโร สาธูติ ปฏิสุณิตฺวา อาคนฺตฺวา ปริสาย อาโรเจสิ สกลปริสํ สาวตฺถิโต ตึสโยชนํ สงฺกสฺสนครํ เอกมุหุตฺเตเนว ปาเปสิ ฯ สตฺถา วุตฺถวสฺโส ปวาเรตฺวา มหาราช มนฺสฺสโลกํ คมิสฺสามีติ สกฺกสฺส อาโรเจสิ ฯ สกฺโก วิสฺสุกมฺมํ อามนฺเตตฺวา ทสพลสฺส มนุสฺสโลกํ คมนตฺถาย โสปาณํ กโรหีติ อาห ฯ โส สิเนรุมตฺถเก โสปาณสีสํ สงฺกสฺสนครทฺวาเร ธุรโสปาณํ กตฺวา มชฺเฌ มณิมยํ เอกสฺมึ ปสฺเส รชฏมยํ เอกสฺมึ ปสฺเส โสวณฺณมยนฺติ ตีณิ โสปาณานิ มาเปสิ สตฺตรตนมยา เวทิกาปริกฺเขปา ฯ สตฺถา โลกวิวรณํ ปาฏิหาริยํ กตฺวา มชฺเฌ มณิมเยน โสปาเณน โอตริ ฯ สกฺโก ปตฺตจีวรํ อคฺคเหสิ สุยาโม วาฬวิชนึ สหมฺปติพฺรหฺมา ฉตฺตํ ธาเรสิ ฯ ทสสหสฺสจกฺกวาฬเทวตา ทิพฺพคนฺธมาลาทีหิ ปูชยึสุ ฯ สตฺถารํ ธุรโสปาเณ ปติฏฺฐหนฺตํ ปฐมเมว สารีปุตฺตตฺเถโร วนฺทิ ฯ ปจฺฉา เสสปริสา ฯ ตสฺมึ สมาคเม สตฺถา จินฺเตสิ โมคฺคลฺลาโน อิทฺธิมาติ ปากโฏ อุปาลิ วินยธโรติ สารีปุตฺตสฺส ปน ปญฺญาคุโณ อปากโฏ ฐเปตฺวา มํ กิร สมฺมาสมฺพุทฺธํ อญฺโญ เอเตน สทิสปญฺโญนาม นตฺถิ ปญฺญาคุณมสฺส ปากฏํ กริสฺสามีติ ฯ ปฐมํ ตาว ปุถุชฺชนปญฺหํ ปุจฺฉิ ฯ ตํ ปุถุชฺชนาว กถยึสุ ฯ ตโต โสตาปนฺนานํ วิสเย ปญฺหํ ปุจฺฉิ ฯ ตํ โสตาปนฺนาว กถยึสุ ฯ ปุถุชฺชนา น ชานึสุ ฯ ตโต สกทาคามิวิสเย อนาคามิวิสเย ขีณาสววิสเย มหาสาวกวิสเย จ ปญฺหํ ปุจฺฉิ ฯ ตํปิ เหฏฺฐิมา น ชานึสุ อุปริมา จ กถยึสุ ฯ อคฺคสาวกวิสเย ปุฏฺฐปญฺหํปิ อคฺคสาวกา กถยึสุ ฯ อญฺเญ น ชานึสุ ฯ ตโต สารีปุตฺตตฺเถรสฺส วิสเย ปญฺหํ ปุจฺฉิ ฯ ตํ เถโรว กเถสิ ฯ อญฺเญ น ชานึสุ ฯ มนุสฺสา โก นาโม เอส เถโร สตฺถารา สทฺธึ กเถสีติ ปุจฺฉิตฺวา ธมฺมเสนาปติ สารีปุตฺตตฺเถโรนามาติ สุตฺวา อโห มหาปญฺโญติ วทึสุ ฯ ตโต ปฏฺฐาย เทวมนุสฺสานํ อนฺตเร เถรสฺส มหาปญฺญาคุโณ ปากโฏ ชาโต ฯ อถ นํ สตฺถา