๓. มหาอุกกุสชาดก
๓. มหาอุกฺกุสชาตกํ ฯ
อุกฺกา มิลาจา พนฺธนฺตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต มิตฺตคนฺถกอุปาสกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
โส กิร สาวตฺถิยํ ปริชิณฺณกุลสฺส ปุตฺโต สหายํ เปเสตฺวา อญฺญตรํ กุลธีตรํ วาราเปติ ฯ อตฺถิ ปนสฺส อุปฺปนฺนํ กิจฺจํ นิฏฺฐรณสมตฺโถ มิตฺโต จ สหาโย จาติ ฯ นตฺถีติ ฯ เตนหิ มิตฺเต ตาว คนฺเถตูติ วุตฺเต ตสฺมึ โอวาเท ฐตฺวา ปฐมํ ตาว จตูหิ โทวาริเกหิ สทฺธึ เมตฺตึ อกาสิ อนุปุพฺเพน นครคุตฺติกานีก- มหามตฺตาทีหิ สทฺธึ เมตฺตึ อกาสิ เสนาปตินาปิ อุปราเชนาปิ สทฺธึ เมตฺตึ อกาสิ เตหิ ปน สทฺธึ เอกโต หุตฺวา รญฺญา สทฺธึ เมตฺตึ อกาสิ ตโต อสีติยา มหาเถเรหิ สทฺธึ อานนฺทตฺเถเรน สทฺธึ เอกโต หุตฺวา ตถาคเตน สทฺธึ เมตฺตึ อกาสิ ฯ อถ นํ สตฺถา สรเณสุ จ สีเลสุ จ ปติฏฺฐาเปสิ ฯ ราชาปิ เอตสฺส อิสฺสริยมทาสิ ฯ โส มิตฺตคนฺถโกเยวาติ ปากโฏ ชาโต ฯ อถสฺส ราชา มหนฺตํ เคหํ ทตฺวา อาวาหมงฺคลํ กาเรสิ ฯ ราชานํ อาทึ กตฺวา มหาชโน ปณฺณากาเร ปหิณิ ฯ อถสฺส ภริยา รญฺญา ปหิตํ ปณฺณาการํ อุปราชสฺส อุปราเชน ปหิตํ ปณฺณาการํ เสนาปติสฺสาติ เอเตเนวุปาเยน สกลนครวาสิโน อาพนฺธิตฺวา คณฺหิ ฯ สตฺตเม ทิวเส มหาสกฺการํ กตฺวา ทสพลํ นิมนฺเตตฺวา ปญฺจสตภิกฺขุสงฺฆสฺส พุทฺธปฺปมุขสฺส มหาทานํ ทตฺวา ภตฺตกิจฺจาวสาเน สตฺถารา กถิตํ อนุโมทนํ สุตฺวา อุโภปิ ชายปติกา โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหึสุ ฯ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส มิตฺตคนฺถกอุปาสโก อตฺตโน ภริยํ นิสฺสาย ตสฺสา วจนํ สุตฺวา สพฺเพหิ เมตฺตึ กตฺวา รญฺโญ สนฺติกา มหนฺตํ สมฺปตฺตึ ลภิ ตถาคเตน สทฺธึ เมตฺตึ กตฺวา อุโภปิ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐิตาติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนเวส เอวํ มาตุคามํ นิสฺสาย มหนฺตํ ยสํ ปตฺโต ปุพฺเพปิ ติรจฺฉานโยนิยํ นิพฺพตฺโต ปเนส เอติสฺสา วจเนน พหูหิ จ เมตฺตึ กตฺวา ปุตฺตโสกโต มุตฺโตติ วตฺวา เตหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต เอเต ปจฺจนฺตวาสิโน ยตฺถ ยตฺถ พหุมํสํ ลภนฺติ ตตฺถ ตตฺถ คามํ อาพนฺธิตฺวา อรญฺญํ จริตฺวา มิคาทโย มาเรตฺวา มํสํ อาหริตฺวา ปุตฺตทาเร โปเสนฺติ ฯ เตสํ คามโต อวิทูเร มหาชาตสโร อตฺถิ ฯ ตสฺส ทกฺขิณปสฺเส เอโก เสนสกุโณ ปจฺฉิมปสฺเส เอกา เสนสกุณิกา อุตฺตรปสฺเส สีหมิคราชา ปาจีนปสฺเส อุกฺกุสสกุณราชา วสติ ชาตสรมชฺเฌ ปน อุณฺณตฏฺฐาเน กจฺฉโป วสติ ฯ ตทา เสโน เสนึ ภริยา เม โหตีติ วทติ ฯ อถ นํ สา อาห อตฺถิ ปน เต โกจิ มิตฺโตติ ฯ นตฺถิ ภทฺเทติ ฯ อมฺหากํ อุปฺปนฺนํ ภยํ วา ทุกฺขํ วา นิฏฺฐรณสมตฺถํ มิตฺตํ วา สหายํ วา ลทฺธุํ วฏฺฏติ มิตฺเต ตาว คณฺหาหีติ ฯ เกน สทฺธึ เมตฺตึ กโรม ภทฺเทติ ฯ ปาจีนปสฺเส วสนฺเตน อุกฺกุสราเชน อุตฺตรปสฺเส สีเหน สรมชฺเฌ กจฺฉเปน สทฺธึ เมตฺตึ กโรหีติ ฯ โส ตสฺสา วจนํ สุตฺวา สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตถา อกาสิ ฯ ตทา เต อุโภปิ วาสํ กปฺเปตฺวา ตสฺมึเยว สเร เอกสฺมึ ทีปเก กทมฺพรุกฺโข อตฺถิ สมนฺตา อุทเกน ปริกฺขิตฺโต ตสฺมึ กุลาวกํ กตฺวา ปฏิวสึสุ ฯ เตสํ อปรภาเค เทฺว โปตกา ชายึสุ ฯ เตสํ ปกฺเขสุ อสญฺชาเตสุเยว เอกทิวสํ เต ชานปทา ทิวสํ อรญฺญํ จรนฺตา กิญฺจิ มํสํ อลภิตฺวา น สกฺกา ตุจฺฉหตฺเถหิ ฆรํ คนฺตุํ มจฺเฉ วา กจฺฉเป วา คณฺหิสฺสามาติ สรํ โอตริตฺวา ตํ ทีปํ คนฺตฺวา ตสฺส กทมฺพสฺส มูเล นิปชฺชิตฺวา มกสาทีหิ ขชฺชมานา เตสํ ปลาปนตฺถาย อรณึ มตฺเถตฺวา อคฺคึ นิพฺพตฺเตตฺวา ธูมํ กรึสุ ฯ ธูโม อุคฺคนฺตฺวา สกุเณ ปหริ ฯ สกุณโปตกา วิรวึสุ ฯ ชานปทา ตํ สุตฺวา อมฺโภ สกุณโปตกานํ สทฺโท อุฏฺเฐถ อุกฺกา พนฺธถ ฉาตา สยิตุํ น สกฺโกม สกุณมํสํ ขาทิตฺวาว สยิสฺสามาติ วตฺวา อคฺคึ ชาเลตฺวา อุกฺกา พนฺธึสุ ฯ สกุณิกา เตสํ สทฺทํ สุตฺวา อิเม อมฺหากํ โปตกํ ขาทิตุกามา มยํ เอวรูปสฺส ภยสฺส นีหรณตฺถาย มิตฺเต คณฺหาม สามิกํ อุกฺกุสราชสฺส สนฺติกํ เปเสสฺสามีติ จินฺเตตฺวา คจฺฉ สามิ โน ปุตฺตานํ ภยํ อุปฺปนฺนํ อุกฺกุสราชสฺส อาโรเจหีติ วตฺวา ปฐมํ คาถมาห