๔. อุทฺทาลกชาตกํ ฯ

ขราชินา ชฏิลา ปงฺกทนฺตาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ กุหกํ ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส หิ นิยฺยานิกสาสเน ปพฺพชิตฺวาปิ จตุปจฺจยตฺถาย ติวิธํ กุหกวตฺถุํ ปูเรติ ฯ อถสฺส อคุณํ ปกาเสนฺตา ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส อสุโกนาม ภิกฺขุ เอวรูเป นิยฺยานิกสาสเน ปพฺพชิตฺวา กุหกํ นิสฺสาย ชีวิตํ กปฺเปตีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมายนามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนเวส ปุพฺเพปิ กุหโกเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ปุโรหิโต อโหสิ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต ฯ โส เอกทิวสํ อุยฺยานกีฬํ คโต เอกํ อภิรูปกํ คณิกํ ทิสฺวา ปฏิพทฺธจิตฺโต ตาย สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปสิ ฯ สา ตํ ปฏิจฺจ คพฺภํ ลภิ คพฺภสฺส ปฏิลทฺธภาวํ ญตฺวา ตํ อาห สามิ คพฺโภ เม ปติฏฺฐิโต ชาตกาเล นามํ กโรนฺตี อสฺส กินฺติ นามํ กโรมีติ ฯ โส วณฺณทาสิยา กุจฺฉิสฺมึ นิพฺพตฺตตฺตา น สกฺกา กุลนามํ กาตุนฺติ จินฺเตตฺวา ภทฺเท อยํ วาตฆาตรุกฺโข อุทฺทาลโกนาม อิธ ปฏิลทฺธตฺตา อุทฺทาลโกติสฺส นามํ กเรยฺยาสีติ วตฺวา องฺคุลิมุทฺทิกํ อทาสิ สเจ ธีตา โหติ อิมาย นํ โปเสยฺยาสิ สเจ ปุตฺโต อถ นํ วยปฺปตฺตํ มยฺหํ ทสฺเสยฺยาสีติ ฯ สา อปรภาเค ตํ ปุตฺตํ วิชายิตฺวา อุทฺทาลโกติสฺส นามํ อกาสิ ฯ โส วยปฺปตฺโต มาตรํ ปุจฺฉิ อมฺม โก เม ปิตาติ ฯ ปุโรหิโต ตาตาติ ฯ ยทิ เอวํ เวเท อุคฺคณฺหิสฺสามีติ มาตุ หตฺถโต มุทฺทิกญฺจ อาจริยภาคญฺจ คเหตฺวา ตกฺกสิลํ คนฺตฺวา ทิสาปาโมกฺขสฺส อาจริยสฺส สนฺติเก สิปฺปํ คณฺหนฺโต เอกํ ตาปสคณํ ทิสฺวา อิเมสํ สนฺติเก วรํ สิปฺปํ ภวิสฺสติ ตํ อุคฺคณฺหิสฺสามีติ สิปฺปโลเภน ปพฺพชิตฺวา เตสํ วตฺตปฏิวตฺตํ กตฺวา อาจริยา มํ ตุมฺหากํ ชานนสิปฺปํ สิกฺขาเปถาติ อาห ฯ เต อตฺตโน ชานนนิยาเมน ตํ สิกฺขาเปสุํ ฯ ปญฺจนฺนํ ตาปสสตานํ เอโกปิ เตน อติเรกปญฺโญ นาโหสิ ฯ เสฺวว เตสํ ปญฺญาย อคฺโค ฯ อถสฺส เต สนฺนิปติตฺวา อาจริยฏฺฐานํ อทํสุ ฯ อถ เน โส อาห มาริสา ตุมฺเห นิจฺจํ วนมูลผลาหารา อรญฺเญ วสถ มนุสฺสปถํ กสฺมา น คจฺฉถาติ ฯ มาริส มนุสฺสานาม มหาทานํ ทตฺวา อนุโมทนํ การาเปนฺติ ธมฺมกถํ กถาเปนฺติ ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ มยํ เตน ภเยน ตตฺถ น คจฺฉามาติ ฯ มาริสา สเจปิ จกฺกวตฺติราชา ภวิสฺสติ มนํ คเหตฺวา กถนํ นาม มยฺหํ ภาโร ตุมฺเห มา ภายิตฺถาติ วตฺวา เตหิ สทฺธึ จาริกํ จรมาโน อนุปุพฺเพน พาราณสึ ปตฺวา ราชุยฺยาเน วสิตฺวา ปุนทิวเสเยว สพฺเพหิ สทฺธึ ทฺวารคาเม ภิกฺขาย จริ ฯ มนุสฺสา มหาทานํ อทํสุ ฯ ตาปสา ปุนทิวเส นครํ ปวิสึสุ ฯ มนุสฺสา มหาทานํ อทํสุ ฯ อุทฺทาลกตาปโส อนุโมทนํ กโรติ มงฺคลํ วทติ ปญฺหํ วิสชฺเชติ ฯ มนุสฺสา ปสีทิตฺวา พหู ปจฺจเย อทํสุ ฯ สกลนาครา ปณฺฑิโต คณสตฺถา ธมฺมิกตาปโส อาคโตติ รญฺโญ กถยึสุ ฯ ราชา กุหึ วสตีติ ปุจฺฉิตฺวา อุยฺยาเนติ สุตฺวา สาธุ อชฺช เนสํ ทสฺสนาย คมิสฺสามีติ อาห ฯ เอโกปิ ปุริโส คนฺตฺวา ราชา กิร โว ปสฺสิตุํ อาคจฺฉตีติ อุทฺทาลกสฺส กเถสิ ฯ โส อิสิคณํ อามนฺเตตฺวา มาริสา กิร ราชา อาคมิสฺสติ อิสฺสโรนาม เอกทิวสํ อาราเธตฺวา ยาวชีวํ อลํ โหตีติ ฯ กึ ปน กาตพฺพํ อาจริยาติ ฯ โส เอวมาห ตุมฺเหสุ เอกจฺเจ วคฺคุลิวตฺตํ จรนฺตุ เอกจฺเจ อุกฺกุฏิกปฺปธานมนุยุญฺชนฺตุ เอกจฺเจ กณฺฏเกสุ สยิกา ภวนฺตุ เอกจฺเจ ปญฺจตปํ ตปนฺตุ เอกจฺเจ อุทโกโรหณกมฺมํ กโรนฺตุ เอกจฺเจ ตตฺถ มนฺเต สชฺฌายนฺตูติ ฯ เต ตถา กรึสุ ฯ สยํ ปน อฏฺฐ วา ทส วา ปณฺฑิเต ปณฺฑิตวาทิโน คเหตฺวา มโนรเม อาธารเก รมณียํ โปฏฺฐกํ ฐเปตฺวา อนฺเตวาสิกปริวุโต สุปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ ตสฺมึ ขเณ ราชา ปุโรหิตํ อาทาย มหนฺเตน ปริวาเรน อุยฺยานํ คนฺตฺวา เต มิจฺฉาตปํ จรนฺเต ทิสฺวา อปายภเยหิ มุตฺตาติ ปสีทิตฺวา อุทฺทาลกสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา ปฏิสนฺถารํ กตฺวา เอกมนฺตํ นิสินฺโน ตุฏฺฐมานโส ปุโรหิเตน สทฺธึ สลฺลปนฺโต ปฐมํ คาถมาห