๙. โสมนัสสชาดก

โสมนสฺสชาตกํ

โก ตํ หึสติ เหเฐตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เทวทตฺตสฺส วธาย ปริสกฺกนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตทา หิ สตฺถา น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพเปส มม วธาย ปริสกฺกติเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต กุรุรฏฺเฐ อุตฺตรปญฺจาลนคเร เรณุราชา นาม รชฺชํ กาเรสิ ฯ ตทา มหารกฺขิโต นาม ตาปโส ปญฺจสตตาปสปริวาโร หิมวนฺเต วสิตฺวา โลณมฺพิลเสวนตฺถาย จาริกญฺจรมาโน อุตฺตรปญฺจาลนครํ ปตฺวา ราชุยฺยาเน วสิตฺวา สปริโส ปิณฺฑาย จรนฺโต ราชทฺวารํ สมฺปาปุณิ ฯ ราชา อิสิคณํ ทิสฺวา อิริยาปเถ ปสนฺโน อลงฺกตมหาตเล นิสีทาเปตฺวา ปณีเตน อาหาเรน ปริวิสิตฺวา ภนฺเต อิทํ วสฺสารตฺตํ มม อุยฺยาเนเยว วสถาติ วตฺวา เตหิ สทฺธึ อุยฺยานํ คนฺตฺวา วสนฏฺฐานานิ กาเรตฺวา ปพฺพชิตปริกฺขาเร ทตฺวา วนฺทิตฺวา นิกฺขมิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย สพฺเพปิ เต ราชนิเวสเน ภุญฺชนฺติ ฯ ราชา ปน อปุตฺตโก ปุตฺเต ปตฺเถติ ฯ ปุตฺตา นุปฺปชฺชนฺติ ฯ วสฺสารตฺตจฺจเยน มหารกฺขิโต อิทานิ หิมวนฺโต รมณีโย ตตฺเถว คมิสฺสามาติ ราชานํ อาปุจฺฉิตฺวา รญฺญา กตสกฺการสมฺมาโน นิกฺขมิตฺวา อนฺตรามคฺเค มชฺฌนฺติกสมเย มคฺคา โอกฺกมฺม เอกสฺส สณฺฑจฺฉายสฺส รุกฺขสฺส เหฏฺฐา ตรุณทพฺพติณปิฏฺเฐ สปริโส นิสีทิ ฯ เต ตาปสา กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ ราชเคเห วํสานุรกฺขิโต ปุตฺโต นตฺถิ สาธุ วตสฺส สเจ ราชา ปุตฺตํ ลเภยฺย ปเวณิ ฆฏิเยวาติ ฯ มหารกฺขิโต เตสํ กถํ สุตฺวา ภวิสฺสติ นุโข รญฺโญ ปุตฺโต อุทาหุ โนติ อุปธาเรนฺโต ภวิสฺสตีติ ญตฺวา เอวมาห โภนฺโต มา จินฺตยิตฺถ อชฺช ปจฺจูสกาเล เอโก เทวปุตฺโต จวิตฺวา รญฺโญ อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิมฺหิ ปฏิสนฺธึ คณฺหิสฺสตีติ ฯ ตํ สุตฺวา เอโก กูฏชฏิโล อิทานิ ราชกุลูปโก ภวิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา ตาปสานํ คมนกาเล คิลานาลยํ กตฺวา นิปชฺชิตฺวา เอหิ คจฺฉามาติ วุตฺโต น สกฺโกมีติ อาห ฯ มหารกฺขิโต ตสฺส นิปนฺนการณํ ญตฺวา ยทา สกฺโกสิ ตทา อาคจฺเฉยฺยาสีติ อิสิคณํ อาทาย หิมวนฺตเมว คโต ฯ กุหโกปิ นิวตฺเตตฺวา เวเคนาคนฺตฺวา ราชทฺวาเร ฐตฺวา มหารกฺขิตสฺส อุปฏฺฐากตาปโส อาคโตติ รญฺโญ อาโรจาเปตฺวา รญฺญา เวเคน ปกฺโกสาปิโต ปาสาทํ อภิรุยฺห ปญฺญตฺตาสเน นิสีทิ ฯ ราชา กุหกํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสินฺโน อิสีนํ อาโรคฺยํ ปุจฺฉิตฺวา ภนฺเต อติขิปฺปํ นิวตฺตถ เกนตฺเถน อาคตตฺถาติ อาห ฯ อาม มหาราช อิสิคโณ สุขนิสินฺโน สาธุ วตสฺส สเจ รญฺโญ ปเวณิปาลโก ปุตฺโต อุปฺปชฺเชยฺยาติ กถํ สมุฏฺฐาเปสิ อหํ ตํ กถํ สุตฺวา ภวิสฺสติ นุโข รญฺโญ ปุตฺโต โนติ ทิพฺพจกฺขุนา โอโลเกนฺโต มหิทฺธิกเทวปุตฺโต จวิตฺวา อคฺคมเหสิยา สุธมฺมาย กุจฺฉิมฺหิ นิพฺพตฺติสฺสตีติ ทิสฺวา อชานนฺตา คพฺภํ นาเสยฺยุํ อาจิกฺขิสฺสามิ เนสนฺติ ตุมฺหากํ กถนตฺถาย อาคโต กถิตนฺเต มยา คจฺฉามหํ มหาราชาติ ฯ ราชา ภนฺเต น สกฺกา คนฺตุนฺติ หฏฺฐตุฏฺโฐ ปสนฺนจิตฺโต กุหกตาปสํ อุยฺยานํ เนตฺวา วสนฏฺฐานํ สํวิทหิตฺวา อทาสิ ฯ โส ตโต ปฏฺฐาย ราชกุเล ภุญฺชมาโน วสติ ฯ ทิพฺพจกฺขุโกเตวฺวสฺส นามํ อโหสิ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๗๕๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. โสมนัสสชาดก”