๑๐. ทุมเมธชาดก

๑๐. ทุมฺเมธชาตกํ

ทุมฺเมธานนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โลกตฺถจริยํ อารพฺภ กเถสิ ฯ สา ทฺวาทสนิปาเต มหากณฺหชาตเก อาวิภวิสฺสติ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ตสฺส รญฺโญ อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิมฺหิ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ ฯ ตสฺส มาตุ กุจฺฉิโต นิกฺขนฺตสฺส นามคหณทิวเส พฺรหฺมทตฺตกุมาโรติ นามํ อกํสุ ฯ โส โสฬสวสฺสุทฺเทสิโก หุตฺวา ตกฺกสิลายํ สิปฺปํ อุคฺคณฺหิตฺวา ติณฺณํ เวทานํ ปารํ คนฺตฺวา อฏฺฐารสนฺนํ วิชฺชฏฺฐานานํ นิปฺผตฺตึ ปาปุณิ ฯ อถสฺส ปิตา อุปรชฺชํ อทาสิ ฯ ตสฺมึ สมเย พาราณสิยํ มนุสฺสา เทวตามงฺคลิกา โหนฺติ เทวตํ นมสฺสนฺติ พหู อเชฬก กุกฺกุฏ สูกราทโย วธิตฺวา นานปฺปกาเรหิ ปุปฺผคนฺเธหิ เจว มํสโลหิเตหิ จ พลิกมฺมํ กโรนฺติ ฯ โพธิสตฺโต จินฺเตสิ อิทานิ สตฺตา เทวตามงฺคลิกา ปาณวธํ กโรนฺติ มหาชโน เยภุยฺเยน อธมฺมสฺมึเยว นิวิฏฺโฐ อหํ ปิตุ อจฺจเยน รชฺชํ ลภิตฺวา เอกมฺปิ อกิลเมตฺวา อุปาเยเนว ปาณวธํ กาตุํ น ทสฺสามีติ ฯ โส เอกทิวสํ รถํ อภิรุยฺห นครา นิกฺขมนฺโต อทฺทส เอกสฺมึ มหนฺเต วฏรุกฺเข มหาชนํ สนฺนิปติตํ ตสฺมึ รุกฺเข นิพฺพตฺตเทวตาย สนฺติเก ปุตฺตธีตุยสธนาทีสุ ยํ ยํ อิจฺฉติ ตํ ตํ ปฏฺเฐนฺตํ ฯ โส รถา โอรุยฺห ตํ รุกฺขํ อุปสงฺกมิตฺวา คนฺธปุปฺเผหิ ปูเชตฺวา อุทเกน อภิเสกํ กตฺวา รุกฺขํ ปทกฺขิณํ กตฺวา เทวตามงฺคลิโก วิย หุตฺวา เทวตํ นมสฺสิตฺวา รถํ อภิรุยฺห นครเมว ปาวิสิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย อิมินาว นิยาเมน อนฺตรนฺตเร ตตฺถ คนฺตฺวา เทวตามงฺคลิโก วิย ปูชํ กโรติ ฯ โส อปเรน สมเยน ปิตุ อจฺจเยน รชฺเช ปติฏฺฐาย จตสฺโส อคติโย วชฺเชตฺวา ทส ราชธมฺเม อโกเปนฺโต ธมฺเมน รชฺชํ กาเรนฺโต จินฺเตสิ มยฺหํ มโนรโถ มตฺถกํ ปตฺโต รชฺเช ปติฏฺฐิโตสฺมิ ยํ ปนาหํ ปุพฺเพ เอกํ อตฺถํ วิจินฺตยึ อิทานิ ตํ มตฺถกํ ปาเปสฺสามีติ ฯ อมจฺเจ จ พฺราหฺมณคหปติกาทโย จ สนฺนิปาตาเปตฺวา อามนฺเตสิ ชานาถ โภ มยา เกน การเณน รชฺชํ ปตฺตนฺติ ฯ น ชานาม เทวาติ ฯ อหํ อสุกนฺนาม วฏรุกฺขํ คนฺธาทีหิ ปูเชตฺวา อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา นมสฺสมาโน ทิฏฺฐปุพฺโพติ ฯ อาม เทวาติ ฯ ตทาหํ ปฏฺฐนํ อกาสึ สเจ รชฺชํ ปาปุณิสฺสามิ พลิกมฺมนฺเต กริสฺสามีติ มยา ตสฺสา เทวตาย อานุภาเวน อิทํ รชฺชํ ลทฺธํ อิทานิ ตสฺสา พลิกมฺมํ กริสฺสามิ ตุมฺเห ปปญฺจํ อกตฺวา ขิปฺปํ เทวตาย พลิกมฺมํ สชฺเชถาติ ฯ กึ คณฺหาม เทวาติ ฯ โภนฺโต อหํ เทวตาย อายาจมาโน เย จ มยฺหํ รชฺเช ปาณาติปาตาทีนิ ปญฺจวิธทุสฺสีลกมฺมานิ ทส อกุสลกมฺมปเถ สมาทาย วตฺติสฺสนฺติ เต ฆาเตตฺวา อนฺตวฏฺฏิมํสโลหิตาทีหิ พลิกมฺมํ กริสฺสามีติ อายาจึ ตสฺมา ตุมฺเห เอวํ เภริญฺจาราเปถ อมฺหากํ ราชา อุปราชกาเลเยว เอวํ อายาจิ สจาหํ รชฺชํ ปาปุณิสฺสามิ เย เม รชฺเช ทุสฺสีลา ภวิสฺสนฺติ เต สพฺเพ ฆาตาเปตฺวา พลิกมฺมํ กริสฺสามีติ โส อิทานิ ปญฺจวิธํ ทุสฺสีลกมฺมํ สมาทาย วตฺตมานานํ ทุสฺสีลานํ สหสฺสํ ฆาตาเปตฺวา เตสํ หทยมํสาทีนิ คาหาเปตฺวา เทวตาย พลิกมฺมํ การาเปตุกาโม เอวํ นครวาสิโน ชานนฺตูติ ฯ เอวญฺจ ปน วตฺวา เยทานิ อิโต ปฏฺฐาย ทุสฺสีลกมฺเม วตฺติสฺสนฺติ เตสํ สหสฺสํ ฆาเตตฺวา ยญฺญํ ยชิตฺวา อายาจนโต มุจฺจิสฺสามีติ เอตมตฺถํ ปกาเสนฺโต อิมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔๔๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ทุมเมธชาดก”