๒. สรภังคชาดก
สรภงฺคชาตกํ
อลงฺกตา กุณฺฑลิโน สุวตฺถาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรสฺส ปรินิพฺพานํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
สารีปุตฺตตฺเถโร กิร ตถาคตํ เชตวเน วิหรนฺตํ ปรินิพฺพานํ อนุชานาเปตฺวา คนฺตฺวา นาลนฺทคามเก ชาโตวรเก ปรินิพฺพายิ ฯ ตสฺส ปรินิพฺพุตภาวํ สุตฺวา สตฺถา ราชคหํ คนฺตฺวา เวฬุวเน วิหาสิ ฯ ตทา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถโร อิสิคิลิปสฺเส กาฬสิลายํ วิหรติ ฯ โส ปน อิทฺธิพเลน โกฏิปฺปตฺตภาเวน เทวจาริกญฺจ อุสฺสทจาริกญฺจ จรติ ฯ เทวโลเก พุทฺธสาวกานํ มหนฺตํ อิสฺสริยํ ทิสฺวา อุสฺสทนิรเยสุ จ ติตฺถิยสาวกานํ มหนฺตํ ทุกฺขํ ทิสฺวา มนุสฺสโลกํ อาคนฺตฺวา อสุโก อุปาสโก อสุกา จ อุปาสิกา อสุกสฺมึ นาม เทวโลเก นิพฺพตฺติตฺวา มหาสมฺปตฺตึ อนุภวนฺติ ติตฺถิยสาวโก อสุโก จ อสุโก จ นิรยาทีสุ อสุเก อปาเย นาม นิพฺพตฺโตติ มนุสฺสานํ กเถสิ ฯ มนุสฺสา สาสเน ปสีทนฺติ ติตฺถิเย ปริวชฺชนฺติ ฯ พุทฺธสาวกานํ สกฺกาโร มหนฺโต อโหสิ ฯ ติตฺถิยานํ สกฺกาโร ปริหายติ ฯ เต เถเร อาฆาฏํ พนฺธิตฺวา อิมสฺมึ ชีวนฺเต อมฺหากํ อุปฏฺฐากา ภิชฺชนฺติ สกฺกาโร จ ปริหายติ ฯ มาเรสฺสาม นนฺติ ฯ เถรสฺส มารณตฺถํ สมณกุตฺตสฺส นาม โจรสฺส สหสฺสํ อทํสุ ฯ โส เถรํ มาเรสฺสามีติ มหนฺเตน ปริวาเรน สทฺธึ กาฬสิลายํ อคมาสิ ฯ เถโร ตํ อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวาว อิทฺธิยา อุปฺปติตฺวา ปกฺกามิ ฯ โจโร ตํ ทิวสํ เถรํ ทิสฺวา นิวตฺเตตฺวา ปุนทิวเสปิ ปุนทิวเสปีติ ฉ ทิวเส อคมาสิ ฯ เถโรปิ ตเถว อิทฺธิยา ปกฺกามิ ฯ สตฺตเม ปน ทิวเส เถรสฺส ปุพฺเพ กตํ อปราปรเวทนียกมฺมํ โอกาสํ ลภติ ฯ โส กิร ปุพฺเพ ภริยาย วจนํ คเหตฺวา มาตาปิตโร มาเรตุกาโม ยานเกน อรญฺญํ เนตฺวา โจรานํ อุฏฺฐิตาการํ กตฺวา มาตาปิตโร โปเถติ ปหรติ จ ฯ เต จกฺขุทุพฺพลตาย รูปทสฺสนรหิตา ตํ อตฺตโน ปุตฺตํ อสญฺชานนฺตา โจรา เอเตติ สญฺญาย ตาต อสุกา นาม โจรา โน ฆาเฏนฺติ ตฺวํ ปฏิกฺกมาหีติ ตสฺเสวตฺถาย ปริเทวึสุ ฯ โส จินฺเตสิ อิเม มยา โปถิยมานาปิ มยฺหํเยวตฺถาย ปริเทวนฺติ อยุตฺตํ กมฺมํ กโรมีติ ฯ อถ เน อสฺสาเสตฺวา โจรานํ ปลายนาการํ ทสฺเสตฺวา เตสํ หตฺถปาเท สมฺพาเหตฺวา อมฺมตาตา มา ภายิตฺถ โจรา ปลาตาติ วตฺวา ปุน อตฺตโน เคหเมว อาเนสิ ฯ
ตํ กมฺมํ เอตฺตกํ กาลํ โอกาสํ อลภิตฺวา ภสฺมปฏิจฺฉนฺโน อคฺคิราสิ วิย ฐตฺวา อิมํ อนฺติมสรีรํ อุปธาวิตฺวา คณฺหิ ฯ ยถา หิ ปน สุนขลุทฺทเกน มิคํ ทิสฺวา สุนโข วิสชฺชิโต มิคํ อนุพนฺธิตฺวา ยสฺมึ ฐาเน ปาปุณาติ ตสฺมึเยว คณฺหาติ เอวํ อิทํ กมฺมํ ยสฺมึ ฐาเน โอกาสํ ลภติ ตสฺมึ วิปากํ เทติ ฯ เตน มุตฺโต นาม นตฺถิ ฯ เถโร อตฺตโน กตกมฺมสฺส อากฑฺฒนภาวํ ญตฺวา น อปคญฺฉิ ฯ เถโร ตสฺส นิสฺสนฺเทน อากาเส อุปฺปติตุํ นาสกฺขิ ฯ นนฺโทปนนฺททมนสมตฺถเวชยนฺตกมฺปนสมตฺถาปิสฺส อิทฺธิ กมฺมพเลน ทุพฺพลตฺตํ ปตฺตา ฯ โจโร เถรํ คเหตฺวา เถรสฺส อฏฺฐีนิ ตณฺฑุลกฺขนฺธมตฺตานิ กโรนฺโต ภินฺทิตฺวา สํจุณฺณิตฺวา ปลาลปิฏฺฐกกรณนฺนาม กตฺวา มโตติ สญฺญาย เอกสฺมึ คุมฺพปิฏฺเฐ ขิปิตฺวา สปริวาโร ปกฺกามิ ฯ เถโรปิ สตึ ปฏิลภิตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สรีรํ ฌานเวฐเนน เวเฐตฺวา ถิรํ กตฺวา อากาสํ อุปฺปติตฺวา อากาเสน สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ภนฺเต อายุสงฺขาโร เม โอสฺสฏฺโฐ ปรินิพฺพายิสฺสามีติ อาห ฯ ปรินิพฺพายิสฺสสิ โมคฺคลฺลานาติ ฯ อาม ภนฺเตติ ฯ กตฺถ คนฺตฺวาติ ฯ กาฬสิลาปฏฺเฏ ภนฺเตติ ฯ เตนหิ โมคฺคลฺลาน มยฺหํ ธมฺมํ กเถตฺวา ยาหิ ตาทิสสฺส หิ สาวกสฺส อิทานิ ทสฺสนํ นตฺถีติ ฯ โส เอวํ กริสฺสามิ ภนฺเตติ สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ตาลปฺปมาณํ อากาเส อุปฺปติตฺวา ปรินิพฺพานทิวเส สารีปุตฺตตฺเถโร วิย นานปฺปการา อิทฺธิโย กตฺวา ธมฺมํ กเถตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา กาฬสิลายํ อฏวิยํ ปรินิพฺพายิ ฯ ตํ ขณญฺเญว ฉ เทวโลกา เอกโกลาหลา อเหสุํ อมฺหากํ กิร อาจริโย ปรินิพฺพุโตติ ทิพฺพคนฺธมาลาวาสธูปจนฺทนจุณฺเณ เจว นานาทารูนิ จ คเหตฺวา อาคมึสุ ฯ เอกูนสตรตฺตจนฺทนจิตกา อโหสิ ฯ สตฺถา เถรสฺส สนฺติเก ฐตฺวา สรีรนิกฺเขปํ กาเรสิ ฯ อาหฬนสฺส สมนฺตโต โยชนมตฺเต ปเทเส ปุปฺผวสฺสํ วสฺสิ ฯ เทวานํ อนฺตเร มนุสฺสา มนุสฺสานมนฺตเร เทวา อเหสุํ ฯ ยถานุกฺกเมน เทวานมนฺตเร ยกฺขา ติฏฺฐนฺติ ฯ ยกฺขานมนฺตเร คนฺธพฺพา ติฏฺฐนฺติ ฯ คนฺธพฺพานมนฺตเร นาคา ติฏฺฐนฺติ ฯ นาคานมนฺตเร เวนเตยฺยา ติฏฺฐนฺติ ฯ เวนเตยฺยานมนฺตเร กินฺนรา ติฏฺฐนฺติ ฯ กินฺนรานมนฺตเร กึปุริสา ติฏฺฐนฺติ ฯ กึปุริสานมนฺตเร ฉตฺตา ติฏฺฐนฺติ ฯ ฉตฺตานมนฺตเร สุวณฺณจามรา ติฏฺฐนฺติ ฯ สุวณฺณจามรานมนฺตเร ธชา ติฏฺฐนฺติ ฯ ธชานมนฺตเร ปฏากา ติฏฺฐนฺติ ฯ สตฺต ทิวสานิ สาธุกีฬํ กีฬึสุ ฯ สตฺถา เถรสฺส ธาตุํ คาหาเปตฺวา เวฬุวนทฺวารโกฏฺฐเก เจติยํ การาเปสิ ฯ