๓ เสริววาณิชชาตกํ

อิธ เจ หิ นํ วิราเธสีติ อิทํ ธมฺมเทสนํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรนฺโต เอกํ โอสฺสฏฺฐวิริยเมว ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ ตญฺหิ ปุริมนเยเนว ภิกฺขูหิ อานีตํ ทิสฺวา สตฺถา อาห ภิกฺขุ ตฺวํ เอวรูเป มคฺคผลทายเก สาสเน ปพฺพชิตฺวา วิริยํ โอสฺสชฺชนฺโต สตสหสฺสคฺฆนิกาย กาญฺจนปาติยา ปริหีโน เสริวพาณิโช วิย จิรํ โสจิสฺสสีติ ฯ ภิกฺขู ตสฺสตฺถสฺส อาวิภาวนตฺถํ ภควนฺตํ ยาจึสุ ฯ ภควา ภวนฺตเรน ปฏิจฺฉนฺนการณํ ปากฏํ อกาสิ ฯ

อตีเต อิโต ปญฺจเม กปฺเป โพธิสตฺโต เสริวรฏฺเฐ เสริโว นาม กจฺฉปุตฺตพาณิโช อโหสิ ฯ โส เสริวนามเกน เอเกน โลลกจฺฉปุตฺตพาณิเชน สทฺธึ โวหารตฺถาย คจฺฉนฺโต นีลพาหํ นาม นทึ อุตฺตริตฺวา อริฏฺฐปุรํ นาม นครํ ปวิสนฺโต นครวีถิโย ภาเชตฺวา อตฺตโน ปตฺตวีถิยํ ภณฺฑํ วิกฺกิณนฺโต วิจริ ฯ อิตโรปิ อตฺตโน ปตฺตวีถึเยว คณฺหิ ฯ ตสฺมึ จ นคเร เอกเสฏฺฐิกุลํ ปริชิณฺณํ อโหสิ ฯ สพฺเพ ปุตฺตภาติกา จ ธนํ จ ปริกฺขยํ อคมํสุ ฯ เอกา ทาริกา อยฺยิกาย สทฺธึ อวเสสา อโหสิ ฯ ตา เทฺวปิ ปเรสํ ภตึ กตฺวา ชีวนฺติ ฯ เคเห ปน ตาสํ มหาเสฏฺฐินา ปริภุตฺตปุพฺพา สุวณฺณปาติ ภาชนนฺตเร นิกฺขิตฺตา ทีฆรตฺตํ อนวลญฺชิยมานา มลคฺคหิตา อโหสิ ฯ ตา ตสฺสา สุวณฺณปาติภาวมฺปิ น ชานนฺติ ฯ โส โลลพาณิโช ตสฺมึ สมเย มณฺฑิเก คณฺหถ มณฺฑิเก คณฺหถาติ วิจรนฺโต ตํ ฆรทฺวารํ ปาปุณิ ฯ สา กุมาริกา ตํ ทิสฺวา อยฺยิกํ อาห อมฺม มยฺหํ เอกํ ปิลนฺธนํ คณฺหาติ ฯ อมฺม มยํ ทุคฺคตา กึ ทตฺวา คณฺหิสฺสามาติ ฯ อยํ โน ปาติ อตฺถิ โน จ อมฺหากํ อุปการา อิมํ ทตฺวา คณฺหาติ ฯ สา พาณิชํ ปกฺโกสาเปตฺวา อาสเน นิสีทาเปตฺวา ตํ ปาตึ ทตฺวา อยฺย อิมํ คเหตฺวา ตว ภคินิยา กิญฺจิเทว เทหีติ อาห ฯ พาณิโช ปาตึ หตฺเถน คเหตฺวาว สุวณฺณปาติ ภวิสฺสตีติ ปริวตฺเตตฺวา ปาติปิฏฺฐิยํ สูจิยา เลขํ กฑฺฒิตฺวา สุวณฺณภาวํ ญตฺวา อิเมสํ กิญฺจิ อทตฺวา อิมํ ปาตึ หริสฺสามีติ อยํ กึ อคฺฆติ อฑฺฒมาสโกปิสฺสา มูลํ น โหตีติ ภูมิยํ ขิปิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ ฯ เตน ปวิสิตฺวา นิกฺขนฺตวีถึ อิตโร ปวิสิตุํ ลภตีติ โพธิสตฺโต ตํ วีถึ ปวิสิตฺวา มณฺฑิเก คณฺหถาติ ตเมว ฆรทฺวารํ ปาปุณิ ฯ ปุน สา กุมาริกา ตเถว อยฺยิกํ อาห ฯ อถ นํ อยฺยิกา อมฺม อิมํ อาคตพาณิโช ตํ ปาตึ ภูมิยํ ขิปิตฺวา คโต อิทานิ กึ ทตฺวา คณฺหิสฺสามีติ อาห ฯ อมฺม โส พาณิโช ผรุสวาโจ อยํ ปน ปิยทสฺสโน มุทุสลฺลาโป อปฺเปว นาม คณฺเหยฺยาติ ฯ เตนหิ ปกฺโกสาหีติ ฯ สา ตํ ปกฺโกสิ ฯ อถสฺส เคหํ ปวิสิตฺวา นิสินฺนสฺส ตํ ปาตึ อทํสุ ฯ โส ตสฺสา สุวณฺณปาติภาวํ ญตฺวา อมฺม อยํ ปาติ สตสหสฺสํ อคฺฆติ ปาติอคฺฆนกํ ภณฺฑํ มยฺหํ หตฺเถ นตฺถีติ อาห ฯ อยฺย ปฐมํ อาคตพาณิโช อยํ อฑฺฒมาสกํปิ น อคฺฆตีติ ภูมิยํ ขิปิตฺวา คโต อยํ ปน ตว ปุญฺเญน สุวณฺณปาติ ชาตา ภวิสฺสติ มยํ อิมํ ตุยฺหํ เทม กิญฺจิเทว โน ทตฺวา อิมํ คเหตฺวา ยาหีติ ฯ โพธิสตฺโต ตสฺมึ ขเณ หตฺถคตานิ ปญฺจ กหาปณสตานิ ปญฺจสตคฺฆนิกํ ภณฺฑํ จ สพฺพํ ทตฺวา มยฺหํ อิมํ ตุลญฺจ ปสิพฺพกญฺจ อฏฺฐ จ กหาปเณ เทถาติ เอตฺตกํ ยาจิตฺวา ตํ อาทาย ปกฺกามิ ฯ โส สีฆเมว นทีตีรํ คนฺตฺวา นาวิกสฺส อฏฺฐ กหาปเณ ทตฺวา นาวํ อภิรุยฺหิ ฯ พาลพาณิโชปิ ปุน เคหํ คนฺตฺวา อาหรถ ตํ ปาตึ ตุมฺหากํ กิญฺจิเทว ทสฺสามีติ อาห ฯ สา ตํ ปริภาสิตฺวา ตฺวํ อมฺหากํ สตสหสฺสคฺฆนิกํ สุวณฺณปาตึ อฑฺฒมาสกคฺฆนิกํปิ อกาสิ ตุยฺหํ ปน สามิกสทิโส เอโก ธมฺมิกพาณิโช อมฺหากํ สหสฺสํ ทตฺวา ตํ อาทาย คโตติ อาห ฯ ตํ สุตฺวา สตสหสฺสคฺฆนิกาย หิ สุวณฺณปาติยา ปริหีโนมฺหิ มหาชานิกโร วต เม อยนฺติ สญฺชาตพลวโสโก สตึ ปจฺจุปฏฺฐเปตุํ อสกฺโกนฺโต วิสญฺญี หุตฺวา อตฺตโน หตฺถคเต กหาปเณ เจว ภณฺฑกญฺจ ฆรทฺวาเรเยว วิกิริตฺวา นิวาสนปารุปนํ ปหาย ตุลาทณฺฑํ มุคฺครํ กตฺวา อาทาย โพธิสตฺตสฺส อนุปทํ ปกฺกนฺโต ตํ นทีตีรํ คนฺตฺวา โพธิสตฺตํ คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา อมฺโภ นาวิก นาวํ นิวตฺเตหีติ อาห ฯ โพธิสตฺโต มา นิวตฺตยีติ ปฏิเสเธติ ฯ อิตรสฺสาปิ โพธิสตฺตํ คจฺฉนฺตํ ปสฺสนฺตสฺเสว พลวโสโก อุทปาทิ หทยํ อุณฺหํ อโหสิ มุขโต โลหิตํ อุคฺคจฺฉิ ฯ วาปีกทฺทโม วิย หทยํ ผลิ ฯ โส โพธิสตฺเต อาฆาตํ พนฺธิตฺวา ตตฺเถว ชีวิตกฺขยํ ปาปุณิ ฯ อิทํ ปฐมํ เทวทตฺตสฺส โพธิสตฺเต อาฆาตพนฺธนํ ฯ โพธิสตฺโต ทานาทีนิ ปุญฺญานิ กตฺวา ยถากมฺมํ อคมาสิ ฯ