๔. ผลชาดก

๔. ผลชาตกํ

นายํ รุกฺโข ทุรารุโหติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ ผลกุสลํ อุปาสกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

เอโก กิร สาวตฺถีวาสี กุฏุมฺพิโก พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ นิมนฺเตตฺวา อตฺตโน อาราเม นิสีทาเปตฺวา ยาคุชชฺชกํ ทตฺวา อุยฺยานปาลํ อาณาเปสิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ อุยฺยาเน วิจริตฺวา อยฺยานํ อมฺพาทีนิ นานาผลานิ เทหีติ ฯ โส สาธูติ ปฏิสฺสุณิตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ อาทาย อุยฺยาเน วิจรนฺโต รุกฺขํ โอโลเกตฺวา เอตํ ผลํ อามํ เอตํ น สุปกฺกํ เอตํ สุปกฺกนฺติ ชานาติ ฯ ยํ โส วทติ ตํ ตเถว โหติ ฯ ภิกฺขู คนฺตฺวา ตถาคตสฺส อาโรเจสุํ ภนฺเต อยํ อุยฺยานปาโล ผลกุสโล ภูมิยํ ฐิโตว รุกฺขํ โอโลเกตฺวา เอตํ ผลํ อามํ เอตํ น สุปกฺกํ เอตํ สุปกฺกนฺติ ชานาติ ยํ โส วทติ ตํ ตเถว โหตีติ ฯ สตฺถา น ภิกฺขเว อยเมว อุยฺยานปาโล ผลกุสโล ปุพฺเพปิ ปณฺฑิตาปิ ผลกุสลา อเหสุนฺติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สตฺถวาหกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ปญฺจหิ สกฏสเตหิ วณิชฺชํ กโรนฺโต เอกสฺมึ กาเล มหาวตฺตนิอฏวึ ปตฺวา อฏวีมุเข ฐตฺวา สพฺเพ มนุสฺเส สนฺนิปาตาเปตฺวา อิมิสฺสา อฏวิยา วิสรุกฺขา นาม โหนฺติ วิสปตฺตานิ วิสปุปฺผานิ วิสผลานิ วิสมธูนิ โหนฺติเยว ปุพฺเพ ตุมฺเหหิ อปริภุตฺตํ ยงฺกิญฺจิ ปตฺตํ วา ผลํ วา ปุปฺผํ วา มํ อนาปุจฺฉิตฺวา มา ขาทิตฺถาติ อาห ฯ เต สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อฏวึ โอตรึสุ ฯ อฏวีมุเข จ เอกสฺมึ คามทฺวาเร กึผลรุกฺโข นาม อตฺถิ ตสฺส ขนฺธ สาขา ปลาส ปุปฺผ ผลานิ สพฺพานิ อมฺพสทิสาเนว โหนฺติ น เกวลํ วณฺณสณฺฐานโต คนฺธรเสหิ จสฺส อามปกฺกานิ ผลานิ อมฺพผลสทิสาเนว ขาทิตานิ ปน หลาหลวิสํ วิย ตํ ขณํเยว ชีวิตกฺขยํ ปาเปนฺติ ฯ ปุรโต คจฺฉนฺตา เอกจฺเจ โลลปุริสา อมฺพรุกฺโข อยนฺติ สญฺญาย ผลานิ ขาทึสุ เอกจฺเจ สตฺถวาหํ ปุจฺฉิตฺวาว ขาทิสฺสามาติ หตฺเถน คเหตฺวา อฏฺฐํสุ ฯ เต สตฺถวาเห อาคเต อยฺย อิมานิ อมฺพผลานิ ขาทามาติ ปุจฺฉึสุ ฯ โพธิสตฺโต นายํ อมฺพรุกฺโขติ ญตฺวา กึผลรุกฺโข นาเมส นายํ อมฺพรุกฺโข มา ขาทถาติ วาเรตฺวา เย ขาทึสุ เตปิ วมาเปตฺวา จตุมฺมธุรํ ปาเยตฺวา อโรคํ อกาสิ ฯ ปุพฺเพ ปน อิมสฺมึ รุกฺขมูเล มนุสฺสา นิวาสํ กปฺเปตฺวา อมฺพผลานีติ อิมานิ วิสผลานิ ขาทิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาปุณนฺติ ฯ ปุนทิวเส คามวาสิโน นิกฺขมิตฺวา มตมนุสฺเส ทิสฺวา ปาเท คณฺหิตฺวา ปฏิจฺฉนฺนฏฺฐาเน ฉฑฺเฑตฺวา สกเฏหิ สทฺธึเยว สพฺพํ เตสํ สนฺตกํ คเหตฺวา คจฺฉนฺติ ฯ เต ตํ ทิวสํปิ อรุณุคฺคมนกาเลเยว มยฺหํ พลิพทฺทา ภวิสฺสนฺติ มยฺหํ สกฏํ มยฺหํ ภณฺฑนฺติ เวเคน ตํ รุกฺขมูลํ คนฺตฺวา มนุสฺเส นีโรเค ทิสฺวา กถํ ตุมฺเห อิมํ รุกฺขํ นายํ อมฺพรุกฺโขติ ชานิตฺถาติ ปุจฺฉึสุ ฯ เต มยํ น ชานาม สตฺถวาหเชฏฺฐโก โน ชานาตีติ อาหํสุ ฯ มนุสฺสา โพธิสตฺตํ ปุจฺฉึสุ ปณฺฑิต กินฺติ กตฺวา ตฺวํ อิมสฺส รุกฺขสฺส นอมฺพรุกฺขภาวํ อญฺญาสีติ ฯ โส ทฺวีหิ การเณหิ อญฺญาสินฺติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔๕๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. ผลชาดก”