๘. อิลฺลีสชาตกํ

อุโภ ขญฺชาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต มจฺฉริโกสิยเสฏฺฐึ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ราชคหนครสฺส กิร อวิทูเร สกฺกรนฺนาม นิคโม ฯ ตตฺเถโก มจฺฉริโกสิโย นาม เสฏฺฐี อสีติโกฏิวิภโว ปฏิวสติ ฯ โส ติณคฺเคน เตลพินฺทุํปิ เนว ปเรสํ เทติ น อตฺตนา ปริภุญฺชติ ฯ อิติ ตสฺส ตํ วิภวชาตํ เนว ปุตฺตทาราทีนํ น สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถํ อนุโภติ รกฺขสปริคฺคหิตโปกฺขรณี วิย อปริโภคํ ติฏฺฐติ ฯ

สตฺถา เอกทิวสํ ปจฺจูสสมเย มหากรุณาสมาปตฺติโต วุฏฺฐาย สกลโลกธาตุยํ โพธเนยฺยพนฺธเว โอโลเกนฺโต ปญฺจจตฺตาฬีสโยชนมตฺถเก วสนฺตสฺส เสฏฺฐิโน สปชาปติกสฺส โสตาปตฺติผลสฺส อุปนิสฺสยํ อทฺทส ฯ ตโต ปุริมทิวเส ปน โส ราชานํ อุปฏฺฐาตุํ ราชคหํ คนฺตฺวา อาคจฺฉนฺโต เอกํ ฉาตชฺฌตฺตํ ชนปทมนุสฺสํ กุมฺมาสปูรํ กปลฺลปูวํ ขาทนฺตํ ทิสฺวา ตตฺถ ปิปาสํ อุปฺปาเทตฺวา อตฺตโน ฆรํ คนฺตฺวา จินฺเตสิ สจาหํ กปลฺลปูวํ ขาทิตุกาโมมฺหีติ วกฺขามิ พหู มยา สทฺธึ ขาทิตุกามา ภวิสฺสนฺติ เอวํ เม พหูนิ ตณฺฑุลสปฺปิ ผาณิตาทีนิ ปริกฺขยํ คมิสฺสนฺติ น กสฺสจิ กเถสฺสามีติ ตณฺหํ อธิวาเสนฺโต จรติ ฯ โส คจฺฉนฺเต คจฺฉนฺเต กาเล อุปณฺฑุปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโต ชาโต ตโต ตณฺหํ อธิวาเสตุํ อสกฺโกนฺโต คพฺภํ ปวิสิตฺวา มญฺจกํ อุปคูหิตฺวา นิปชฺชิ เอวํ คโตปิ ธนหานิภเยน กสฺสจิ กิญฺจิ น กเถสิ ฯ อถ นํ ภริยา อุปสงฺกมิตฺวา ปิฏฺฐึ ปริมชฺชิตฺวา กินฺเต สามิ อผาสุกนฺติ ปุจฺฉิ ฯ น เม กิญฺจิ อผาสุกํ อตฺถีติ ฯ กึ นุ โข เต ราชา กุปิโตติ ฯ ราชาปิ เม น กุปิโตติ ฯ อถ กินฺเต ปุตฺตธีตาหิ วา ทาสกมฺมกราทีหิ วา กิญฺจิ อมนาปํ กตํ อตฺถีติ ฯ เอวรูปมฺปิ เม นตฺถีติ ฯ กิสฺมิญฺจิ ปน เต ตณฺหา อตฺถีติ ฯ เอวํ วุตฺเตปิ ธนหานิภเยน น กิญฺจิ วตฺวา นิสฺสทฺโทว นิปชฺชิ ฯ อถ นํ ภริยา กเถหิ สามิ กิสฺมิญฺจ เต ตณฺหาติ อาห ฯ โส วจนํ ปริคิลนฺโต วิย อตฺถิ เม เอกา ตณฺหาติ อาห ฯ กินฺเต ตณฺหา สามีติ ฯ กปลฺลปูวํ ขาทิตุกาโมมฺหีติ ฯ อถ กิมตฺถํ น กเถสิ กึ ตฺวํ ทลิทฺโท อิทานิ สกลสกฺกรนิคมวาสีนํ ปโหนเก กปลฺลปูเว ปจิสฺสามีติ ฯ กินฺเต เอเตหิ อตฺตโน กมฺมํ กตฺวา ขาทิสฺสนฺตีติ ฯ เตนหิ เอกรจฺฉวาสีนํ ปโหนเก ปจามีติ ฯ ชานามหํ ตว มหทฺธนภาวนฺติ ฯ อิมสฺมึ เคหสามนฺเต สพฺเพสํ ปโหนกํ กตฺวา ปจามีติ ฯ ชานามหํ ตว มหชฺฌาสยภาวนฺติ ฯ เตนหิ เคเห ปุตฺตทารมตฺตสฺเสว ปโหนกํ กตฺวา ปจามีติ ฯ กินฺเต เอเตหีติ ฯ กึ ปน ตุยฺหญฺจ มยฺหญฺจ ปโหนกํ กตฺวา ปจามีติ ฯ ตฺวํ กึ กริสฺสสีติ ฯ เตนหิ เอกสฺเสว เต ปโหนกํ กตฺวา ปจามีติ ฯ อิมสฺมึ ฐาเน ปจฺจมาเน พหู ปจฺจาสึสนฺติ สกลตณฺฑุเล ฐเปตฺวา ภินฺนตณฺฑุเล จ อุทฺธนกปลฺลานิ จ อาทาย โถกํ ขีรสปฺปิมธุผาณิตญฺจ คเหตฺวา สตฺตภูมิกสฺส ปาสาทสฺส อุปริ มหาตลํ อารุยฺห ปจ ตตฺถาหํ เอกโกว นิสีทิตฺวา ขาทิสฺสามีติ ฯ สา สาธูติ ปฏิสฺสุณิตฺวา คเหตพฺพํ คาหาเปตฺวา ปาสาทํ อารุยฺห ทาสิโย วิสฺสชฺเชตฺวา เสฏฺฐึ ปกฺโกสาเปสิ ฯ โส อาทิโต ปฏฺฐาย ทฺวารานิ ปิทหนฺโต สพฺพทฺวาเรสุ สูจิฆฏิกานิ ทตฺวา สตฺตภูมิตลํ อภิรุหิตฺวา ตตฺถาปิ ทฺวารํ ปิทหิตฺวา นิสีทิ ฯ ภริยาปิสฺส อุทฺธเน อคฺคึ ชาเลตฺวา กปลฺลกํ อาโรเปตฺวา ปูเว ปจิตุํ อารภิ ฯ