ตตฺถ อุทพฺพเหติ อาวเหยฺย ฯ ฆมฺมาภิตตฺตา ตลสาว ปีฬิตาติ ฆมฺเมน อภิตตฺตา ปาทตเลน ปฏิปีฬิตา ฯ ตสฺเสวาติ เยน ตา ปาทสุขตฺถาย กีณิตฺวา ปาเทสุ ปฏิมุกฺกา ทุกฺกฏุปาหนา ตสฺเสว ขาทเรติ วณํ กโรนฺติ ปาเท ขาทนฺติ ฯ ทุกฺกุลิโนติ ทุชฺชาติโก อกุลปุตฺโต ฯ อนริโยติ หิโรตฺตปฺปวชฺชิโต อสปฺปุริโส ฯ ตุมฺหาก วิชฺชญฺจ สุตญฺจมาทิยาติ เอตฺถ ตํ ตํ นมตีติ ๑- ฯ ตุมฺหากนฺติ วตฺตพฺเพ ตุมฺหากาติ วุตฺตํ, ตุมฺหากํ ตํ ตํ สิปฺปํ อาเสวติ ปริวตฺเตตีติ อตฺโถ ฯ อาจริยสฺเสตํ นามํ ฯ ตสฺมา ตุมฺหากาติ คาถาพนฺธนสุขตฺถํ วณฺณสฺส รสฺสภาโว กโต ฯ วิชฺชนฺติ อฏฺฐารสสุ วิชฺชฏฺฐาเนสุ ยํ กิญฺจิ ฯ สุตนฺติ ยํ กิญฺจิ สุตํ ปริยตฺตึ ฯ อาทิยาติ อาทิยิตฺวา ฯ ตเมว โส ตตฺถ สุเตน ขาทตีติ ตเมวาติ อตฺตานเมว ฯ โสติ โย ทุกฺกุลิโน อนริโย อาจริยมฺหา วิชฺชญฺจ สุตญฺจ อาทิยติ, โส ตตฺถ สุเตน ขาทติ, ตสฺส สนฺติเก สุเตน โส อตฺตานเมว ขาทตีติ อตฺโถ ฯ อฏฺฐกถายํ ปน เตเนว โส ตตฺถ สุเตน ขาทตีติปิ ปาโฐ ฯ ตสฺสาปิ โส เตน ตตฺถ สุเตน อตฺตานเมว ขาทตีติ อยเมว อตฺโถ ฯ อนริโย วุจฺจตุปาหนุปโมติ อิติ อนริโย อุปาหนุปโม ทุกฺกฏุปาหนูปโมติ วุจฺจติ ฯ ยถา หิ ทุกฺกฏุปาหนา ปุริสํ ขาทติ, เอวเมว สุเตน ขาทนฺโต อตฺตานํ ขาทติ ฯ อถ วา ปาทานํ ทุกฺขา ทุปาหนุปมา, ตสฺส อุปาหนาย ขาติตปาทสฺเสตํ นามํ ฯ ตสฺมา โย อตฺตานํ สุเตน ขาทติ โส

เตน สุเตน ขาทิตตฺตา อนริโยติ วุจฺจติ ฯ อุปาหนูปโมติ ๑- อุปาหนูปาตาปิตสทิโสติ ๒- วุจฺจตีติ อยเมตฺถ อตฺโถ ฯ

ราชา ตุฏฺโฐ โพธิสตฺตสฺส มหนฺตํ ยสํ อทาสิ ฯ