อตฺโถ, อปิ จ โข ปน พาราณสึ คจฺฉนฺตา มํ คณฺหิตฺวา คจฺเฉยฺยาถาติ ฯ เต สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา คมนกาเล ตํ อาทาย พาราณสึ คนฺตฺวา ตสฺส มุสิลสฺส เอตํ คุตฺติลสฺส วสนฏฺฐานนฺติ อาจิกฺขิตฺวา สกนิเวสํ อคมํสุ ฯ มุสิโล โพธิสตฺตสฺส เคหํ ปวิสิตฺวา ลคฺเคตฺวา ฐปิตํ โพธิสตฺตสฺส ชาติวีณํ ทิสฺวา คเหตฺวา วาเทสิ ฯ อถสฺส โพธิสตฺตสฺส มาตาปิตโร อนฺธภาเวน ตํ อปสฺสนฺตา มูสิกา มญฺเญ ชาติวีณํ ขาทนฺตีติ สญฺญาย อุนฺทุรา วีณํ ขาทนฺตีติ อาหํสุ ฯ ตสฺมึ กาเล มุสิโล วีณํ ฐเปตฺวา โพธิสตฺตสฺส มาตาปิตโร วนฺทิตฺวา กุโต อาคโตสีติ วุตฺเต อาจริยสฺส สนฺติเก สิปฺปํ อุคฺคณฺหิตุํ อุชฺเชนิโต อาคโตมฺหีติ อาห ฯ โส สาธูติ วุตฺเต กหํ อาจริโยติ ปุจฺฉิตฺวา วิปฺปวุฏฺโฐ ตาต อชฺช อาคมิสฺสตีติ สุตฺวา ตตฺเถว นิสีทิตฺวา โพธิสตฺตํ อาคตํ ทิสฺวา เตน กตปฏิสนฺถาโร อตฺตโน อาคตการณํ อาโรเจสิ ฯ โพธิสตฺโต องฺควิชฺชาปาฐโก, โส ตสฺส อสปฺปุริสภาวํ ญตฺวา คจฺฉ ตาต, นตฺถิ ตว สิปฺปนฺติ ปฏิกฺขิปิ ฯ โส โพธิสตฺตสฺส มาตาปิตูนํ ปาเท คเหตฺวา อุปการํ กโรนฺโต เต อาราเธตฺวา สิปฺปํ เม ทาเปถาติ ยาจิ ฯ โพธิสตฺโต มาตาปิตูหิ ปุนปฺปุนํ วุจฺจมาโน เต อติกฺกมิตุํ อสกฺโกนฺโต สิปฺปํ อทาสิ ฯ โส โพธิสตฺเตน สทฺธึ ราชนิเวสนํ คจฺฉติ ฯ ราชา ตํ ทิสฺวา โก เอส อาจริยาติ ปุจฺฉติ ฯ มยฺหํ อนฺเตวาสิโก มหาราชาติ ฯ โส อนุกฺกเมน รญฺโญ วิสฺสาสิโกว อโหสิ ฯ โพธิสตฺโต อาจริยมุฏฺฐึ อกตฺวา อตฺตโน ชานนนิยาเมน สพฺพสิปฺปํ สิกฺขาเปตฺวา นิฏฺฐิตํ เต ตาต สิปฺปนฺติ อาห ฯ โส จินฺเตสิ มยฺหํ สิปฺปํ ปคุณํ, อิทญฺจ พาราณสินครํ สกลชมฺพุทีเป อคฺคนครํ, อาจริโยปิ มหลฺลโก, อิเธว มยา วสิตุํ วฏฺฏตีติ ฯ โส อาจริยํ อาห อาจริย อหํ ราชานํ อุปฏฺฐหิสฺสามีติ ฯ อาจริโย สาธุ ตาต, รญฺโญ อาโรเจสฺสามีติ รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา อมฺหากํ อนฺเตวาสิโก เทวํ อุปฏฺฐาตุํ อิจฺฉติ, เทยฺยธมฺมสฺส ชานาถาติ รญฺโญ อาโรเจตฺวา รญฺญา ตุมฺหากํ เทยฺยธมฺมโต อุปฑฺฒํ ลภิสฺสตีติ วุตฺเต ตํ ปวตฺตึ มุสิลสฺส อาโรเจสิ ฯ มุสิโล อหํ ตุมฺเหหิ สมกญฺเญว ลภนฺโต อุปฏฺฐหิสฺสามิ อลภนฺโต น อุปฏฺฐหิสฺสามีติ อาห ฯ กึการณาติ ฯ นนุ อหํ ตุมฺหากํ ชานนสิปฺปํ สพฺพํ ชานามีติ ฯ อาม ชานาสีติ ฯ เอวํ สนฺเต กสฺมา มยฺหํ อุปฑฺฒํ เทตีติ ฯ โพธิสตฺโต รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ ราชา ยทิ เอวํ ตุมฺเหหิ สมกํ สิปฺปํ ทสฺเสตุํ สกฺโกนฺโต สมกํ ลภิสฺสตีติ อาห ฯ โพธิสตฺโต รญฺโญ วจนํ สุตฺวา ตสฺส อาโรเจตฺวา เตน สาธุ ทสฺเสมีติ วุตฺเต รญฺโญ ตํ ปวตฺตึ อาโรเจตฺวา สาธุ ทสฺเสตุ, กตรทิวสํ สากจฺฉา โหตูติ วุตฺเต อิโต สตฺตเม ทิวเส โหตุ มหาราชาติ อาห ฯ ราชา มุสิลํ ปกฺโกสาเปตฺวา สจฺจํ กิร ตฺวํ อาจริเยน สทฺธึ สากจฺฉํ กริสฺสสีติ ปุจฺฉิตฺวา สจฺจํ เทวาติ วุตฺเต อาจริเยน สทฺธึ วิคฺคโห นาม น วฏฺฏติ, มา กรีติ วาริยมาโนปิ อลํ มหาราช, โหตุ เยว เม อาจริเยน สทฺธึ สตฺตเม ทิวเส สากจฺฉา, กตรสฺส ชานนภาวํ ชานิสฺสามาติ อาห ฯ ราชา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อิโต กิร สตฺตเม ทิวเส อาจริยคุตฺติโล อนฺเตวาสิกมุสิโล จ ราชทฺวาเร อญฺญมญฺญํ สากจฺฉิตฺวา สิปฺปํ ทสฺสิสฺสนฺติ, นาครา สนฺนิปติตฺวา สิปฺปํ ปสฺสนฺตูติ เภริญฺจาราเปสิ ฯ โพธิสตฺโต จินฺเตสิ อยํ มุสิโล ถามพโล ตรุโณ, อหํ มหลฺลโก ปริหีนตฺถาโม, มหลฺลกสฺส กิริยา นาม น สมฺปชฺชติ, อนฺเตวาสิเก นาม ปราชิเตปิ วิเสโส นตฺถิ, อนฺเตวาสิกสฺส ปน ชเย สติ, ปตฺตพฺพลชฺชโต อรญฺญํ ปวิสิตฺวา มรณํ วรนฺติ ฯ โส อรญฺญํ ปวิสิตฺวา มรณภเยน นิวตฺติ, ลชฺชภเยน ปุน คจฺฉติ ฯ เอวมสฺส คมนาคมนํ กโรนฺตสฺเสว ฉ ทิวสา อติกฺกนฺตา, ติณานิ มตานิ, ชงฺฆมคฺโค นิพฺพตฺติ ฯ ตสฺมึ ขเณ สกฺกสฺส ภวนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ ฯ สกฺโก อาวชฺเชนฺโต ตํ การณํ ญตฺวา คุตฺติลคนฺธพฺโพ อนฺเตวาสิกสฺส ภเยน อรญฺเญ มหาทุกฺขํ อนุโภติ, เอตสฺส มยา อวสฺสเยน ภวิตุํ วฏฺฏตีติ เวเคนาคนฺตฺวา โพธิสตฺตสฺส ปุรโต ฐตฺวา อาจริย กสฺมา อรญฺญํ ปวิฏฺโฐสีติ ปุจฺฉิตฺวา โกสิ ตฺวนฺติ วุตฺเต สกฺโกหมสฺมีติ อาห ฯ อถ นํ โพธิสตฺโต อหํ โข เทวราช อนฺเตวาสิกโต ปราชยภเยน อรญฺญํ ปวิฏฺโฐติ วตฺวา ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๒๒๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. คุตติลชาดก”