อหํ ตํ สรณํ สมฺม, อหมาจริยปูชโก,

น ตํ ชยิสฺสติ สิสฺโส, สิสฺสมาจริย เชสฺสสีติ ฯ

ตตฺถ อหํ ตํ สรณนฺติ อหํ สรณํ อวสฺสโย ปติฏฺฐา หุตฺวา ตํ ตายิสฺสามิ ฯ สมฺมาติ ปิยวจนเมตํ ฯ สิสฺสมาจริย เชสฺสสีติ อาจริย ตฺวํ วีณํ วาทยมาโน สิสฺสํ ชนิสฺสสิ ฯ

อปิ จ ตํ วีณํ วาเทนฺโต เอกํ ตนฺตึ ฉินฺทิตฺวา ฉ วาเทยฺยาสิ, วีณา เต ปกติสทฺโท ภวิสฺสติ, มุสิโลปิ ตนฺตึ ฉินฺทิสฺสติ, อถสฺส วีณาย สทฺโท น ภวิสฺสติ, ตสฺมึ ขเณ โส ปราชยํ ปาปุณิสฺสติ, อถสฺส ปราชยภาวํ ญตฺวา ทุติยมฺปิ ตติยมฺปิ จตุตฺถมฺปิ ปญฺจมมฺปิ ฉฏฺฐมฺปิ สตฺตมมฺปิ ตนฺตึ ฉินฺทิตฺวา สุทฺธทณฺฑกเมว วาเทยฺยาสิ, ฉินฺนตนฺติโกฏีหิ สโร นิกฺขมิตฺวา สกลํ ทฺวาทสโยชนิกํ พาราณสินครํ ฉาเทตฺวา ฐสฺสตีติ ฯ เอวํ วตฺวา สกฺโก โพธิสตฺตสฺส ติสฺโส ปาสกฆฏิกา ทตฺวา เอวมาห วีณาสทฺเทน ปน สกลนคเร ฉาทิเต อิโต เอกํ ปาสกฆฏิกํ อากาเส ขิเปยฺยาสิ, อถ เต ปุรโต โอตริตฺวา ตีณิ อจฺฉราสตานิ นจฺจิสฺสนฺติ, ตาสํ นจฺจกาเล ทุติยํ ขิเปยฺยาสิ, อถาปรานิ ตีณิ อจฺฉราสตานิ โอตริตฺวา ตว วีณาย ปุรโต นจฺจิสฺสนฺติ, ตโต ตติยมฺปิ ขิเปยฺยาสิ, อถาปรานิ ตีณิ อจฺฉราสตานิ โอตริตฺวา รงฺคมณฺฑเล นจฺจิสฺสนฺติ, อหมฺปิ เต สนฺติกํ อาคมิสฺสามิ, คจฺฉ มา ภายีติ ฯ โพธิสตฺโต ปุพฺพณฺหสมเย เคหํ อคมาสิ ฯ นาครา ราชทฺวารสมีเปปิ มณฺฑปํ กตฺวา รญฺโญ อาสนํ ปญฺญาเปสุํ ฯ ราชา ปาสาทา โอตริตฺวา อลงฺกตมณฺฑเป ปลฺลงฺกมชฺเฌ นิสีทิ ฯ ทสสหสฺสา อลงฺกติตฺถิโย อมจฺจพฺราหฺมณ- รฏฺฐิกาทโย จ ราชานํ ปริวารยึสุ ฯ สพฺเพ นาครา สนฺนิปตึสุ ฯ ราชงฺคเณ จกฺกาติจกฺเก มญฺจาติมญฺเจ พนฺธึสุ ฯ โพธิสตฺโตปิ นหาตานุลิตฺโต นานคฺครสโภชนํ ภุญฺชิตฺวา วีณํ คาหาเปตฺวา อตฺตโน ปญฺญตฺตาสเน นิสีทิ ฯ สกฺโก อทิสฺสมานกาเยน อาคนฺตฺวา อากาเส อฏฺฐาสิ ฯ โพธิสตฺโต เยว นํ ปสฺสติ ฯ มุสิโลปิ อาคนฺตฺวา อตฺตโน อาสเน นิสีทิ ฯ มหาชโน ปริวาเรสิ ฯ อาทิโต ว เทฺวปิ สมสมํ วาทยึสุ ฯ มหาชโน ทฺวินฺนมฺปิ วาทิเตน ตุฏฺโฐ อุกฺกุฏฺฐิสหสฺสานิ ปวตฺเตสิ ฯ สกฺโก อากาเส ฐตฺวา โพธิสตฺตญฺเญว สาเวนฺโต เอกํ ตนฺตึ ฉินฺทาติ อาห ฯ โพธิสตฺโต ปฐมํ ตนฺตึ ฉินฺทิ ฯ สา ฉินฺนาปิ ฉินฺนาย โกฏิยา สรํ มุญฺจเตว เทวคนฺธพฺพํ วิย วตฺตติ ฯ มุสิโลปิ ตนฺตึ ฉินฺทิ ฯ ตโต สทฺโท น นิกฺขมิ ฯ อาจริโย ทุติยมฺปิ ตติยมฺปิ จตุตฺถมฺปิ ปญฺจมมฺปิ ฉฏฺฐมฺปิ สตฺตมมฺปิ ฉินฺทิ ฯ สุทฺธทณฺฑกํ วาเทนฺตสฺส สทฺโท นครํ ฉาเทตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ เจลุกฺเขปสหสฺสานิ เจว อุกฺกุฏฺฐิสหสฺสานิ จ ปวตฺตยึสุ ฯ โพธิสตฺโต เอกํ ปาสกํ อากาเส ขิปิ ฯ ตทา ตีณิ อจฺฉราสตานิ โอตริตฺวา นจฺจึสุ ฯ เอวํ ทุติเย จ ตติเย จ ขิตฺเต นว อจฺฉราสตานิ โอตริตฺวา วุตฺตนเยน นจฺจึสุ ฯ ตสฺมึ ขเณ ราชา มหาชนสฺส อิงฺคิตสญญํ อทาสิ ฯ มหาชโน อุฏฺฐาย ตฺวํ อาจริเยน สทฺธึ วิรุชฺฌิตฺวา สมาการํ กโรมีติ วายมสิ อตฺตโน ปมาณํ น ชานาสีติ มุสิลํ ตชฺเชตฺวา คหิตคหิเตเหว ปาสาณทณฺฑาทีหิ สญฺจุณฺณิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปตฺวา ปาเท คเหตฺวา สงฺการฏฺฐาเน ฉฑฺเฑสิ ฯ ราชา ตุฏฺฐจิตฺโต ฆนวสฺสํ วสฺสนฺโต วิย โพธิสตฺตสฺส พหุธนํ อทาสิ ฯ ตถา นาครา ฯ สกฺโกปิ เตน สทฺธึ ปฏิสนฺถารํ กตฺวา อหํ เต ปณฺฑิต สหสฺสยุตฺตํ อาชญฺญรถํ คเหตฺวา ๑- ปจฺฉา มาตลึ เปเสสฺสามิ, ตฺวํ สหสฺสยุตฺตํ เวชยนฺตรถํ อภิรุยฺห เทวโลกํ คจฺเฉยฺยาสีติ วตฺวา ปกฺกามิ ฯ อถ นํ คนฺตฺวา ปณฺฑุกมฺพลสิลายํ นิสินฺนํ กหํ คตตฺถ มหาราชาติ เทวธีตโร ปุจฺฉึสุ ฯ สกฺโก ตาสํ ตํ การณํ วิตฺถาเรน กเถตฺวา โพธิสตฺตสฺส สีลญฺจ คุณญฺจ วณฺเณสิ ฯ เทวธีตโร มหาราช มยมฺปิ อาจริยํ ทฏฺฐุกามา, อิธ นํ อาเนหีติ อาหํสุ ฯ สกฺโก มาตลึ อามนฺเตตฺวา ตาต เทวจฺฉรา คุตฺติลคนฺธพฺพํ ทฏฺฐุกามา, คจฺฉ ตํ เวชยนฺตรเถ นิสีทาเปตฺวา อาเนหีติ ฯ โส สาธูติ คนฺตฺวา โพธิสตฺตํ อาเนสิ ฯ สกฺโก โพธิสตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิตฺวา เทวกญฺญา กิร เต อาจริย คนฺธพฺพํ โสตุกามาติ อาห ฯ มยํ มหาราช คนฺธพฺพา นาม สิปฺปํ นิสฺสาย ชีวาม มูลํ ลภนฺตา วาเทยฺยามาติ ฯ วาเทหิ, อหํ เต มูลํ ทสฺสามีติ ฯ น มมญฺเญน มูเลน อตฺโถ, อิมา ปน เม เทวธีตโร อตฺตโน อตฺตโน กลฺยาณกมฺมํ กเถนฺตุ, เอวาหํ วาเทสฺสามีติ ฯ อถ นํ เทวธีตโร อาหํสุ อมฺเหหิ กตกลฺยาณกมฺมํ ปจฺฉา ตุมฺหากํ กเถสฺสาม,

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๒๒๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. คุตติลชาดก”