อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อุตฺตราปเถ วาณิชกุเล นิพฺพตฺติ ฯ อุตฺตราปถชนปทโต ปญฺจสตา อสฺสวาณิชา อสฺเส พาราณสึ อาเนตฺวา วิกฺกีณนฺติ ฯ อญฺญตโรปิ. อสฺสวาณิโช ปญฺจ อสฺสสตานิ อาทาย พาราณสีมคฺคํ ปฏิปชฺชิ ฯ อนฺตรามคฺเค พาราณสิโต อวิทูเร เอโก นิคมคาโม อตฺถิ ฯ ตตฺถ ปุพฺเพ มหาวิภโว เสฏฺฐี อโหสิ ฯ ตสฺส มหนฺตํ นิเวสนํ ฯ ตํ ปน กุลํ อนุกฺกเมน ปริกฺขยํ คตํ ฯ เอกาว มหลฺลิกา อวสิฏฺฐา ฯ สา ตสฺมึ นิเวสเน วสติ ฯ อถโข โส อสฺสวาณิโช ตํ นิคมคามํ ปตฺวา เวตฺตนํ เต ทสฺสามีติ ตสฺมึ ตสฺสา นิเวสเน นิวาสํ คณฺหิตฺวา อสฺเส เอกมนฺเต ฐเปสิ ฯ ตํทิวสเมวสฺส เอกิสฺสา อาชานียาวฬวาย คพฺภวุฏฺฐานํ อโหสิ ฯ โส เทฺว ตโย ทิวเส วสิตฺวา อสฺเส จ พลํ คาหาเปตฺวา ราชานํ ปสฺสิสฺสามีติ อสฺเส อาทาย ปายาสิ ฯ อถ นํ มหลฺลิกา เคหเวตฺตนํ เทหีติ วตฺวา สาธุ อมฺม เทมีติ วุตฺเต ตาต เวตฺตนํ เม ททมาโน อิมมฺปิ อสฺสโปตกํ เคหเวตฺตนโต ขณฺเฑตฺวา เทหีติ อาห ฯ อสฺสวาณิโช ตถา กตฺวา ปกฺกามิ ฯ สา ตสฺมึ อสฺสโปตเก ปุตฺตสิเนหํ ปจฺจุปฏฺฐเปตฺวา อถสฺสาจามกภตฺตํ วิฆาสติณานิ ทตฺวา ปฏิชคฺคิ ฯ อถาปรภาเค โพธิสตฺโต ปญฺจ อสฺสสตานิ อาทาย คจฺฉนฺโต ตสฺมึ เคเห นิวาสํ คณฺหิ ฯ กุณฺฑกขาทกสฺส สินฺธวโปตกสฺส ฐิตฏฺฐานโต คนฺธํ ฆายิตฺวา เอโก อสฺโสปิ เคหงฺคณํ ปวิสิตุํ นาสกฺขิ ฯ โพธิสตฺโต ตํ มหลฺลิกํ ปุจฺฉิ อมฺม กจฺจิ อิมสฺมึ เคเห อสฺโส อตฺถีติ ฯ ตาต อญฺโญ อสฺโส นาม นตฺถิ อหํ ปน ปุตฺตกํ กตฺวา เอกํ อสฺสโปตกํ ปฏิชคฺคามิ โส เอตฺถ อตฺถีติ ฯ กหํ โส อมฺมาติ ฯ โคจรํ จริตุํ คโต ตาตาติ ฯ กาย เวลาย อาคมิสฺสติ อมฺมาติ ฯ สกาลสฺเสว อาคจฺฉติ ตาตาติ ฯ โพธิสตฺโต ตสฺส อาคมนํ ปติมาเนนฺโต อสฺเส พหิ ฐเปตฺวาว นิสีทิ ฯ สินฺธวโปตโกปิ โคจรํ จริตฺวา สกาลสฺเสว อาคมิ ฯ โพธิสตฺโต กุณฺฑกกุจฺฉิสินฺธวโปตกํ ทิสฺวา ลกฺขณานิ สมาเนตฺวา อยํ สินฺธโว อนคฺโฆ สินฺธวโปตกสฺส มหลฺลิกาย มูลํ ทตฺวา คเหตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตสิ ฯ สินฺธวโปตโกปิ เคหํ ปวิสิตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐาเนเยว ฐิโต ฯ ตสฺมึ ขเณ เต อสฺสา เคหํ ปวิสิตุํ นาสกฺขึสุ ฯ โพธิสตฺโต ทฺวีหํ ตีหํ วสิตฺวา อสฺเส สนฺตปฺเปตฺวา คจฺฉนฺโต อมฺม อิมํ อสฺสโปตกํ มูลํ คเหตฺวา มยฺหํ เทหีติ อาห ฯ กึ วเทสิ ตาต ปุตฺตํ นาม วิกฺกีณนฺโต น อตฺถีติ ฯ อมฺม ตฺวํ เอตํ กึ ขาทาเปตฺวา ปฏิชคฺคสีติ ฯ โอทนกุณฺฑกํ อาจามกภตฺตํ วิฆาสติณญฺจ ขาทาเปตฺวา กุณฺฑกยาคุญฺจ ปาเยตฺวา ปฏิชคฺคามิ ตาตาติ ฯ อมฺม อหํ เอตํ ลภิตฺวา ปิณฺฑรสโภชนํ โภเชสฺสามิ ฐิตฏฺฐาเน เจลวิตานํ ปสาเรตฺวา อตฺถรกปิฏฺเฐ ฐเปสฺสามีติ ฯ ตาต เอวํ สนฺเต มม ปุตฺโต โภคสุขํ อนุภวตุ คเหตฺวาน คจฺฉาหีติ ฯ อถ โพธิสตฺโต ตสฺส จตุนฺนํ ปาทานํ นงฺคุฏฺฐสฺส จ มุทฺธสฺส จ มูลํ เอเกกํ กตฺวา ฉ สหสฺสตฺถวิกาโย ฐเปตฺวา มหลฺลิกํ นววตฺถํ นิวาสาเปตฺวา อลงฺกริตฺวา สินฺธวโปตกสฺส ปุรโต ฐเปสิ ฯ โส อกฺขีนิ อุมฺมีเลตฺวา มาตรํ โอโลเกตฺวา อสฺสูนิ ปวตฺเตสิ ฯ สาปิ ตสฺส ปิฏฺฐึ ปริมชฺชิตฺวา มยา ปุตฺตโปสาวนิกํ ลทฺธํ ตฺวํ คจฺฉ ตาตาติ อาห ฯ ตทา โส อคมาสิ ฯ โพธิสตฺโต ปุนทิวเส ตสฺส อสฺสโปตกสฺสปิ รสโภชนํ สชฺเชตฺวา วีมํสิสฺสามิ ตาว นํ ชานาติ นุโข อตฺตโน พลํ อุทาหุ น ชานาตีติ โทณิยํ กุณฺฑกยาคุํ อากีราเปตฺวา ทาเปสิ ฯ โส นาหํ อิมํ โภชนํ ภุญฺชิสฺสามีติ ตํ ยาคุํ น ปาตุํ อิจฺฉิ ฯ โพธิสตฺโต ตํ วีมํเสนฺโต ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๒๘๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กุณฑกกุจฉิสินธวชาดก”