กลาปุ ราชา สุรามทมตฺโต นาฏกปริวุโต มหนฺเตน ยเสน ราชุยฺยานํ คนฺตฺวา มงฺคลสิลาปฏฺเฏ สยนํ อตฺถราเปตฺวา เอกิสฺสา มนาปาย อิตฺถิยา องฺเก สยติ ฯ คีตวาทิตนจฺเจสุ เฉกา นาฏกิตฺถิโย คีตาทีนิ ปโยชยึสุ ฯ สกฺกสฺส เทวรญฺโญ วิย สมฺปตฺติ อโหสิ ฯ ราชา นิทฺทํ โอกฺกมิ ฯ อถ ตา อิตฺถิโย ยสฺสตฺถาย มยํ คีตาทีนิ ปโยชยาม โส นิทฺทํ อุปคโต กินฺโน คีตาทีหีติ วีณาทีนิ ตุริยานิ ตตฺถ ตตฺเถว ฉฑฺเฑตฺวา อุยฺยานํ ปกฺกนฺตา ปุปฺผผลปลฺลวาทีหิ ปโลภิยมานา อุยฺยาเน อภิรมึสุ ฯ ตทา โพธิสตฺโต ตสฺมึ อุยฺยาเน สุปุปฺผิตสาลมูเล ปพฺพชฺชาสุเขน วีตินาเมนฺโต มตฺตวรวารโณ วิย นิสินฺโน โหติ ฯ อถ ตา อิตฺถิโย อุยฺยานํ ปกฺกนฺตา จรมานา ตํ ทิสฺวา เอถ อยฺโย โน เอกสฺมึ รุกฺขมูเล ปพฺพชิโต นิสินฺโน ยาว ราชา น ปพุชฺฌติ ตาวสฺส สนฺติเก กิญฺจิ สุณมานา นิสีทิสฺสามาติ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา ปริวาเรตฺวา นิสินฺนา อมฺหากํ กเถตพฺพยุตฺตกํ กิญฺจิ กเถถาติ วทึสุ ฯ โพธิสตฺโต ตาสํ ธมฺมํ กเถสิ ฯ อถ สา อิตฺถี องฺคํ จาเลตฺวา ราชานํ ปโพเธสิ ฯ ราชา ปพุทฺโธ ตา อปสฺสนฺโต กหํ คตา วสลิโยติ อาห ฯ เอตา มหาราช คนฺตฺวา เอกํ ตาปสํ ปริวาเรตฺวา นิสีทึสูติ ฯ ราชา กุปิโต ขคฺคํ คเหตฺวา สีสมฺปิ ตสฺส กูฏชฏิลสฺส ฉินฺทิสฺสามีติ เวเคน อคมาสิ ฯ อถ ตา อิตฺถิโย ราชานํ กุทฺธํ อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา ตาสุ วลฺลภตรา คนฺตฺวา รญฺโญ หตฺถา อสึ คเหตฺวา ราชานํ วูปสเมสุํ ฯ โส อาคนฺตฺวา โพธิสตฺตสฺส สนฺติเก ฐตฺวา กึวาที ตฺวํ สมณาติ ปุจฺฉิ ฯ ขนฺติวาที มหาราชาติ ฯ กา เอสา ขนฺติ นามาติ ฯ อกฺโกสนฺเตสุ ปหรนฺเตสุ ปริภวนฺเตสุ อกุชฺฌนภาโวติ ฯ ราชา ปสฺสิสฺสามิทานิ เต ขนฺติยา อตฺถิภาวนฺติ โจรฆาตกํ ปกฺโกสาเปสิ ฯ โส อตฺตโน จาริตฺเตน ผรสุญฺจ กณฺฏกกสญฺจ อาทาย กาสาวนิวาสโน รตฺตมาลาธโร อาคนฺตฺวา ราชานํ วนฺทิตฺวา กึ กโรมีติ อาห ฯ อิมํ โจรทุฏฺฐตาปสํ คเหตฺวา กฑฺฒิตฺวา ภูมิยํ ปาเตตฺวา กณฺฏกกสํ คเหตฺวา ปุรโต จ ปจฺฉโต จ อุโภสุ ปสฺเสสุ จาติ จตูสุ ปสฺเสสุ เทฺว ปหารสหสฺสานิ เทหีติ ฯ โส ตถา อกาสิ ฯ โพธิสตฺตสฺส ฉวิ ฉิชฺชิ จมฺมํ ฉิชฺชิ มํสํ ฉิชฺชิ โลหิตํ ปคฺฆรติ ฯ ปุน ราชา กึวาที ตฺวนฺติ อาห ฯ ขนฺติวาที มหาราช ตฺวํ ปน มยฺหํ จมฺมนฺตเร ขนฺตีติ มญฺญสิ น มยฺหํ จมฺมนฺตเร ขนฺติ ตยา ปน ทฏฺฐุํ อสกฺกุเณยฺเย หทยพฺภนฺตเร มม ขนฺติ ปติฏฺฐิตา มหาราชาติ ฯ ปุน โจรฆาตโก กึ กโรมีติ ปุจฺฉิ ฯ อิมสฺส กูฏชฏิลสฺส อุโภ หตฺเถ ฉินฺทาติ ฯ โส ผรสุํ คเหตฺวา คณฺฐิกายํ ฐเปตฺวา หตฺเถ ฉินฺทิ ฯ อถ นํ ปาเท ฉินฺทาติ อาห ฯ ปาเทปิ ฉินฺทิ ฯ หตฺถปาทโกฏีหิ ฆฏจฺฉิทฺเทหิ ลาขารโส วิย โลหิตํ ปคฺฆรติ ฯ ปุน ราชา กึวาทีติ ปุจฺฉิ ฯ ขนฺติวาที มหาราช ตฺวํ ปน มยฺหํ หตฺถปาทโกฏีสูติ มญฺญสิ นตฺเถสา เอตฺถ มยฺหํ หิ ขนฺติ คมฺภีรฏฺฐาเน หทยพฺภนฺตเร ปติฏฺฐิตาติ ฯ โส กณฺณนาสมสฺส ฉินฺทาติ อาห ฯ อิตโร กณฺณนาสํ ฉินฺทิ ฯ สกลสรีเร โลหิตํ อโหสิ ฯ ปุน กึวาที ตฺวนฺติ ปุจฺฉิ ฯ มหาราช ขนฺติวาทีติ ฯ มา โข ปน ตฺวํ กณฺณนาสิกโกฏีสุ ปติฏฺฐิตา ขนฺตีติ มญฺญสิ มม ขนฺติ คมฺภีเร หทยพฺภนฺตเร ปติฏฺฐิตาติ ฯ ราชา กูฏชฏิล ตว ขนฺตึ ตฺวเมว อุกฺขิปิตฺวา นิสีทาติ โพธิสตฺตสฺส หทยํ ปาเทน ปหริตฺวา ปกฺกามิ ฯ ตสฺมึ คเต เสนาปติ โพธิสตฺตสฺส สรีรโต โลหิตํ ปุญฺฉิตฺวา หตฺถปาทกณฺณนาสโกฏิโย สาฏกกณฺเณ กตฺวา โพธิสตฺตํ สณิกํ นิสีทาเปตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิตฺวา สเจ ภนฺเต ตุมฺเห กุชฺฌิตุกามา ตุมฺเหสุ กตาปราธสฺส รญฺโญ กุชฺเฌยฺยาถ มา อญฺเญสนฺติ ยาจนฺโต ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๖๓๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. ขันติวาทิชาดก”