อเถกทิวสํ รญฺโญ วปฺปมงฺคลํ นาม อโหสิ ฯ ตํ ทิวสํ สกลนครํ เทววิมานํ วิย อลงฺกโรนฺติ ฯ สพฺเพ ทาสกมฺมกราทโย อหตวตฺถนิวตฺถา คนฺธมาลาปฏิมณฺฑิตา ราชกุเล สนฺนิปตนฺติ ฯ รญฺโญ กมฺมนฺเต นงฺคลสหสฺสํ โยชียติ ฯ ตสฺมึ ปน ทิวเส เอเกน อูนานิ อฏฺฐสตนงฺคลานิ สทฺธึ พลิพทฺทรสฺมิโยตฺเตหิ รชตปริกฺขิตฺตานิ โหนฺติ ฯ รญฺโญ อาลมฺพนนงฺคลํ ปน รตฺตสุวณฺณปริกฺขิตฺตํ โหติ ฯ พลิพทฺทานํ สิงฺคานิ รสฺมิโยตฺตปโฏทานิ สุวณฺณปริกฺขิตฺตาเนว โหนฺติ ฯ ราชา มหาปริวาเรน นครา นิกฺขมนฺโต ปุตฺตํ คเหตฺวา อคมาสิ ฯ กมฺมนฺตฏฺฐาเน เอโก ชมฺพูรุกฺโข พหลปลาโส สนฺทจฺฉาโย อโหสิ ฯ ตสฺเสว เหฏฺฐา กุมารสฺส สยนํ ปญฺญาเปตฺวา อุปริ สุวณฺณตารกขจิตวิตานํ พนฺธาเปตฺวา สาณิปากาเรน ปริกฺขิปาเปตฺวา อารกฺขํ ฐเปตฺวา ราชา สพฺพาลงฺกาเรน อลงฺกริตฺวา อมจฺจคณปริวุโต นงฺคลกรณฏฺฐานํ อคมาสิ ฯ ตตฺถ ราชา สุวณฺณนงฺคลํ คณฺหาติ อมจฺจา เอเกนูนฏฺฐสตานิ รชตนงฺคลานิ กสกา เสสนงฺคลานิ ฯ เต ตานิ คเหตฺวา อิโต จิโต จ กสนฺติ ฯ ราชา ปน โอรโต ปารํ คจฺฉติ ปารโต โอรํ คจฺฉติ ฯ เอตสฺมึ ฐาเน มหาสมฺปตฺติ โหติ ฯ โพธิสตฺตํ ปริวาเรตฺวา นิสินฺนธาติโย รญฺโญ สมฺปตฺตึ ปสฺสิสฺสามาติ อนฺโตสาณิโต พหิ นิกฺขนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิโต จิโตปิ โอโลเกนฺโต กญฺจิ อทิสฺวา เวเคน อุฏฺฐาย ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อานาปาเน ปริคฺคเหตฺวา ปฐมชฺฌานํ นิพฺพตฺเตสิ ฯ ธาติโย ขชฺชโภชฺชนฺตเร วิจรมานา โถกํ จิรายึสุ ฯ เสสรุกฺขานํ ฉายา นิวตฺตา ตสฺส ปน รุกฺขสฺส ปริมณฺฑลา หุตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ ธาติโย อยฺยปุตฺโต เอกโกติ เวเคน สาณึ อุกฺขิปิตฺวา อนฺโต ปวิสมานา โพธิสตฺตํ สยเน ปลฺลงฺเกน นิสินฺนํ ตญฺจ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา คนฺตฺวา รญฺโญ อาโรเจสุํ เทว กุมาโร เอวํ นิสินฺโน เอวํ อญฺเญสํ รุกฺขานํ ฉายา นิวตฺตา ชมฺพูรุกฺขสฺส ปริมณฺฑลา ฐิตาติ ฯ ราชา เวเคนาคนฺตฺวา ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา อิทํ เต ตาต ทุติยวนฺทนนฺติ ปุตฺตํ วนฺทิ ฯ

อถ อนุกฺกเมน โพธิสตฺโต โสฬสวสฺสุทฺเทสิโก ชาโต ฯ ราชา โพธิสตฺตสฺส ติณฺณํ อุตูนํ อนุจฺฉวิเก ตโย ปาสาเท กาเรสิ เอกํ นวภูมิกํ เอกํ สตฺตภูมิกํ เอกํ ปญฺจภูมิกํ จตฺตาฬีสสหสฺสา จ นาฏกิตฺถิโย อุปฏฺฐาเปสิ ฯ โพธิสตฺโต เทโว วิย อจฺฉราสงฺฆปริวุโต อลงฺกตนาฏกปริวุโต นิปฺปุริเสหิ ตุริเยหิ ปริจาริยมาโน มหาสมฺปตฺตึ อนุภวนฺโต อุตุวาเรน เตสุ ปาสาเทสุ วิหรติ ฯ ราหุลมาตา ปนสฺส อคฺคมเหสี อโหสิ ฯ ตสฺเสว มหาสมฺปตฺตึ อนุภวนฺตสฺส เอกทิวสํ ญาติสงฺฆสฺส อพฺภนฺตเร อยํ กถา อุทปาทิ สิทฺธตฺโถ กีฬาปสุโตว วิหรติ น กิญฺจิ สิปฺปํ สิกฺขติ สงฺคาเม ปจฺจุปฏฺฐิเต กึ กริสฺสตีติ ฯ ราชา โพธิสตฺตํ ปกฺโกสาเปตฺวา ตาต ตว ญาตกา สิทฺธตฺโถ กิญฺจิ สิปฺปํ อสิกฺขิตฺวา กีฬาปสุโต วิจรตีติ วทนฺติ เอตฺตกํ ปตฺตกาลํ มญฺญสีติ ฯ เทว มม สิปฺปํ สิกฺขนกิจฺจํ นตฺถิ นคเร มม สิปฺปทสฺสนตฺถํ เภริญฺจาราเปถ อิโต สตฺตเม ทิวเส ญาตกานํ สิปฺปํ ทสฺเสสฺสามีติ ฯ ราชา ตถา อกาสิ ฯ โพธิสตฺโต อกฺขณเวธิวาลเวธิสรเวธิสทฺทเวธิปุงฺกานปุงฺกธนุคฺคเห สนฺนิปาตา- เปตฺวา มหาชนสฺส มชฺเฌ อญฺเญหิ ธนุคฺคเหหิ อสาธารณํ ญาตกานํ ทฺวาทสสิปฺปํ ทสฺเสสิ ฯ ตํ สรภงฺคชาตเก อาคตนเยเนว เวทิตพฺพํ ฯ ตทา ตสฺส ญาติสงฺโฆ นิกฺกงฺโข อโหสิ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑๙๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อปัณณกชาดก”